موعظه سر کوه
(متی فصل ۵ تا ۷)
فصل ۵ (شمارهٔ آیات حفظ شده است)
آرامش داشتن در مصیبت به سبب امید مسیحی
«چون جمعیت را دید، به کوه بالا رفت؛ و پس از آنکه نشست، شاگردانش نزد او آمدند؛ ۲ و او لب به سخن گشود و شروع به تعلیم دادن آنان کرد و فرمود:
۳ “سعادتمندند کسانی که از نیاز روحانی خود آگاهند، زیرا پادشاهی آسمان‌ها از آنِ ایشان است.
۴ “سعادتمندند ماتم‌زدگان، زیرا آنان تسلی خواهند یافت.
۵ “سعادتمندند کسانی که خوش‌خو و فروتن هستند، زیرا آنان زمین را به ارث خواهند برد.
۶ “سعادتمندند گرسنگان و تشنگان عدالت، زیرا آنان سیر خواهند شد.
۷ “سعادتمندند رحم‌کنندگان، زیرا بر آنان رحم خواهد شد.
۸ “سعادتمندند پاک‌دلان، زیرا آنان خدا را خواهند دید.
۹ “سعادتمندند صلح‌جویان، زیرا آنان ‘پسران خدا’ خوانده خواهند شد”» (متی ۵:۱-۹).
ما باید از توانایی ذهنی خود برای نگریستن به آینده از طریق شادی در امید استفاده کنیم؛ شادی‌ای که بخشی از ثمرهٔ روح‌القدس است: «در مقابل، ثمرهٔ روح عبارت است از محبت، شادی، آرامش، صبر، مهربانی، نیکویی، ایمان، فروتنی و خویشتن‌داری. هیچ قانونی بر ضد چنین چیزهایی وجود ندارد» (غلاطیان ۵:۲۲، ۲۳). در کتاب مقدس نوشته شده است که پدر آسمانی خدایی شاد است و مسیحی «بشارت خدای شاد» را موعظه می‌کند (اول تیموتائوس ۱:۱۱). در حالی که این نظام هرگز تا این اندازه در تاریکی روحانی نبوده است، ما باید از طریق بشارتی که به اشتراک می‌گذاریم، و همچنین از طریق شادیِ امیدمان که می‌خواهیم بر دیگران بتابانیم، کانون‌های نور باشیم: «شما نور جهان هستید. شهری که بر فراز کوه قرار دارد نمی‌تواند پنهان بماند. چراغی را روشن نمی‌کنند تا زیر پیمانه بگذارند، بلکه آن را بر چراغدان می‌نهند تا برای همهٔ کسانی که در خانه هستند نور بتاباند. به همین سان، بگذارید نور شما در برابر مردم بدرخشد تا کارهای نیکوی شما را ببینند و پدر شما را که در آسمان‌هاست جلال دهند» (متی ۵:۱۴-۱۶). بیایید شادی خدا را دژ استوار خود سازیم: «اندوهگین نباشید، زیرا شادی *یهوه (YHWH) دژ استوار شماست» (نحمیا ۸:۱۰).
- YHWH تتراگراماتون یا چهار حرف نام الهی است. در ترجمهٔ کتاب مقدس (ترجمهٔ دنیای جدید)، این نام با تلفظی که قرن‌هاست به طور رایج استفاده می‌شود، یعنی «یهوه» (Jéhovah) ظاهر شده است. این تلفظ در زبان‌های غربی به دلیل جایگزینی حرف J به جای I یا Y و حرف V به جای W (که «او» تلفظ می‌شود و نه «و») دو بار دچار نادقتی شده است. تلفظ دقیق تتراگراماتون یَهُوآه (YeHou(W)aH) است. تلفظ رایج «یهوه» در ترجمهٔ کتاب مقدس مورد استفاده حفظ شده است، درست همانند تلفظ شناخته‌شدهٔ «عیسی» (به جای تلفظ اصلی یِشوع یا یِشوعا)، زیرا برای خوانندگان آشنا‌تر است (برای بررسی دقیق‌تر مطالعه دربارهٔ نام الهی، روی پیوند کلیک کنید: نام الهی، YHWH، همان‌گونه که نوشته می‌شود تلفظ می‌گردد).
سعادتمندند کسانی که به خاطر عدالت آزار می‌بینند، زیرا پادشاهی آسمان‌ها از آنِ ایشان است
«۱۰ سعادتمندند کسانی که به خاطر عدالت آزار دیده‌اند، زیرا پادشاهی آسمان‌ها از آنِ ایشان است.
۱۱ “سعادتمندید هنگامی که به خاطر من شما را دشنام دهند، آزار برسانند و به دروغ هرگونه سخن بدی بر ضد شما بگویند. ۱۲ شادمان باشید و از شادی به وجد آیید، زیرا پاداش شما در آسمان‌ها بزرگ است؛ زیرا پیامبرانی را نیز که پیش از شما [می‌زیستند] همین‌گونه آزار رساندند”» (متی ۵:۱۰-۱۲).
