داستان‌های رستاخیز عیسی مسیح

کتاب مقدس

Christressuscité6

برای آنکه به شاگردان خود بفهماند که به راستی از میان مردگان برخیزانده شده است، او بدن‌های انسانی متفاوتی به خود می‌گرفت که چهرهٔ آن‌ها همیشه توسط شاگردانش قابل تشخیص نبود

مقدمه

هدف از این تأمل دربارهٔ گزارش‌های گوناگون رستاخیز عیسی مسیح دوگانه است: نخست آنکه، همان‌طور که عنوان اصلی نشان می‌دهد، کسانی را که به امید مسیحیِ رستاخیز و حیات جاودان ایمان دارند دلگرم سازد (یوحنا ۳:۱۶، ۳۶).‏ دوم آنکه نشان دهد بر اساس کتاب مقدس، این رستاخیز تضمینی از سوی خداست مبنی بر اینکه رستاخیز مردگان به حقیقت خواهد پیوست.‏ این دقیقاً همان چیزی است که پولس رسول در اول قرنتیان فصل ۱۵ می‌نویسد که به طور ویژه به همین موضوع رستاخیز اختصاص دارد.‏ هنگامی که برخی افراد در جماعت می‌گفتند رستاخیزی وجود نخواهد داشت، آنچه پولس رسول در پاسخ نوشت چنین بود:‏

«اما اگر دربارهٔ مسیح موعظه می‌شود که او از میان مردگان برخیزانده شده است، پس چگونه برخی در میان شما می‌گویند که رستاخیز مردگان وجود ندارد؟ اگر به راستی رستاخیز مردگان وجود ندارد، مسیح نیز برخیزانده نشده است.‏ اما اگر مسیح برخیزانده نشده باشد، بی‌تردید موعظهٔ ما باطل است و ایمان ما نیز باطل است.‏ و حتی ما شاهدان دروغین خدا یافت می‌شویم، زیرا بر ضد خدا شهادت داده‌ایم که او مسیح را برخیزاند، در حالی که اگر به راستی مردگان نباید برخیزانده شوند، او را برنخیزانده است.‏ زیرا اگر مردگان نباید برخیزانده شوند، مسیح نیز برخیزانده نشده است.‏ افزون بر این، اگر مسیح برخیزانده نشده باشد، ایمان شما بی‌فایده است؛ شما هنوز در گناهان خود هستید.‏ آری، کسانی نیز که در اتحاد با مسیح در مرگ خفته‌اند، هلاک شده‌اند.‏ و اگر تنها در همین زندگی به مسیح امید بسته‌ایم، از همهٔ انسان‌ها بدبخت‌تریم» (اول قرنتیان ۱۵:۱۲-۱۹؛ خواننده‌ای که مایل باشد می‌تواند کل فصل ۱۵ را دربارهٔ انواع گوناگون رستاخیز بخواند).‏

یک نکتهٔ پایانی، این بار دربارهٔ گزارش‌های گوناگون ظاهر شدن عیسی مسیحِ رستاخیزیافته، آن هم در طول چهل روز، پیش از عروجش.‏ به نکتهٔ شگفت‌انگیزی توجه خواهید کرد: شاگردان او را بلافاصله نمی‌شناختند، گویی چهره‌اش تغییر کرده بود.‏ او از طریق حرکات و رفتارهای پیشین خود، مانند پاره کردن نان، یا شیوهٔ تلفظ نام نزدیکانش همچون مریم مجدلیه شناخته می‌شد.‏ چرا؟ در اول قرنتیان ۱۵:۴۵ نوشته شده است: «نخستین انسان، آدم، به یک نفس زنده تبدیل شد.‏ آدمِ آخر به روحی حیات‌بخش تبدیل گردید».‏ این متن نشان می‌دهد که عیسی مسیحِ رستاخیزیافته به عنوان یک روح برخیزانده شد، و یک روح یا فرشته معمولاً با چشمان انسانی دیده نمی‌شود.‏ او برای آنکه به شاگردان خود بفهماند که به راستی از میان مردگان برخیزانده شده است، بدن انسانی متفاوتی به خود می‌گرفت که چهرهٔ آن همیشه توسط شاگردانش قابل تشخیص نبود.‏


زنی بخشنده: «او آنچه در توان داشت انجام داد» (مرقس ۱۴:۸)‏

«و هنگامی که در بیت‌عنیا در خانهٔ شمعون ابرص بود، در حالی که بر سر سفره لم داده بود، زنی با ظرفی از مرمر سفید که پر از روغن خوشبو، یعنی سنبل خالص و بسیار گران‌بها بود، آمد.‏ او ظرف مرمرین را گشود و شروع به ریختن [روغن] بر سر عیسی کرد.‏ اما برخی در میان خود با خشم می‌گفتند: “چرا این روغن خوشبو این‌گونه هدر رفت؟ زیرا این روغن خوشبو را می‌شد به بیش از سیصد دینار فروخت و به فقیران داد!” و بر او بسیار خشم می‌گرفتند.‏ اما عیسی گفت: “او را رها کنید.‏ چرا می‌خواهید برایش زحمت ایجاد کنید؟ او کار نیکویی در حق من انجام داده است.‏ زیرا فقیران را همیشه با خود دارید و هر وقت بخواهید همیشه می‌توانید به آنان نیکی کنید، اما مرا همیشه ندارید.‏ او آنچه در توان داشت انجام داد؛ او پیشاپیش بدن مرا برای تدفینم با روغن خوشبو تدهین کرد.‏ آمین به شما می‌گویم: هر جا که این بشارت در سراسر جهان موعظه شود، آنچه این زن انجام داد نیز به یاد او بازگو خواهد شد”» (مرقس ۱۴:۳-۹).‏

بخشندگی این زن، شبیه بخشندگی بیوه‌زن بسیار فقیری است که مورد توجه عیسی مسیح قرار گرفت: «و چون چشمان خود را بلند کرد، ثروتمندانی را دید که هدایای خود را در صندوق‌های خزانه می‌انداختند.‏ سپس بیوه‌زن تهیدستی را دید که دو سکهٔ کوچکِ بسیار کم‌ارزش در آنجا انداخت، و گفت: “به شما می‌گویم، این حقیقت است: این بیوه‌زن، با آنکه فقیر است، بیشتر از همه انداخت.‏ زیرا همهٔ آنان از مازاد دارایی خود هدایایی انداختند، اما این [زن] از تنگدستی خود، تمام آنچه را که برای گذران زندگی داشت انداخت”» (لوقا ۲۱:۱-۴).‏ بدین سان، عیسی مسیح کوچک‌ترین تلاشی را که از صمیم قلب برای خدمت به پدرش به بهترین شکلی که در توان داریم انجام می‌دهیم، مورد توجه قرار می‌دهد (متی ۷:۲۱).‏


– شجاعت یوسف اهل رامه که از پیلاتس، فرماندار رومی یهودیه، پیکر بی‌جان مسیح را درخواست می‌کند:‏

هنگامی که گزارش‌های تاریخی، در این مورد انجیل‌ها، را می‌خوانیم، پایان آن‌ها را می‌دانیم.‏ با این حال، شخصیت‌هایی که آن موقعیتِ گاه خطرناک و اضطراب‌آور را تجربه می‌کردند، از پیامدهای تصمیم‌های شجاعانهٔ خود، مانند زندانی شدن یا انواع بدرفتاری‌ها، آگاه نبودند.‏ در میان این شخصیت‌های شجاع که کتاب مقدس از آنان یاد می‌کند، یوسف اهل رامه است؛ مردی که پیکر مسیح را درخواست کرد تا برای او تدفینی شایسته فراهم آورد.‏ بزرگواری یوسف اهل رامه، در این اقدامش، آن بود که آرامگاه خود را که به طور ویژه برای خویش (یوسف اهل رامه) آماده کرده بود، در اختیار پیکر بی‌جان مسیح قرار داد.‏ گزارش مرقس ۱۵، او را مردی «محترم» و اقدامش نزد پیلاتس را که حکم اعدام مسیح را صادر کرده بود، عملی «شجاعانه» توصیف می‌کند.‏

«و چون اواخر بعدازظهر فرا رسید، مردی ثروتمند از رامه، به نام یوسف، آمد که او نیز شاگرد عیسی شده بود.‏ این مرد نزد پیلاتس رفت و پیکر عیسی را درخواست کرد.‏ آنگاه پیلاتس فرمان داد که آن را تحویل دهند.‏ و یوسف پیکر را گرفت، در پارچهٔ کتانی لطیف و پاکی پیچید، و آن را در قبر یادبودِ کاملاً نوِ خود که در صخره کنده بود نهاد.‏ و پس از آنکه سنگی بزرگ بر درِ قبر یادبود غلتاند، رفت.‏ اما مریم مجدلیه و مریم دیگر در آنجا، روبه‌روی قبر نشسته بودند» (متی ۲۷:۵۷-۶۱).‏

«و چون دیگر اواخر بعدازظهر بود، و از آنجا که روز آماده شدن، یعنی پیش از سَبَّت بود، یوسف اهل رامه، عضو محترم شورا که او نیز در انتظار پادشاهی خدا بود، آمد.‏ او شجاعت به خرج داد و نزد پیلاتس وارد شد و پیکر عیسی را درخواست کرد.‏ اما پیلاتس از اینکه او به این زودی مرده باشد شگفت‌زده شد و افسر را فرا خواند و از او پرسید که آیا او پیش‌تر مرده است.‏ و پس از اطمینان یافتن از افسر، جسد را به یوسف بخشید.‏ آنگاه او پارچهٔ کتانی لطیفی خرید و عیسی را پایین آورد، او را در کتان لطیف پیچید و در قبری که در صخره کنده شده بود نهاد؛ و سنگی تا درِ قبر یادبود غلتاند.‏ اما مریم مجدلیه و مریم مادر یوشا همچنان می‌نگریستند که او را کجا گذاشتند» (مرقس ۱۵:۴۲-۴۷).‏

«و پس از این امور، یوسف اهل رامه، که شاگرد عیسی بود، اما در خفا به سبب ترسی که از یهودیان داشت، از پیلاتس اجازه خواست تا پیکر عیسی را ببرد؛ و پیلاتس به او اجازه داد.‏ پس آمد و پیکر او را برد.‏ نیقودیموس، همان مردی که نخستین بار شبانه نزد او آمده بود، نیز آمد و لوله‌ای از مُر و عود، حدود صد رطل، به همراه آورد.‏ پس پیکر عیسی را گرفتند و با مواد معطر در نوارهای پارچه‌ای پیچیدند، همان‌گونه که یهودیان رسم دارند برای تدفین آماده کنند.‏ و در مکانی که او بر تیر آویخته شده بود باغی وجود داشت، و در آن باغ قبر یادبودِ کاملاً نویی بود که هنوز کسی در آن گذاشته نشده بود.‏ پس به سبب روز آماده شدن یهودیان، عیسی را در آنجا گذاشتند، زیرا قبر یادبود نزدیک بود» (یوحنا ۱۹:۳۸-۴۲).‏

– فردای مرگ مسیح، پانزدهم نیسان (ماهی از تقویم کتاب مقدسی یهود)، سران کاهنان و فریسیان اطمینان حاصل می‌کنند که قبر مسیح هم به خوبی مُهر و موم شود و هم توسط دو سرباز نگهبانی گردد:‏

«فردای آن روز، که روز پس از روز آماده شدن بود، سران کاهنان و فریسیان نزد پیلاتس گرد آمدند و گفتند: “سرورم، به یاد آوردیم که این فریبکار، هنگامی که هنوز زنده بود، گفت: ‘پس از سه روز باید برخیزانده شوم.’ پس فرمان بده که تا روز سوم از قبر مراقبت شود، مبادا شاگردانش بیایند و او را بدزدند و به مردم بگویند: ‘او از میان مردگان برخیزانده شده است!’ و این فریبکاریِ آخر بدتر از اولی خواهد بود.” پیلاتس به ایشان گفت: “شما نگهبان دارید.‏ بروید و آن‌گونه که صلاح می‌دانید از قبر محافظت کنید.” پس رفتند و با مُهر و موم کردن سنگ و گماشتن نگهبانان، از قبر محافظت کردند» (متی ۲۷:۶۲-۶۶).‏

– عیسی مسیحِ رستاخیزیافته بر زنانی که صبح بسیار زودِ یکشنبه شانزدهم نیسان آمده بودند ظاهر می‌شود:‏