عیسی مسیح نیروی پایداری خود را در برابر آزمایش‌ها از شادیِ امیدی که در پیش رویش قرار داشت به دست می‌آورد. مهم است که ما نیز برای تغذیهٔ پایداری خود، از «شادیِ» امیدمان به حیات جاودان که در پیش روی ما قرار دارد، نیرو بگیریم. دربارهٔ آزمایش‌هایمان، عیسی مسیح فرمود که آن‌ها را روز به روز حل کنیم (متی ۶:۳۳، ۳۴). به کار بستن این اصل به ما کمک خواهد کرد تا نیروی ذهنی و عاطفی خود را برای رویارویی با مشکلات روزمره به بهترین شکل مدیریت کنیم. عیسی مسیح از پیش‌بینی افراطی و حتی بیمارگونهٔ مشکلات یا آزمایش‌هایی که می‌توانند ذهن ما را آشفته سازند و احساسات مخرب ترس و وحشت ایجاد کنند برحذر می‌دارد، زیرا این امر در نهایت می‌تواند تمام نیروی روحانی ما را از بین ببرد (مقایسه شود با مرقس ۴:۱۸، ۱۹). بسیار مهم است که در امید شادمان باشیم تا بتوانیم تا به پایان پایداری کنیم و به تحقق امید مسیحی خود، یعنی حیات جاودان دست یابیم: «شادمان باشید و از شادی به وجد آیید، زیرا پاداش شما در آسمان‌ها بزرگ است» (متی ۵:۱۲).
یک شاگرد می‌تواند از طریق خدمت کلام، جان‌های بسیاری را نجات دهد
«۱۳ شما نمک زمین هستید؛ اما اگر نمک خاصیت خود را از دست بدهد، با چه چیزی دوباره شور خواهد شد؟ دیگر به هیچ کاری نمی‌آید جز آنکه بیرون افکنده شود و پایمال مردم گردد.
۱۴ “شما نور جهان هستید. شهری که بر فراز کوه قرار دارد نمی‌تواند پنهان بماند. ۱۵ چراغی را روشن نمی‌کنند تا زیر پیمانه بگذارند، بلکه آن را بر چراغدان می‌نهند و برای همهٔ کسانی که در خانه هستند نور می‌تاباند. ۱۶ به همین سان، بگذارید نور شما در برابر مردم بدرخشد، تا کارهای نیکوی شما را ببینند و پدر شما را که در آسمان‌هاست جلال دهند”» (متی ۵:۱۳-۱۶).
موعظه و تعلیم کلام خدا وسایلی هستند برای تاباندن نوری روحانی و ارائهٔ جهتی استوار در زندگی، در دل این جهانِ از نظر روحانی تاریک. واژهٔ یونانی که به «موعظه کردن» ترجمه شده «κηρύσσω» (kēryssō) است (فرهنگ استرانگ: «اعلام کردن همچون جارچی عمومی» [G2784]). موعظه یک اعلام عمومی است. اگرچه موعظه تعلیمی ساده است که به صورت عمومی منتشر می‌شود، نباید آن را با آموزش پرورشیِ آموزه‌های پایهٔ کتاب مقدس اشتباه گرفت که در متی ۲۸:۲۰ ذکر شده است؛ جایی که عیسی مسیح از شاگردانش می‌خواهد افراد تازه‌تعمیدیافته را تعلیم دهند تا آموزش کتاب مقدسی خوبی بیابند: «و به آنان بیاموزید که هر آنچه به شما فرمان داده‌ام به جا آورند» (متی ۲۸:۲۰) (به آنان بیاموزید: «διδάσκω» [didaskō] به معنای «تعلیم دادن» [فرهنگ استرانگ G1321]). می‌توانیم دو نمونهٔ سادهٔ کتاب مقدسی را در نظر بگیریم که سادگی پیام موعظه‌شده — اغلب در یک جملهٔ کوتاه — و تعلیم در قالب یک سخنرانی را نشان می‌دهند: موعظه: «از آن زمان، عیسی شروع به موعظه کردن (kēryssō) کرد و گفت: “توبه کنید، زیرا پادشاهی آسمان‌ها نزدیک شده است”» (متی ۴:۱۷). در لوقا ۱۰:۹، هنگامی که عیسی مسیح ۷۰ نفر از شاگردانش را پیشاپیش خود برای موعظه می‌فرستد، دقیقاً همان موضوع بسیار سادهٔ اعلام را به آنان می‌دهد: «پادشاهی خدا به شما نزدیک شده است».
تعلیم در قالب یک سخنرانی: «چون جمعیت را دید، به کوه بالا رفت؛ و پس از آنکه نشست، شاگردانش نزد او آمدند؛ و او لب به سخن گشود و شروع به تعلیم دادن (didaskō) آنان کرد و فرمود» (متی ۵:۱، ۲). بدین سان، موعظه سر کوه صرفاً یک اعلام عمومی ساده نیست، بلکه یک آموزش پرورشیِ کتاب مقدسی در قالب یک سخنرانی عمومی حدوداً نیم‌ساعته (در آن مورد خاص) است.
با این حال، عیسی مسیح عبارت «کارهای نیکو» را به کار برد؛ این نور روحانی باید از طریق رفتار نمونهٔ مسیحی ما بدرخشد.
در وفاداری در همه‌چیز از عیسی مسیح سرمشق بگیریم
«۱۷ “گمان مبرید که آمده‌ام تا شریعت یا پیامبران را باطل سازم؛ نیامده‌ام تا باطل سازم، بلکه آمده‌ام تا به کمال برسانم؛ ۱۸ زیرا آمین به شما می‌گویم تا آسمان و زمین زایل نشوند، یک نقطه یا یک سرهمزه از شریعت به هیچ وجه زایل نخواهد شد تا آنکه همه‌چیز به حقیقت بپیوندد. ۱۹ پس هر که یکی از این کوچک‌ترین فرمان‌ها را بشکند و به انسان‌ها [نیز] چنین بیاموزد، در پادشاهی آسمان‌ها ‘کوچک‌ترین’ خوانده خواهد شد. اما هر که آن‌ها را به جا آورد و تعلیم دهد، او در پادشاهی آسمان‌ها ‘بزرگ’ خوانده خواهد شد. ۲۰ زیرا به شما می‌گویم که اگر عدالت شما از عدالت کاتبان و فریسیان افزون‌تر نباشد، به هیچ وجه وارد پادشاهی آسمان‌ها نخواهید شد”» (متی ۵:۱۷-۲۰).