«پس از سَبَّت، هنگامی که سپیدهٔ نخستین روز هفته می‌دمید، مریم مجدلیه و مریم دیگر برای دیدن قبر آمدند.‏ و اینک زمین‌لرزهٔ بزرگی رخ داده بود؛ زیرا فرشتهٔ یهوه از آسمان فرود آمده، پیش رفته و سنگ را غلتانده بود و بر روی آن نشسته بود.‏ سیمای او همچون برق و جامه‌اش همچون برف سفید بود.‏ آری، نگهبانان از ترس او به لرزه افتادند و همچون مردگان شدند.‏ اما فرشته در پاسخ به زنان گفت: “شما نترسید؛ زیرا می‌دانم که در جستجوی عیسی هستید که بر تیر آویخته شد.‏ او اینجا نیست، زیرا همان‌گونه که گفته بود برخیزانده شده است.‏ بیایید و جایی را که در آن خوابیده بود ببینید.‏ و به سرعت بروید و به شاگردانش بگویید که او از میان مردگان برخیزانده شده است، و اینک پیشاپیش شما به جلیل می‌رود؛ او را در آنجا خواهید دید.‏ اینک به شما گفتم.” پس آنان با ترس و شادی بزرگ، به سرعت قبر یادبود را ترک کردند و دویدند تا این خبر را به شاگردانش برسانند.‏ و اینک عیسی به استقبال آنان آمد و گفت: “درود!” آنان پیش آمدند، پاهایش را گرفتند و در برابرش تعظیم کردند.‏ آنگاه عیسی به ایشان گفت: “نترسید.‏ بروید و به برادران من خبر دهید تا به جلیل بروند؛ و مرا در آنجا خواهند دید”» (متی ۲۸:۱-۱۰).‏


– زنان بشارت رستاخیز عیسی مسیح را به ۱۱ رسول اعلام می‌کنند، اما آنان باور نمی‌کنند:‏

«با این حال، در نخستین روز هفته، صبح بسیار زود به قبر رفتند و مواد معطری را که آماده کرده بودند با خود بردند.‏ ۲ اما سنگ را از جلوی قبر یادبود غلتانده یافتند، و چون وارد شدند، پیکر سرور عیسی را نیافتند.‏ در حالی که از این موضوع سرگشته بودند، اینک دو مرد با جامه‌های درخشان در کنارشان ایستادند.‏ چون زنان دچار ترس شده و چهرهٔ خود را به سوی زمین خم کرده بودند، آن دو به ایشان گفتند: “چرا زنده را در میان مردگان می‌جویید؟ [او اینجا نیست، بلکه برخیزانده شده است.] به یاد آورید که هنگامی که هنوز در جلیل بود چگونه با شما سخن گفت و فرمود که پسر انسان باید به دست انسان‌های گناهکار تسلیم شود و بر تیر آویخته گردد، و با این حال در روز سوم رستاخیز کند.” آنگاه سخنان او را به یاد آوردند و از قبر یادبود بازگشتند و همهٔ این امور را به آن یازده نفر و به همهٔ دیگران بازگو کردند.‏ آنان مریم مجدلیه، یونا و مریم مادر یعقوب بودند.‏ زنان دیگری نیز که همراه ایشان بودند این امور را به رسولان می‌گفتند.‏ با این حال، این سخنان به نظر آنان یاوه آمد و از باور کردن زنان خودداری کردند» (لوقا ۲۴:۱-۱۱).‏

– پطرس و یوحنا به سوی قبر می‌دوند تا درستی شهادت زنان را بررسی کنند:‏

«در نخستین روز هفته، مریم مجدلیه صبح زود، هنگامی که هنوز تاریک بود، به قبر یادبود آمد و دید که سنگ پیش‌تر از جلوی قبر یادبود برداشته شده است.‏ پس دوید و نزد شمعون پطرس و نزد شاگرد دیگر، همان که عیسی به او محبت داشت، آمد و به ایشان گفت: “سرور را از قبر یادبود برداشته‌اند و نمی‌دانیم او را کجا گذاشته‌اند.” آنگاه پطرس و آن شاگرد دیگر بیرون آمدند و به سوی قبر یادبود به راه افتادند.‏ آری، هر دو با هم شروع به دویدن کردند؛ اما آن شاگرد دیگر که با سرعت بیشتری می‌دوید، در دویدن از پطرس پیشی گرفت و زودتر به قبر یادبود رسید.‏ و چون خم شد، نوارهای پارچه‌ای را دید که در آنجا افتاده بود؛ با این حال وارد نشد.‏ آنگاه شمعون پطرس نیز که در پی او می‌آمد رسید و وارد قبر یادبود شد.‏ و نوارهای پارچه‌ای را دید که در آنجا افتاده بود، و همچنین دستمالی را که بر سر او بوده است، که نه همراه نوارهای پارچه‌ای، بلکه جداگانه در یک گوشه پیچیده شده بود.‏ پس در آن لحظه، آن شاگرد دیگر نیز که زودتر به قبر یادبود رسیده بود وارد شد و دید و ایمان آورد.‏ زیرا آنان هنوز سخن کتاب مقدس را درک نمی‌کردند که او باید از میان مردگان رستاخیز کند.‏ و بدین سان شاگردان به خانه‌های خود بازگشتند» (یوحنا ۲۰:۱-۱۰).‏


– مریم مجدلیه با عیسی مسیحِ رستاخیزیافته روبه‌رو می‌شود، اما او را نمی‌شناسد و گمان می‌کند باغبان است:‏

«با این حال، مریم در بیرون، نزدیک قبر یادبود ایستاده بود و گریه می‌کرد.‏ پس در حالی که گریه می‌کرد، خم شد تا به درون قبر یادبود نگاه کند؛ و دو فرشته را در جامهٔ سفید دید که یکی در جای سر و دیگری در جای پا، آنجا که پیکر عیسی گذاشته شده بود، نشسته بودند.‏ و به او گفتند: “ای زن، چرا گریه می‌کنی؟” او به ایشان گفت: “سرور مرا برداشته‌اند و نمی‌دانم او را کجا گذاشته‌اند.” پس از گفتن این سخنان، به پشت سر برگشت و عیسی را دید که در آنجا ایستاده است، اما تشخیص نداد که او عیسی است.‏ عیسی به او گفت: “ای زن، چرا گریه می‌کنی؟ در جستجوی چه کسی هستی؟” او به گمان اینکه باغبان است، به وی گفت: “سرورم، اگر تو او را برده‌ای، به من بگو کجا گذاشته‌ای، تا من او را ببرم.” عیسی به او گفت: “مریم!” او برگشت و به زبان عبری به وی گفت: “رَبّونی!” (که به معنای “استاد!” است).‏ عیسی به او گفت: “دیگر به من نیاویز، زیرا هنوز نزد پدر صعود نکرده‌ام.‏ بلکه نزد برادران من برو و به ایشان بگو: ‘من نزد پدر خود و پدر شما، و نزد خدای خود و خدای شما صعود می‌کنم.’” مریم مجدلیه آمد و به شاگردان خبر داد: “سرور را دیده‌ام!” — و اینکه او این سخنان را به وی گفته است» (یوحنا ۲۰:۱۱-۱۸).‏