عیسی مسیح شریعت عطاشده به موسی را به کمال رساند. مسیحیان زیر شریعت عطاشده به موسی نیستند. عیسی مسیح پایان شریعت عطاشده به موسی است: «زیرا مسیح پایان شریعت است، تا هر که ایمان می‌آورد عدالت را به دست آورد» (رومیان ۱۰:۴). با این حال، عیسی مسیح ما را ترغیب می‌کند که در چیزهای کوچک وفادار باشیم: «کسی که در چیز بسیار کوچک وفادار است، در چیز بسیار بزرگ نیز وفادار است، و کسی که در چیز بسیار کوچک ناعادل است، در چیز بسیار بزرگ نیز ناعادل است» (لوقا ۱۶:۱۰).
مهم است که دیدگاه خدا را دربارهٔ دزدی و دروغ در وجود خود نهادینه کنیم. هنگامی که آدم و حوا با انگیزهٔ وسوسهٔ ابلیس گناه کردند، دروغ ابلیس و دزدیدن میوهٔ متعلق به خدا توسط آدم و حوا رخ داد (پیدایش فصل ۳). دربارهٔ این گزارش کتاب مقدسی، عیسی مسیح دروغ ابلیس را با قتل مرتبط دانست: «شما از پدرتان ابلیس هستید و می‌خواهید خواسته‌های پدرتان را انجام دهید. او از همان آغاز قاتل بود و در حقیقت ثابت نماند، زیرا [حقیقت] در او نیست. هنگامی که دروغ می‌گوید، بر حسب سرشت خود سخن می‌گوید، زیرا دروغگو و پدر دروغ است» (یوحنا ۸:۴۴). به واسطهٔ این دروغ ابلیس، گناه از طریق نافرمانی نخستین انسان، آدم، وارد جهان شد. نتیجهٔ آن این بود که مرگ از نظر روحانی و ژنتیکی به تمام نسل او گسترش یافت (رومیان ۵:۱۲؛ ۶:۲۳). در برابر این وضعیت که برای کل بشریت بی‌راهِ حل به نظر می‌رسید، لازم بود یهوه خدا، پدر، به مرگ فدیه‌گونهٔ پسر محبوب خود، عیسی مسیح (یَهوشوع مَشیح)، رضایت دهد تا بشریت را نجات بخشد (یوحنا ۳:۱۶، ۳۶).
با نگریستن از این زاویه، سخنان عیسی مسیح را بهتر درک می‌کنیم هنگامی که دروغ را به آدم‌کشی یا قتل پیوند می‌دهد؛ هم در مورد ابلیس و هم در مورد فرزندان زمینی شیطان که پیوسته در پی کشتن او بودند (یوحنا ۵:۱۸؛ ۷:۱). گاهی برخی می‌گویند دروغ‌های «کوچک» و دروغ‌های «بزرگ» وجود دارد. مشکل اینجاست که «ضرورت» یک دروغ و مقیاس شدت دروغ‌ها، اغلب توسط خود دروغگویان تعیین می‌شود. با این حال، برای بازگشت به اندیشهٔ مهم، ضروری است که دیدگاه خدا را دربارهٔ این موضوع از طریق گزارش‌های کتاب مقدس بشناسیم. یک سخن سادهٔ مسیح نشان می‌دهد که تعیین چنین مقیاس شدتی به صورت انسانی، اشتباه است: «کسی که در چیز بسیار کوچک وفادار است، در چیز بسیار بزرگ نیز وفادار است، و کسی که در چیز بسیار کوچک ناعادل است، در چیز بسیار بزرگ نیز ناعادل است» (لوقا ۱۶:۱۰). می‌توان این موضوع را با نمونهٔ حَنَنیا و همسرش سَفیره توضیح داد که ملک خود را فروختند تا پول آن را به جماعت مسیحیِ زمان رسولان بدهند. با این حال، گزارش به ما اطلاع می‌دهد که آنان بخشی از پول فروش را برای خود نگه داشتند، در حالی که به رسولان چنین وانمود کردند که تمام آن را داده‌اند. نتیجه این شد که خدا به خاطر گفتن چنین دروغی جان آنان را گرفت (اعمال رسولان ۵:۱-۱۱). این مشاهدهٔ کتاب مقدسی ساده است: دروغ می‌تواند پیامدهای فاجعه‌باری نه تنها برای قربانیان، بلکه برای خود دروغگویان نیز به همراه داشته باشد.
عیسی مسیح قتل، نفرت و توهین را ممنوع کرد
«۲۱ “شنیده‌اید که به پیشینیان گفته شده است: ‘قتل مکن؛ و هر که مرتکب قتل شود، در برابر دادگاه پاسخگو خواهد بود.’ ۲۲ اما من به شما می‌گویم که هر کس پیوسته بر برادر خود خشمگین باشد، در برابر دادگاه پاسخگو خواهد بود؛ و هر که به برادر خود ناسزایی تحقیرآمیز بگوید، در برابر دادگاه عالی پاسخگو خواهد بود؛ و هر که بگوید: ‘ای احمقِ پست!’ سزاوار جَهَنَّم آتشین خواهد بود”» (متی ۵:۲۱-۲۲).
هنگام دستگیری‌اش که به مرگ او می‌انجامید، عیسی مسیح استفاده از سلاح را حتی برای دفاع از خودش یا دفاع از آرمانش ممنوع کرد: «آنگاه عیسی به او گفت: “شمشیر خود را در غلافش بازگردان، زیرا همهٔ کسانی که شمشیر به دست گیرند، به شمشیر هلاک خواهند شد”» (متی ۲۶:۵۲). قتل و آدم‌کشی، هم به دلایل شخصی و هم حتی به انگیزهٔ میهن‌پرستی مذهبی یا دولتی ممنوع است. این سخن مسیح یادآور چیزی است که در نبوت اشعیا نوشته شده است: «و آنان شمشیرهای خود را به گاوآهن و نیزه‌های خود را به داس تبدیل خواهند کرد. ملتی بر ضد ملتی شمشیر نخواهد کشید و دیگر جنگ را نخواهند آموخت» (اشعیا ۲:۴).