– دو شاگرد، بدون آنکه بدانند، در راه عِمّاوُس با عیسی مسیحِ رستاخیزیافته گفتگو می‌کنند:‏

«و اینک در همان روز، دو نفر از آنان به سوی دهکده‌ای به نام عِمّاوُس که حدود یازده کیلومتر از اورشلیم فاصله داشت می‌رفتند و دربارهٔ همهٔ این رویدادهایی که رخ داده بود با یکدیگر گفتگو می‌کردند.‏ و هنگامی که گفتگو و بحث می‌کردند، خود عیسی نزدیک شد و همراه آنان به راه افتاد؛ اما چشمان ایشان از شناختن او بازداشته شده بود.‏ او به ایشان گفت: “این چه موضوعاتی است که در حین راه رفتن میان خود دربارهٔ آن‌ها بحث می‌کنید؟” و آنان با چهره‌هایی اندوهگین ایستادند.‏ یکی از آنان به نام کِلِئوپاس در پاسخ به او گفت: “آیا تو در اورشلیم غریبه‌ای هستی که به تنهایی زندگی می‌کنی و از رویدادهایی که در این روزها در آنجا رخ داده آگاه نیستی؟” او به ایشان گفت: “چه رویدادهایی؟” آنان به او گفتند: “ماجرای عیسی ناصری، که در عمل و سخن در پیشگاه خدا و تمام قوم پیامبری نیرومند شده بود؛ و اینکه چگونه سران کاهنان و رهبران ما او را به حکم مرگ تسلیم کردند و بر تیر آویختند.‏ اما ما امید داشتیم که این مرد همان کسی است که باید اسرائیل را رهایی بخشد؛ آری، و افزون بر همهٔ این‌ها، امروز سومین روز از وقوع این رویدادهاست.‏ از سوی دیگر، برخی از زنان جمع ما نیز ما را حیرت‌زده کردند، زیرا صبح زود به سر قبر یادبود رفته بودند اما پیکر او را نیافتند، و آمدند و گفتند که حتی منظره‌ای فراطبیعی از فرشتگان دیده‌اند که گفته‌اند او زنده است.‏ افزون بر این، برخی از کسانی که با ما هستند به قبر یادبود رفتند و همه‌چیز را همان‌گونه که زنان گفته بودند یافتند، اما خود او را ندیدند.” آنگاه عیسی به ایشان گفت: “ای [مردمان] بی‌خرد و کنددل در ایمان آوردن به همهٔ چیزهایی که پیامبران بیان کرده‌اند! آیا لازم نبود که مسیح این رنج‌ها را متحمل شود و به جلال خود وارد گردد؟” و از موسی و همهٔ پیامبران آغاز کرد و در تمام نوشته‌های مقدس، چیزهایی را که دربارهٔ خودش بود برای آنان تفسیر نمود.‏ سرانجام به نزدیکی دهکده‌ای که به سویش می‌رفتند رسیدند و او چنان وانمود کرد که می‌خواهد دورتر برود.‏ اما آنان بر او اصرار ورزیدند و گفتند: “با ما بمان، زیرا شب نزدیک است و روز رو به پایان نهاده است.” در این هنگام وارد شد تا با آنان بماند.‏ و هنگامی که با ایشان بر سر سفره لم داده بود، نان را برداشت، دعای برکت خواند، آن را پاره کرد و به آنان می‌داد.‏ آنگاه چشمان ایشان به طور کامل گشوده شد و او را شناختند؛ و او از برابر دیدگانشان ناپدید گردید.‏ و به یکدیگر گفتند: “آیا هنگامی که در راه با ما سخن می‌گفت و نوشته‌های مقدس را به طور کامل برای ما می‌گشود، دل ما در درونمان نمی‌سوخت؟” و در همان ساعت برخاستند و به اورشلیم بازگشتند؛ و آن یازده نفر و کسانی را که با ایشان بودند گرد هم یافته یافتند که می‌گفتند: “به راستی سرور برخیزانده شده و بر شمعون ظاهر شده است!” آنگاه خود آنان نیز رویدادهایی را که در راه رخ داده بود و اینکه چگونه هنگام پاره کردن نان خود را به ایشان شناسانده بود، بازگو کردند» (لوقا ۲۴:۱۳-۳۵).‏


– عیسی مسیحِ رستاخیزیافته خود را به شاگردانش نشان می‌دهد:‏

«در حالی که آنان دربارهٔ این امور سخن می‌گفتند، خود او در میان ایشان ایستاد و به آنان گفت: “سلام بر شما باد.” اما چون وحشت‌زده شده و ترس بر آنان چیره گشته بود، گمان می‌کردند روحی می‌بینند.‏ آنگاه به ایشان گفت: “چرا مضطرب هستید و چرا تردیدها در دل‌هایتان برمی‌خیزد؟ دست‌ها و پاهای مرا ببینید که خود من هستم؛ مرا لمس کنید و ببینید، زیرا روح گوشت و استخوان ندارد، همان‌گونه که می‌بینید من دارم.” و چون این را گفت، دست‌ها و پاهای خود را به ایشان نشان داد.‏ و در حالی که از فرط شادی هنوز باور نمی‌کردند و شگفت‌زده بودند، به ایشان گفت: “آیا در اینجا چیزی برای خوردن دارید؟” و آنان تکه‌ای ماهی کباب‌شده به او دادند؛ و او آن را گرفت و در برابر چشمانشان خورد.‏ آنگاه به ایشان گفت: “این است سخنان من که هنگامی که هنوز با شما بودم به شما گفتم: که باید همهٔ چیزهایی که دربارهٔ من در شریعت موسی و در پیامبران و مزامیر نوشته شده است، به حقیقت بپیوندد.” سپس ذهن آنان را به طور کامل گشود تا معنای نوشته‌های مقدس را درک کنند، و به ایشان گفت: “این‌چنین نوشته شده است که مسیح رنج خواهد کشید و در روز سوم از میان مردگان رستاخیز خواهد کرد، و به نام او توبه برای آمرزش گناهان در همهٔ ملت‌ها موعظه خواهد شد — با آغاز از اورشلیم، شما باید شاهدان این امور باشید.‏ ۴۹ و اینک من آنچه را که پدرم وعده داده است بر شما می‌فرستم.‏ اما شما در شهر بمانید تا از بالا به قدرت آراسته شوید”» (لوقا ۲۴:۳۶-۴۹).‏