دیگر جنگ نیاموختن، بدیهی است که شامل نپرداختن به ورزش‌های رزمی یا هنرهای رزمی نیز می‌شود، حتی اگر با تبلیغات مذهبی آمیخته شده باشد که می‌گویند با هدف «دفاعی» است. تبدیل کردن بدن انسان به یک «سلاح دفاعی»، می‌تواند به سرعت به یک «سلاح تهاجمی» تبدیل شود که می‌تواند زخمی کند یا بکشد… مسیحیان نباید خود را با تماشای مسابقات ورزشی خشونت‌آمیز یا فیلم‌هایی که خشونت بی‌دلیل را ترویج می‌کنند تغذیه کنند. این کار در نظر یهوه خدا کاملاً نفرت‌انگیز است: «خود یهوه عادل و شریر را می‌آزماید؛ هر که خشونت را دوست بدارد، جان او به راستی از وی نفرت دارد» (مزمور ۱۱:۵).
عبارت «جَهَنَّم آتشین» که توسط عیسی مسیح به کار رفته است، دقیقاً به معنای نابودی یا مرگ بدون امکان رستاخیز است. جَهَنَّم کجا بود؟ در جنوب اورشلیم، بیرون از دیوارهای شهر قرار داشت. این مکان به سادگی زباله‌دان شهر اورشلیم بود که در زمان عیسی مسیح وجود داشت و درهٔ هِنّوم (گِی هِنّوم) یا جَهَنَّم نامیده می‌شد. در آنجا زباله‌های شهر و همچنین لاشهٔ حیوانات و اجساد جنایتکاران پس از اعدام را که شایستهٔ تدفین نبودند می‌انداختند و می‌سوزاندند (و حتی در ذهنیت جمعی کتاب مقدسی، شایستهٔ رستاخیز نبودند: «همچون دفن کردن یک الاغ دفن خواهد شد؛ او را کشان‌کشان خواهند برد و به آن سوی دروازه‌های اورشلیم خواهند افکند» [ارمیا ۲۲:۱۹]).
ترجمهٔ کتاب مقدس به زبان لاتین، سردرگمی‌ای در درک وضعیت مردگان ایجاد کرد. همان‌گونه که دیدیم، باید میان واژهٔ عبری «شِئول» و واژهٔ یونانی «هادِس» از یک سو، و «جَهَنَّم» از سوی دیگر تفاوت قائل شد. در برخی ترجمه‌های کتاب مقدس، این سه واژه به واژهٔ لاتینِ «جهنم» (infernus) ترجمه شده‌اند. این کار سردرگمی‌ای در درک واژهٔ جَهَنَّم ایجاد کرد و به آموزهٔ غیرکتاب‌مقدسیِ وجود یک جهنم آتشین تبدیل شد.
عیسی مسیح واژهٔ «جَهَنَّم» یا «جَهَنَّم آتشین» را به عنوان مکانی واقعی و شناخته‌شده برای همهٔ هم‌عصران خود به کار برد، تا داوری ابدی و مفهوم نابودی بدون امکان رستاخیز، یعنی همان مرگ دوم مشهور را به تصویر بکشد. جالب توجه است که عیسی مسیح در موعظه سر کوه سه بار به این مکان اشاره کرد، بی‌آنکه لزوماً معنای آن را توضیح دهد. چرا؟ به سادگی به این دلیل که حتی در جلیل، در ۱۰۰ کیلومتری شمال اورشلیم، این مکان نابودی بسیار شناخته‌شده بود و نیازی به هیچ‌گونه توصیف یا توضیحی نداشت (متی ۵:۲۲، ۲۹، ۳۰). جَهَنَّم با آتشی که خاموش نمی‌شود مرتبط دانسته شده است؛ چرا؟ به این دلیل بدیهی که چنین مکانی در نزدیکی یک شهر، اگر با آتشی دائمی و پیوسته بر پایهٔ گوگرد تغذیه نمی‌شد تا تمام زباله‌های شهر سریع‌تر تجزیه شوند، سلامت بیشتر ساکنان را به خطر می‌انداخت (مرقس ۹:۴۷، ۴۸).
رابطهٔ خوب با خدا از مسیر روابط خوب با همنوعان و مدیریت درست اختلاف‌های شخصیتی می‌گذرد
«۲۳ “پس اگر هدیهٔ خود را به مذبح می‌آوری و در آنجا به یاد می‌آوری که برادرت از تو شکایتی دارد، ۲۴ هدیهٔ خود را در همان‌جا، پیش روی مذبح بگذار و برو؛ نخست با برادرت آشتی کن، و سپس چون بازگشتی، هدیهٔ خود را تقدیم نما.
۲۵ “تا زمانی که با مدعی خود در راه [دادگاه] هستی، زود با او کنار بیا، مبادا مدعی تو را به قاضی بسپارد، و قاضی به مأمور دادگاه، و به زندان افکنده شوی. ۲۶ آمین به شما می‌گویم: هرگز از آنجا بیرون نخواهی آمد تا آخرین سکهٔ بسیار کم‌ارزش را نپردازی”» (متی ۵:۲۳-۲۶).