– عیسی مسیحِ رستاخیزیافته خود را به تومای رسول نشان می‌دهد که سخن دیگر شاگردان را مبنی بر دیدن او در زمانی که حضور نداشت باور نمی‌کرد:‏

«پس چون در آن روز، که نخستین روز هفته بود، دیر وقت شد و درهایی که شاگردان در آنجا بودند از ترس یهودیان قفل شده بود، عیسی آمد و در میان ایشان ایستاد و گفت: “سلام بر شما باد.” و پس از گفتن این سخن، دست‌ها و همچنین پهلوی خود را به آنان نشان داد.‏ آنگاه شاگردان با دیدن سرور شادمان شدند.‏ پس عیسی دوباره به ایشان گفت: “سلام بر شما باد.‏ همان‌گونه که پدر مرا فرستاد، من نیز شما را می‌فرستم.” و پس از گفتن این سخن، بر آنان دمید و گفت: “روح‌القدس را بیابید.‏ اگر گناهان هر کسی را ببخشید، بخشیده می‌شود؛ و اگر گناهان هر کسی را نگاه دارید، نگاه داشته می‌شود.” اما توما، یکی از دوازده نفر، که همزاد نامیده می‌شد، هنگامی که عیسی آمده بود با آنان نبود.‏ پس شاگردان دیگر به او می‌گفتند: “ما سرور را دیده‌ایم!” اما او به ایشان گفت: “تا جای میخ‌ها را در دست‌های او نبینم و انگشت خود را در جای میخ‌ها نگذارم و دست خود را در پهلوی او ننهَم، هرگز ایمان نخواهم آورد.” و هشت روز بعد، شاگردانش دوباره در درون خانه بودند و توما نیز با آنان بود.‏ عیسی آمد، در حالی که درها قفل بود، و در میان ایشان ایستاد و گفت: “سلام بر شما باد.” سپس به توما گفت: “انگشت خود را به اینجا بیاور و دست‌های مرا ببین، و دستت را بیاور و در پهلوی من بگذار؛ و دیگر بی‌ایمان مباش، بلکه ایمان بیاور.” توما در پاسخ به او گفت: “سرور من و خدای من!” عیسی به او گفت: “آیا چون مرا دیدی ایمان آوردی؟ خوشا به حال کسانی که ندیده‌اند و با این حال ایمان می‌آورند.” عیسی بی‌تردید نشانه‌های بسیار دیگری نیز در برابر شاگردان خود انجام داد که در این طومار نوشته نشده است.‏ اما این‌ها نوشته شد تا ایمان آورید که عیسی همان مسیح، پسر خداست، و تا — به سبب ایمان آوردن — به واسطهٔ نام او حیات داشته باشید» (یوحنا ۲۰:۱۹-۳۱).‏

– عیسی مسیحِ رستاخیزیافته در ساحل دریای طبریه، از طریق یک صید معجزه‌آسا خود را به شاگردانش می‌شناساند.‏ سپس پطرس رسول را تشویق می‌کند که گوسفندانش را شبانی کند:‏

«پس از این امور، عیسی دوباره خود را در دریای طبریه به شاگردان نشان داد؛ و بدین گونه خود را نشان داد: شمعون پطرس، توما که همزاد نامیده می‌شد، نَتَنائیل اهل قانای جلیل، پسران زِبِدی و دو نفر دیگر از شاگردانش با هم در آنجا بودند.‏ شمعون پطرس به ایشان گفت: “من به ماهیگیری می‌روم.” آنان به او گفتند: “ما نیز با تو می‌آییم.” پس بیرون رفتند و سوار قایق شدند، اما در طول آن شب چیزی نگرفتند.‏ با این حال، هنگامی که دیگر صبح می‌شد، عیسی در ساحل ایستاد، اما شاگردان طبیعتاً تشخیص ندادند که او عیسی است.‏ آنگاه عیسی به ایشان گفت: “ای فرزندان کوچک، چیزی برای خوردن ندارید، مگر نه؟” آنان به او پاسخ دادند: “نه.” او به ایشان گفت: “تور را به سمت راست قایق بیندازید و خواهید یافت.” پس تور را انداختند، اما به سبب انبوه ماهی‌ها دیگر نمی‌توانستند آن را بالا بکشند.‏ پس آن شاگردی که عیسی او را دوست می‌داشت به پطرس گفت: “این سرور است!” آنگاه شمعون پطرس چون شنید که سرور است، ردای خود را به کمر بست، زیرا برهنه بود، و خود را به دریا انداخت.‏ اما شاگردان دیگر با قایق کوچک آمدند — زیرا از خشکی دور نبودند، تنها حدود نود متر فاصله داشتند — در حالی که تور [پر] از ماهی را به دنبال خود می‌کشیدند.‏ با این حال، هنگامی که به خشکی پیاده شدند، آتشی از زغال چوب را دیدند که در آنجا برپا بود و ماهی بر روی آن گذاشته شده بود و نان نیز بود.‏ عیسی به ایشان گفت: “قدری از ماهی‌هایی را که اکنون گرفته‌اید بیاورید.” پس شمعون پطرس [سوار قایق] شد و تور پر از ماهی‌های بزرگ را که صد و پنجاه و سه عدد بود به خشکی کشید؛ و با وجود آنکه این همه بود، تور پاره نشد.‏ عیسی به ایشان گفت: “بیایید صبحانه بخورید.” هیچ‌یک از شاگردان جرئت نداشت از او بپرسد: “تو کیستی؟” زیرا می‌دانستند که سرور است.‏ عیسی آمد و نان را برداشت و به ایشان داد، و ماهی را نیز به همین ترتیب.‏ این سومین باری بود که عیسی پس از برخیزانده شدن از میان مردگان بر شاگردان ظاهر شد.‏ و هنگامی که صبحانه خوردند، عیسی به شمعون پطرس گفت: “ای شمعون پسر یونا، آیا مرا بیش از اینان دوست داری؟” او به وی گفت: “بله، سرورم، تو می‌دانی که به تو محبت دارم.” عیسی به او گفت: “بره‌های مرا بچران.” بار دیگر، برای دومین بار به او گفت: “ای شمعون پسر یونا، آیا مرا دوست داری؟” او به وی گفت: “بله، سرورم، تو می‌دانی که به تو محبت دارم.” عیسی به او گفت: “گوسفندان کوچک مرا شبانی کن.” برای سومین بار به او گفت: “ای شمعون پسر یونا، آیا به من محبت داری؟” پطرس از اینکه برای سومین بار به او گفت: “آیا به من محبت داری؟” اندوهگین شد و به وی گفت: “سرورم، تو همه چیز را می‌دانی؛ تو به خوبی آگاهی که به تو محبت دارم.” عیسی به او گفت: “گوسفندان کوچک مرا بچران.‏ آمین، آمین به شما می‌گویم: هنگامی که جوان‌تر بودی، کمر خود را می‌بستی و هر جا که می‌خواستی می‌رفتی؛ اما هنگامی که پیر شوی، دستان خود را دراز خواهی کرد و شخص دیگری کمرت را خواهد بست و تو را به جایی خواهد برد که نمی‌خواهی.” او این را گفت تا نشان دهد پطرس با چه نوع مرگی خدا را جلال خواهد داد.‏ و چون این را گفت، به او فرمود: “پیوسته از من پیروی کن.” پطرس چون برگشت، دید شاگردی که عیسی او را دوست می‌داشت در پی آنان می‌آید؛ همان کسی که در شامگاه نیز به سینهٔ او تکیه داده و گفته بود: “سرورم، آن که تو را تسلیم می‌کند کیست؟” پس پطرس چون او را دید، به عیسی گفت: “سرورم، بر سر این [مرد] چه خواهد آمد؟” عیسی به او گفت: “اگر بخواهم او تا آمدن من بماند، به تو چه مربوط است؟ تو پیوسته از من پیروی کن.” از این رو این سخن در میان برادران پیچید که آن شاگرد نخواهد مرد.‏ با این حال، عیسی به او نگفته بود که نخواهد مرد، بلکه گفت: “اگر بخواهم او تا آمدن من بماند، به تو چه مربوط است؟” این همان شاگردی است که دربارهٔ این امور شهادت می‌دهد و این امور را نوشته است، و ما می‌دانیم که شهادتی که او می‌دهد راست است.‏ در واقع، کارهای بسیار دیگری نیز هست که عیسی انجام داد؛ اگر قرار بود همهٔ آن‌ها به تفصیل نوشته شود، گمان می‌کنم خودِ جهان نیز گنجایش طومارهای نوشته‌شده را نمی‌داشت» (یوحنا ۲۱:۱-۲۵).‏