عیسی مسیح فرمود که بهتر است پیش از دعا کردن به درگاه خدا، مشکل خود را با همنوعمان حل کنیم. عیسی مسیح توضیح داد که برای داشتن رابطه‌ای خوب با خدا، باید رابطه‌ای خوب با همنوع خود داشته باشیم. ما باید هر چه سریع‌تر مشکلات خود را با همنوعمان حل کنیم؛ به ویژه اگر در حق او گناه کرده باشیم.
باز هم در همین فصل، عیسی مسیح فرمود که دشمنان خود را محبت کنیم (متی ۵:۳۸-۴۸). فعل «محبت کردن» در این بافتار، باید به معنای محبتی عقلانی و سنجیده در نظر گرفته شود، بی‌آنکه لزوماً با دلبستگی عاطفی نسبت به دشمنمان همراه باشد. برای مثال، هنگامی که شخصی به ما توهین می‌کند یا با ما بدرفتاری می‌نماید، محبت مبتنی بر اصول کتاب مقدس مانع از آن می‌شود که پاسخ توهین را با توهین، یا پاسخ نفرت را با نفرت بدهیم. بدین سان، چرخهٔ باطل نفرت در برابر نفرت، با چرخهٔ نیکویی که عیسی مسیح خواسته است شکسته می‌شود: پاسخ دادن به نفرت دشمنمان با خویشتن‌داری، و با محبتی مبتنی بر ادب، رفتار شایسته، تربیت نیکو و عقل سلیم (غلاطیان ۵:۲۲، ۲۳ «ثمرهٔ روح‌القدس»). این شیوهٔ عمل شاید او را تشویق کند تا نگرش خود را نسبت به ما تغییر دهد.
انگیزه‌های اعمال
(چه نیک و چه بد)
به همان اندازهٔ خودِ اعمال
(چه نیک و چه بد) اهمیت دارند
«شنیده‌اید که گفته شده است: ‘زنای محصنه مکن.’ ۲۸ اما من به شما می‌گویم که هر مردی که پیوسته به زنی بنگرد به گونه‌ای که نسبت به او شهوت بورزد، پیش‌تر در دل خود با او زنا کرده است. ۲۹ پس اگر چشم راستت باعث لغزش تو می‌شود، آن را از حدقه درآور و از خود دور بینداز. زیرا برای تو سودمندتر است که یکی از اعضای بدنت را از دست بدهی، تا اینکه تمام بدنت در جَهَنَّم افکنده شود. ۳۰ افزون بر این، اگر دست راستت باعث لغزش تو می‌شود، آن را قطع کن و از خود دور بینداز. زیرا برای تو سودمندتر است که یکی از اعضای بدنت را از دست بدهی، تا اینکه تمام بدنت به جَهَنَّم برود» (متی ۵:۲۷-۳۰).
دل نمادین، درونِ روحانی یک شخص را تشکیل می‌دهد که از استدلال‌ها و افکار همراه با سخنان و اعمال (نیک یا بد) ساخته شده است. عیسی مسیح به خوبی توضیح داد که چه چیزی به دلیل وضعیت دلِ یک شخص، او را پاک یا ناپاک می‌سازد: «با این حال، آنچه از دهان بیرون می‌آید از دل سرچشمه می‌گیرد، و همین است که انسان را ناپاک می‌سازد. برای مثال، از دل است که اندیشه‌های بد، قتل‌ها، زناهای محصنه، زناها، دزدی‌ها، شهادت‌های دروغ و کفرگویی‌ها بیرون می‌آید. این‌هاست که انسان را ناپاک می‌سازد» (متی ۱۵:۱۸-۲۰). در اینجا، عیسی مسیح انسانی را در وضعیت نامختونی روحانی، با «غُلفهٔ دل» و اندیشه‌های بدش توصیف می‌کند که او را در برابر خدا ناپاک و ناشایستهٔ حیات می‌سازد (امثال ۴:۲۳ را دوباره ببینید). «انسان نیک از گنجینهٔ نیکوی خود چیزهای نیکو بیرون می‌آورد، در حالی که انسان بد از گنجینهٔ بد خود چیزهای بد بیرون می‌آورد» (متی ۱۲:۳۵). عیسی مسیح در بخش نخست سخن خود، انسانی را توصیف می‌کند که دارای دلی است که از نظر روحانی ختنه شده است.
دیدگاه عیسی مسیح دربارهٔ طلاق و ازدواج مجدد
«۳۱ “همچنین گفته شده است: ‘هر که زن خود را طلاق دهد، طلاق‌نامه‌ای به او بدهد.’ ۳۲ اما من به شما می‌گویم که هر مردی که زن خود را — جز به علت بی‌عفتی جنسی — طلاق دهد، او را در معرض زناکار شدن قرار می‌دهد، و هر که با زنی مطلقه ازدواج کند، مرتکب زنا می‌شود”» (متی ۵:۳۱-۳۲).
«و فریسیان به قصد آزمودن او پیش آمدند و گفتند: “آیا برای مرد جایز است که به هر دلیلی زن خود را طلاق دهد؟” او در پاسخ گفت: “آیا نخوانده‌اید که آفریننده از آغاز آنان را مرد و زن آفرید و فرمود: ‘به همین دلیل مرد پدر و مادر خود را ترک خواهد کرد و به زن خود خواهد پیوست، و آن دو یک تن خواهند شد’؟ به طوری که دیگر دو تن نیستند، بلکه یک تن هستند. بنابراین، آنچه را خدا به یک یوغ بسته است، انسان جدا نکند.” به او گفتند: “پس چرا موسی مقرر کرد که طلاق‌نامه داده شود و او را طلاق دهند؟” به ایشان گفت: “موسی به خاطر سخت‌دلی شما اجازه داد که زنان خود را طلاق دهید، اما از آغاز چنین نبود. به شما می‌گویم که هر کس زن خود را — جز به علت بی‌عفتی جنسی — طلاق دهد و با دیگری ازدواج کند، مرتکب زنا می‌شود”» (متی ۱۹:۳-۹).