– گزارش‌های گوناگون عروج عیسی مسیحِ رستاخیزیافته:‏

«با این حال، یازده شاگرد به جلیل، به کوهی که عیسی با آنان وعده گذاشته بود رفتند و چون او را دیدند، در برابرش تعظیم کردند، اما برخی تردید داشتند.‏ و عیسی پیش آمد و با ایشان سخن گفت و فرمود: “تمام اقتدار در آسمان و بر زمین به من داده شده است.‏ پس بروید و همهٔ ملت‌ها را شاگرد سازید و آنان را به نام پدر و پسر و روح‌القدس تعمید دهید، و به آنان بیاموزید که هر آنچه به شما فرمان داده‌ام به جا آورند.‏ و اینک، من تا انقضای این نظام، همه روزه با شما هستم”» (متی ۲۸:۱۶-۲۰).‏

«اما آنان را تا بیت‌عنیا بیرون برد و دستان خود را بلند کرد و ایشان را برکت داد.‏ و هنگامی که آنان را برکت می‌داد، از ایشان جدا شد و به سوی آسمان بالا برده شد.‏ و آنان در برابرش تعظیم کردند و با شادی بزرگ به اورشلیم بازگشتند.‏ و پیوسته در معبد بودند و خدا را متبارک می‌خواندند» (لوقا ۲۴:۵۰-۵۳).‏

«پس هنگامی که گرد هم آمدند، از او پرسیدند: “سرورم، آیا در همین زمان پادشاهی را برای اسرائیل بازمی‌گردانی؟” او به ایشان گفت: “دانستن زمان‌ها یا دوران‌هایی که پدر در اختیار قدرت خود قرار داده است، به شما مربوط نیست؛ بلکه هنگامی که روح‌القدس بر شما نازل شود قدرت خواهید یافت، و نه تنها در اورشلیم، بلکه در تمام یهودیه و سامره و تا دورترین نقطهٔ زمین شاهدان من خواهید بود.” و پس از گفتن این سخنان، در حالی که آنان می‌نگریستند، بالا برده شد و ابری او را از دیدگانشان پنهان ساخت.‏ و هنگامی که در حین رفتنش به آسمان خیره شده بودند، اینک دو مرد با جامه‌های سفید در کنارشان ایستادند و گفتند: “ای مردان جلیلی، چرا ایستاده‌اید و به آسمان می‌نگرید؟ همین عیسی که از نزد شما به آسمان بالا برده شد، به همان گونه که دیدید به آسمان رفت، باز خواهد آمد”» (اعمال رسولان ۱:۶-۱۱).‏

– عیسی مسیحِ جلال‌یافته بر سولُس طرسوسی (که بعدها پولس رسول نامیده شد) ظاهر می‌شود و او به مدت سه روز نابینا می‌گردد.‏ سپس بر شاگردی به نام حَنَنیا ظاهر می‌شود تا سولُس طرسوسی را تعمید دهد:‏

«اما سولُس که همچنان بر ضد شاگردان سرور تهدید و قتل در سر می‌پروراند، نزد کاهن اعظم رفت و از او نامه‌هایی خطاب به کنیسه‌های دمشق درخواست کرد، تا هر یک از اعضای «طریقت» را که بیابد، چه مرد و چه زن، دست‌بسته به اورشلیم بیاورد.‏ و هنگامی که در راه بود و به دمشق نزدیک می‌شد، ناگهان نوری از آسمان گرد او درخشید و او بر زمین افتاد و صدایی شنید که به او می‌گفت: “سولُس، سولُس، چرا مرا آزار می‌دهی؟” او گفت: “سرورم، تو کیستی؟” فرمود: “من عیسی هستم که تو آزارش می‌دهی.‏ با این حال، برخیز و وارد شهر شو، و به تو گفته خواهد شد که چه باید بکنی.” و مردانی که همراه او سفر می‌کردند، مبهوت و ساکت در آنجا ایستاده بودند: آنان صدای سخن گفتن را می‌شنیدند، اما کسی را نمی‌دیدند.‏ اما سولُس از زمین برخاست و با وجود آنکه چشمانش باز بود، چیزی نمی‌دید.‏ پس دست او را گرفتند و به دمشق بردند.‏ ۹ و به مدت سه روز چیزی ندید و نه خورد و نه نوشید.‏ در دمشق شاگردی به نام حَنَنیا بود، و سرور در رؤیایی به او گفت: “حَنَنیا!” او گفت: “لبیک، سرورم.” سرور به او گفت: “برخیز و به خیابانی که «راست» نامیده می‌شود برو، و در خانهٔ یهودا شخصی به نام سولُس اهل طرسوس را جستجو کن.‏ زیرا اینک او مشغول دعا کردن است و در رؤیا مردی به نام حَنَنیا را دیده است که وارد می‌شود و دستان خود را بر او می‌گذارد تا بینایی‌اش را بازیابد.” ۱۳ اما حَنَنیا پاسخ داد: “سرورم، از زبان بسیاری دربارهٔ این مرد شنیده‌ام که چه بدی‌های فراوانی به مقدسان تو در اورشلیم رسانده است.‏ و در اینجا نیز از سوی سران کاهنان اختیار دارد که همهٔ کسانی را که نام تو را می‌خوانند به بند بکشد.” اما سرور به او گفت: “برو، زیرا این مرد ظرف برگزیدهٔ من است تا نام مرا به نزد ملت‌ها و همچنین پادشاهان و پسران اسرائیل ببرد.‏ ۱۶ زیرا من به روشنی به او نشان خواهم داد که چه رنج‌های بسیاری باید به خاطر نام من متحمل شود”» (اعمال رسولان ۹:۱-۱۶).‏


– رؤیای یوحنای رسول، در دوران کهنسالی، از عیسی مسیحِ جلال‌یافته در گزارش کتاب مکاشفه: در مکان مقدس معبد:‏

«من، یوحنا، که برادر شما هستم و در مصیبت و پادشاهی و پایداری در همراهی با عیسی با شما شریک می‌باشم، به سبب سخن گفتن دربارهٔ خدا و شهادت دادن به عیسی، در جزیره‌ای به نام پاتموس بودم.‏ به الهام روح در روز سرور قرار گرفتم و در پشت سر خود صدایی بلند همچون صدای شیپور شنیدم که می‌گفت: “آنچه را می‌بینی در طوماری بنویس و به هفت جماعت بفرست: به اَفِسُس، اسمیرنا، پِرگاموم، تیاتیرا، ساردِس، فیلادلفیا و لائودیکیه.” و برگشتم تا صدایی را که با من سخن می‌گفت ببینم؛ و چون برگشتم، هفت چراغدان طلایی دیدم، و در میان چراغدان‌ها کسی شبیه پسر انسان را دیدم که جامه‌ای بلند تا به پا بر تن داشت و کمربندی طلایی بر سینه بسته بود.‏ سر و موهایش همچون پشم سفید و همچون برف سفید بود، و چشمانش همچون شعلهٔ آتش؛ و پاهایش مانند مس خالص و تابان در کوره بود، و صدایش همچون غرش آب‌های بسیار.‏ و در دست راست خود هفت ستاره داشت، و از دهانش شمشیری بلند، تیز و دولبه بیرون می‌آمد، و چهره‌اش همچون خورشید بود هنگامی که با تمام قدرت می‌درخشد.‏ و چون او را دیدم، همچون مرده به پاهایش افتادم.‏ و او دست راست خود را بر من نهاد و گفت: “نترس.‏ من اول و آخر و زنده هستم؛ و مرده شدم، اما اینک تا ابدالآباد زنده‌ام و کلیدهای مرگ و هادِس [گور] را در دست دارم.‏ پس آنچه را دیده‌ای و آنچه را اکنون هست و آنچه را پس از این رخ خواهد داد بنویس.‏ اما دربارهٔ راز مقدس هفت ستاره‌ای که بر دست راست من دیدی و هفت چراغدان طلایی: هفت ستاره نمایانگر فرشتگان هفت جماعت هستند، و هفت چراغدان نمایانگر هفت جماعت می‌باشند”» (مکاشفه ۱:۹-۲۰).‏

این رؤیایی که یوحنای رسول در سنین بین ۹۰ تا ۱۰۰ سالگی (در سال ۹۶ میلادی) دید، به نظر می‌رسد با پیشگویی عیسی مسیحِ رستاخیزیافته دربارهٔ او خطاب به پطرس رسول مطابقت دارد؛ یعنی اینکه یوحنا در هنگام بازگشت عیسی، او را در جلالش خواهد دید (یوحنا ۲۱، بخش گفت‌وگوی میان عیسی و پطرس).‏

– رؤیای یوحنای رسول از عیسی مسیحِ جلال‌یافته، در گزارش کتاب مکاشفه، به عنوان سواری که بیرون می‌آید تا ملت‌ها را با شمشیری تیز شبانی کند:‏

«و دیدم هنگامی که بره یکی از هفت مُهر را گشود، و یکی از چهار مخلوق زنده را شنیدم که با صدایی همچون رعد می‌گفت: “بیا!” و دیدم، و اینک اسبی سفید؛ و کسی که بر آن نشسته بود کمانی داشت؛ و تاجی به او داده شد، و او پیروزمندانه بیرون رفت تا پیروزی خود را به کمال برساند» (مکاشفه ۶:۱، ۲).‏

«و آسمان را گشوده دیدم، و اینک اسبی سفید.‏ و کسی که بر آن نشسته بود، امین و راستگو نامیده می‌شود و با عدالت داوری و جنگ می‌کند.‏ چشمانش همچون شعلهٔ آتش است و بر سرش دیهیم‌های بسیار قرار دارد.‏ او نامی نوشته دارد که جز خودش هیچ‌کس آن را نمی‌داند، و ردایی آغشته به خون بر تن دارد، و نامی که به آن خوانده می‌شود «کلام خدا» است.‏ و لشکرهایی که در آسمان بودند بر اسب‌های سفید در پی او می‌آمدند و جامه‌هایی از کتان لطیف، سفید و پاک بر تن داشتند.‏ و از دهانش شمشیری بلند و تیز بیرون می‌آید تا با آن ملت‌ها را بزند، و آنان را با عصای آهنین شبانی خواهد کرد.‏ او همچنین چرخشتِ شرابِ خشم و غضب خدای قادر مطلق را لگدمال می‌کند.‏ و بر ردایش، آری بر رانش، نامی نوشته شده است: پادشاه پادشاهان و سرور سروران» (مکاشفه ۱۹:۱۱-۱۶).‏