بدین سان، طلاق و ازدواج مجدد تنها به علت بی‌عفتی جنسی مجاز است؛ یعنی روابط جنسی‌ای که کتاب مقدس محکوم می‌کند، مانند زنای محصنه، همجنس‌گرایی و دیگر اعمال جنسی منحرفانه. آنچه پیوند ازدواج را می‌گسلد، مرگ همسر و بی‌عفتی جنسی، که معمولاً زنای محصنه است، می‌باشد. البته در صورت وقوع زنای محصنه، طلاق خودکار نیست. همسر زیان‌دیده می‌تواند ببخشد. در این صورت، با توافق طرفین، زندگی زناشویی می‌تواند از سر گرفته شود. در چنین وضعیتی، همسری که پیش‌تر زیان دیده است، از نظر کتاب مقدسی نمی‌تواند از تصمیم خود بازگردد (و اگر چنین کند [در حالی که هیچ زنای جدیدی ثابت نشده باشد]، نمی‌تواند دوباره ازدواج کند). اگر تکرار خطا با اثبات زنای محصنه رخ دهد و این بار همسر زیان‌دیده نبخشد، می‌تواند طلاق بگیرد و دوباره ازدواج کند. کسانی که محاسبهٔ منحرفانه‌ای می‌کنند تا به زنا متوسل شوند، یا با دست‌کاری و فریبکاری همسر خود را — به تعبیر مسیح — در معرض زنا قرار دهند (از طریق امتناع بی‌دلیل از رابطهٔ زناشویی، تا همسر نیازمند را به خطا سوق دهند) به منظور گسستن پیوندهای مقدس ازدواج، و سپس بر رحمت خدا حساب کنند تا بخشیده شوند، در اشتباه هستند: «ازدواج نزد همگان محترم شمرده شود و بستر زناشویی پاک بماند، زیرا خدا بی‌عفتان و زناکاران را داوری خواهد کرد» (عبرانیان ۱۳:۴).
پایبندی به قول و قرار از طریق راستگویی
«همچنین شنیده‌اید که به پیشینیان گفته شده است: ‘قسم دروغ مخور، بلکه نذرهای خود را به یهوه وفا کن.’ ۳۴ اما من به شما می‌گویم: اصلاً قسم نخورید؛ نه به آسمان، زیرا تخت خداست؛ ۳۵ نه به زمین، زیرا زیرپایی پاهای اوست؛ و نه به اورشلیم، زیرا شهر پادشاه بزرگ است. ۳۶ به سر خود نیز قسم مخور، زیرا نمی‌توانی حتی یک تار مو را سفید یا سیاه کنی. ۳۷ بلکه سخن شما در ‘بله’ همان بله، و در ‘نه’ همان نه باشد؛ زیرا هر چه بیش از این باشد از شریر است» (متی ۵:۳۳-۳۷).
پایبندی به قول و قرار نشان می‌دهد که ما باید راست بگوییم. نوشته شده است: «به یکدیگر دروغ نگویید. شخصیت کهنه را با اعمالش از تن به در آورید» (کولسیان ۳:۹).
مهم است که دیدگاه خدا را دربارهٔ دزدی و دروغ در وجود خود نهادینه کنیم. هنگامی که آدم و حوا با انگیزهٔ وسوسهٔ ابلیس گناه کردند، دروغ ابلیس و دزدیدن میوهٔ متعلق به خدا توسط آدم و حوا رخ داد (پیدایش فصل ۳). دربارهٔ این گزارش کتاب مقدسی، عیسی مسیح دروغ ابلیس را با قتل مرتبط دانست: «شما از پدرتان ابلیس هستید و می‌خواهید خواسته‌های پدرتان را انجام دهید. او از همان آغاز قاتل بود و در حقیقت ثابت نماند، زیرا [حقیقت] در او نیست. هنگامی که دروغ می‌گوید، بر حسب سرشت خود سخن می‌گوید، زیرا دروغگو و پدر دروغ است» (یوحنا ۸:۴۴). به واسطهٔ این دروغ ابلیس، گناه از طریق نافرمانی نخستین انسان، آدم، وارد جهان شد. نتیجهٔ آن این بود که مرگ از نظر روحانی و ژنتیکی به تمام نسل او گسترش یافت (رومیان ۵:۱۲؛ ۶:۲۳). در برابر این وضعیت که برای کل بشریت بی‌راهِ حل به نظر می‌رسید، لازم بود یهوه خدا، پدر، به مرگ فدیه‌گونهٔ پسر محبوب خود، عیسی مسیح (یَهوشوع مَشیح)، رضایت دهد تا بشریت را نجات بخشد (یوحنا ۳:۱۶، ۳۶).