– رؤیاهای مکاشفه دربارهٔ عیسی مسیحِ جلال‌یافته به عنوان پادشاه و کاهن اعظم، باید ما را به تفکر وادارد.‏ عیسی مسیح دیگر نوزادی بی‌دفاع در یک آخور نیست.‏ عیسی مسیح دیگر تصویر انسانی قربانی‌شده و مرده نیست که دست‌ها و پاهایش میخکوب شده و پهلویش با نیزه شکافته شده باشد.‏ عیسی مسیح در حال حاضر پادشاه و کاهن اعظمی است که بر هر یک از ما زندگان و همچنین بر مردگانی که رستاخیز خواهند یافت، حق مرگ و زندگی دارد.‏ عیسی مسیحِ (یَهوشوع مَشیح) رستاخیزیافته، اندکی پیش از عروج خود فرمود که پدرش یهوه خدا (یهوه الوهیم [YHWH Elohim]) تمام اقتدار را به او داده است (متی ۲۸:۱۹، ۲۰).‏ افزون بر این، در اینجا دو بخش کتاب مقدسی آورده شده است که این نکتهٔ مهم تعلیمی را روشن می‌سازد و به ما امکان می‌دهد در عیسی مسیح پادشاهی را ببینیم که هم‌اکنون در مقام سلطنت است؛ پادشاهی که هم مهربان است و هم هیبت‌انگیز (یا شایستهٔ ترس توأم با احترام عمیق):‏

«نه هر که به من “سرورم، سرورم” بگوید وارد پادشاهی آسمان‌ها خواهد شد، بلکه کسی که خواست پدر مرا که در آسمان‌هاست به جا آورد.‏ بسیاری در آن روز به من خواهند گفت: “سرورم، سرورم، آیا به نام تو نبوت نکردیم، و به نام تو دیوها را بیرون نراندیم، و به نام تو کارهای پرقدرت بسیاری انجام ندادیم؟” و آنگاه به آنان صریحاً خواهم گفت: هرگز شما را نشناخته‌ام! ای کسانی که به بی‌قانونی عمل می‌کنید، از من دور شوید» (متی ۷:۲۱-۲۳).‏

«هنگامی که پسر انسان در جلال خود و همهٔ فرشتگان همراه او بیایند، آنگاه بر تخت پرجلال خود خواهد نشست.‏ و همهٔ ملت‌ها در برابر او گرد آورده خواهند شد، و او مردم را از یکدیگر جدا خواهد کرد، همان‌گونه که شبان گوسفندان را از بزها جدا می‌کند.‏ و گوسفندان را در سمت راست خود و بزها را در سمت چپ خود قرار خواهد داد.‏

آنگاه پادشاه به کسانی که در سمت راست او هستند خواهد گفت: “بیایید، ای برکت‌یافتگان پدر من، پادشاهی‌ای را که از بنیاد جهان برای شما آماده شده است به ارث ببرید.‏ زیرا گرسنه بودم و به من خوراک دادید؛ تشنه بودم و به من آب دادید.‏ غریب بودم و با مهمان‌نوازی مرا پذیرفتید؛ برهنه بودم و مرا پوشاندید.‏ بیمار شدم و از من مراقبت کردید.‏ در زندان بودم و به دیدن من آمدید.” آنگاه عادلان در پاسخ به او خواهند گفت: “سرورم، کی تو را گرسنه دیدیم و خوراک دادیم، یا تشنه دیدیم و آب دادیم؟ کی تو را غریب دیدیم و با مهمان‌نوازی پذیرفتیم، یا برهنه دیدیم و پوشاندیم؟ کی تو را بیمار یا در زندان دیدیم و نزد تو آمدیم؟” و پادشاه در پاسخ به ایشان خواهد گفت: “آمین به شما می‌گویم: تا آنجا که این کار را برای یکی از کوچک‌ترین این برادران من انجام دادید، برای من انجام دادید.”

و آنگاه به کسانی که در سمت چپ او هستند خواهد گفت: “ای لعنت‌شدگان، از من دور شوید و به آتش ابدی بروید که برای ابلیس و فرشتگانش آماده شده است.‏ زیرا گرسنه بودم، اما به من خوراک ندادید، و تشنه بودم، اما به من آب ندادید.‏ غریب بودم، اما با مهمان‌نوازی مرا نپذیرفتید؛ برهنه بودم، اما مرا نپوشاندید؛ بیمار و در زندان بودم، اما از من مراقبت نکردید.” آنگاه آنان نیز در پاسخ خواهند گفت: “سرورم، کی تو را گرسنه یا تشنه یا غریب یا برهنه یا بیمار یا در زندان دیدیم و به تو خدمت نکردیم؟” پس او در پاسخ به ایشان خواهد گفت: “آمین به شما می‌گویم: تا آنجا که این کار را برای یکی از این کوچک‌ترین‌ها انجام ندادید، برای من انجام ندادید.” و اینان به نابودی ابدی خواهند رفت، اما عادلان به حیات جاودان» (متی ۲۵:۳۱-۴۶؛ همچنین مزمور ۲ و مکاشفه فصل‌های ۱ تا ۳ را بخوانید).‏

***

Other Middle Eastern languages:

Arabic: ستة مواضيع لدراسة الكتاب المقدس

Hebrew: שישה נושאי לימוד תנ »ך

yiddish: זעקס ביבל שטודיע טעמעס  

Urdu : چھ بائبل مطالعہ کے موضوعات

Table of contents of the http://yomelyah.fr/ website

Reading the Bible daily, this table of contents contains informative Bible articles (Please click on the link above to view it)…

Bible Articles Language Menu

Table of languages ​​of more than seventy languages, with six important biblical articles, written in each of these languages…

Site en Français:  http://yomelijah.fr/ 

 Sitio en español:  http://yomeliah.fr/

Site em português: http://yomelias.fr/

Contact

You can contact to comment, ask for details (no marketing)…

***

X.COM (Twitter)

FACEBOOK

FACEBOOK BLOG

MEDIUM BLOG

Compteur de visites gratuit