با نگریستن از این زاویه، سخنان عیسی مسیح را بهتر درک می‌کنیم هنگامی که دروغ را به آدم‌کشی یا قتل پیوند می‌دهد؛ هم در مورد ابلیس و هم در مورد فرزندان زمینی شیطان که پیوسته در پی کشتن او بودند (یوحنا ۵:۱۸؛ ۷:۱). گاهی برخی می‌گویند دروغ‌های «کوچک» و دروغ‌های «بزرگ» وجود دارد. مشکل اینجاست که «ضرورت» یک دروغ و مقیاس شدت دروغ‌ها، اغلب توسط خود دروغگویان تعیین می‌شود. با این حال، برای بازگشت به اندیشهٔ مهم، ضروری است که دیدگاه خدا را دربارهٔ این موضوع از طریق گزارش‌های کتاب مقدس بشناسیم. یک سخن سادهٔ مسیح نشان می‌دهد که تعیین چنین مقیاس شدتی به صورت انسانی، اشتباه است: «کسی که در چیز بسیار کوچک وفادار است، در چیز بسیار بزرگ نیز وفادار است، و کسی که در چیز بسیار کوچک ناعادل است، در چیز بسیار بزرگ نیز ناعادل است» (لوقا ۱۶:۱۰). می‌توان این موضوع را با نمونهٔ حَنَنیا و همسرش سَفیره توضیح داد که ملک خود را فروختند تا پول آن را به جماعت مسیحیِ زمان رسولان بدهند. با این حال، گزارش به ما اطلاع می‌دهد که آنان بخشی از پول فروش را برای خود نگه داشتند، در حالی که به رسولان چنین وانمود کردند که تمام آن را داده‌اند. نتیجه این شد که خدا به خاطر گفتن چنین دروغی جان آنان را گرفت (اعمال رسولان ۵:۱-۱۱). این مشاهدهٔ کتاب مقدسی ساده است: دروغ می‌تواند پیامدهای فاجعه‌باری نه تنها برای قربانیان، بلکه برای خود دروغگویان نیز به همراه داشته باشد.
ما باید صلح‌جویانی باشیم که صلح را دوست دارند
و مصلحانی که صلح برقرار می‌کنند
«۳۸ “شنیده‌اید که گفته شده است: ‘چشم در برابر چشم و دندان در برابر دندان.’ ۳۹ اما من به شما می‌گویم: در برابر شخص شریر مقاومت مکن؛ بلکه هر که بر گونهٔ راست تو سیلی بزند، گونهٔ دیگر [خود] را نیز به سوی او بگردان. ۴۰ و اگر کسی بخواهد با تو به دادگاه برود و پیراهن تو را بگیرد، ردای خود را نیز به او واگذار؛ ۴۱ و اگر کسی که قدرت دارد تو را برای یک مایل به بیگاری بگیرد، دو مایل با او برو. ۴۲ به هر که از تو درخواست می‌کند بده، و از کسی که می‌خواهد بدون بهره از تو قرض بگیرد روی مگردان”» (متی ۵:۳۸-۴۲).
هنگام دستگیری‌اش که به مرگ او می‌انجامید، عیسی مسیح استفاده از سلاح را حتی برای دفاع از خودش یا دفاع از آرمانش ممنوع کرد: «آنگاه عیسی به او گفت: “شمشیر خود را در غلافش بازگردان، زیرا همهٔ کسانی که شمشیر به دست گیرند، به شمشیر هلاک خواهند شد”» (متی ۲۶:۵۲). قتل و آدم‌کشی، هم به دلایل شخصی و هم حتی به انگیزهٔ میهن‌پرستی مذهبی یا دولتی ممنوع است. این سخن مسیح یادآور چیزی است که در نبوت اشعیا نوشته شده است: «و آنان شمشیرهای خود را به گاوآهن و نیزه‌های خود را به داس تبدیل خواهند کرد. ملتی بر ضد ملتی شمشیر نخواهد کشید و دیگر جنگ را نخواهند آموخت» (اشعیا ۲:۴).
دیگر جنگ نیاموختن، بدیهی است که شامل نپرداختن به ورزش‌های رزمی یا هنرهای رزمی نیز می‌شود، حتی اگر با تبلیغات مذهبی آمیخته شده باشد که می‌گویند با هدف «دفاعی» است. تبدیل کردن بدن انسان به یک «سلاح دفاعی»، می‌تواند به سرعت به یک «سلاح تهاجمی» تبدیل شود که می‌تواند زخمی کند یا بکشد… مسیحیان نباید خود را با تماشای مسابقات ورزشی خشونت‌آمیز یا فیلم‌هایی که خشونت بی‌دلیل را ترویج می‌کنند تغذیه کنند. این کار در نظر یهوه خدا کاملاً نفرت‌انگیز است: «خود یهوه عادل و شریر را می‌آزماید؛ هر که خشونت را دوست بدارد، جان او به راستی از وی نفرت دارد» (مزمور ۱۱:۵).
کامل بودن همان‌گونه که پدر آسمانی کامل است
در نشان دادن محبت به همنوع
«شنیده‌اید که گفته شده است: ‘همنوع خود را محبت کن و از دشمنت نفرت داشته باش.’ ۴۴ اما من به شما می‌گویم: پیوسته دشمنان خود را محبت کنید و برای کسانی که شما را آزار می‌دهند دعا کنید؛ ۴۵ تا خود را فرزندان پدرتان که در آسمان‌هاست نشان دهید، زیرا او خورشید خود را بر بدان و نیکان می‌تاباند و باران را بر عادلان و غیرعادلان می‌باراند. ۴۶ زیرا اگر کسانی را محبت کنید که شما را محبت می‌کنند، چه پاداشی دارید؟ آیا باجگیران نیز چنین نمی‌کنند؟ ۴۷ و اگر تنها به برادران خود درود فرستید، چه کار فوق‌العاده‌ای انجام می‌دهید؟ آیا مردم ملت‌ها نیز چنین نمی‌کنند؟ ۴۸ پس شما باید کامل باشید، همان‌گونه که پدر آسمانی شما کامل است» (متی ۵:۴۳-۴۸).
فعل «محبت کردن» در این بافتار، باید به معنای محبتی عقلانی و سنجیده در نظر گرفته شود، بی‌آنکه لزوماً با دلبستگی عاطفی نسبت به دشمنمان همراه باشد. برای مثال، هنگامی که شخصی به ما توهین می‌کند یا با ما بدرفتاری می‌نماید، محبت مبتنی بر اصول کتاب مقدس مانع از آن می‌شود که پاسخ توهین را با توهین، یا پاسخ نفرت را با نفرت بدهیم. بدین سان، چرخهٔ باطل نفرت در برابر نفرت، با چرخهٔ نیکویی که عیسی مسیح خواسته است شکسته می‌شود: پاسخ دادن به نفرت دشمنمان با خویشتن‌داری، و با محبتی مبتنی بر ادب، رفتار شایسته، تربیت نیکو و عقل سلیم (غلاطیان ۵:۲۲، ۲۳ «ثمرهٔ روح‌القدس»). این شیوهٔ عمل شاید او را تشویق کند تا نگرش خود را نسبت به ما تغییر دهد.
موعظه سر کوه
(متی فصل ۶)
خدا را با فروتنی، تواضع و پنهان‌کاری
برای جلال خدا خدمت کنیم
«بسیار مراقب باشید که عدالت خود را در برابر مردم به جا نیاورید تا به چشم آنان بیایید؛ وگرنه نزد پدرتان که در آسمان‌هاست پاداشی نخواهید داشت. ۲ پس هنگامی که صدقه می‌دهی، پیشاپیش خود شیپور مزن، آن‌گونه که ریاکاران در کنیسه‌ها و کوچه‌ها می‌کنند تا از سوی مردم جلال یابند. آمین به شما می‌گویم: آنان پاداش کامل خود را پیش‌تر دریافت کرده‌اند. ۳ اما تو هنگامی که صدقه می‌دهی، دست چپت نداند که دست راستت چه می‌کند، ۴ تا صدقهٔ تو در نهان باشد؛ آنگاه پدرت که در نهان می‌نگرد به تو پاداش خواهد داد. (…) ۱۶ هنگامی که روزه می‌گیرید، همچون ریاکاران چهرهٔ خود را غمگین مسازید، زیرا آنان چهرهٔ خود را در هم می‌کشند تا به مردم نشان دهند که روزه دارند. آمین به شما می‌گویم: آنان پاداش کامل خود را پیش‌تر دریافت کرده‌اند. ۱۷ اما تو هنگامی که روزه می‌گیری، سرت را به روغن تدهین کن و صورتت را بشوی، ۱۸ تا روزه داشتنت نه بر مردم، بلکه بر پدرت که در نهان است آشکار شود؛ آنگاه پدرت که در نهان می‌نگرد به تو پاداش خواهد داد» (متی ۶:۱-۴، ۱۶-۱۸).
عیسی مسیح هشدار می‌دهد انسانی که برای جلال خویش کار می‌کند تا نوعی قدردانی از سوی مردم برای کارهایی که انجام می‌دهد به دست آورد، پاداشی جز پوچیِ جلال انسانی — که بسیار کوتاه و خیالی است — نخواهد داشت و هیچ پاداشی از سوی خدا دریافت نخواهد کرد. پدر آسمانی تنها به انسان‌هایی پاداش می‌دهد که با تواضع با او گام برمی‌دارند: «ای انسانِ برگرفته از خاک، او آنچه را نیکوست به تو آشکار ساخته است. و یهوه از تو چه می‌طلبد، جز آنکه عدالت را به جا آوری، مهربانی را دوست بداری و با تواضع با خدای خود گام برداری؟» (میکاه ۶:۸). پاداش خدا به سبب کارهای نیک ما که در بی‌خبری عمومی انسان‌ها انجام می‌شود، ابدی است.
به یاد آوریم آنچه را که عیسی مسیح در آغاز موعظه سر کوه فرمود: شاگردان او نور جهان هستند و کارهای نیکویی که انجام می‌دهند باید پدرش را جلال دهد (متی ۵:۱۴-۱۶). در نتیجه، باید بکوشیم که افتخار کارهای نیک ما همواره به خدا بازگردد: «پس چه بخورید، چه بنوشید و چه هر کار دیگری انجام دهید، همه‌چیز را برای جلال خدا انجام دهید» (اول قرنتیان ۱۰:۳۱).
عیسی مسیح به ما می‌گوید چگونه به درگاه پدر آسمانی‌اش دعا کنیم
«۵ افزون بر این، هنگامی که دعا می‌کنید، نباید همچون ریاکاران باشید؛ زیرا آنان دوست دارند ایستاده در کنیسه‌ها و سر چهارراه‌های بزرگ دعا کنند تا به چشم مردم بیایند. آمین به شما می‌گویم: آنان پاداش کامل خود را پیش‌تر دریافت کرده‌اند. ۶ اما تو هنگامی که دعا می‌کنی، به اتاق خلوت خود برو و پس از بستن در، به درگاه پدرت که در نهان است دعا کن؛ آنگاه پدرت که در نهان می‌نگرد به تو پاداش خواهد داد. ۷ و هنگامی که دعا می‌کنید، همچون مردم ملت‌ها همیشه سخنان تکراری نگویید، زیرا آنان گمان می‌کنند به خاطر پرگویی مستجاب خواهند شد. ۸ پس مانند آنان نشوید، زیرا خدای پدر شما پیش از آنکه از او درخواست کنید می‌داند به چه چیزهایی نیاز دارید» (متی ۶:۵-۸).
این سخن به سادگی یادآور نخستین فرمان از ده فرمان است: ما باید تنها یهوه را بپرستیم. ما نباید دعاهای خود را خطاب به عیسی مسیح بخوانیم، زیرا او پسر خداست و نه خدای قادر مطلق. خود پطرس رسول نیز عیسی مسیح را به عنوان پسر خدا معرفی کرد. پس از پاسخ درست او، عیسی مسیح پطرس رسول را تحسین کرد: «شمعون پطرس در پاسخ گفت: “تو مسیح، پسر خدای زنده هستی.” آنگاه عیسی به او گفت: “خوشا به حال تو، ای شمعون پسر یونا، زیرا جسم و خون این را بر تو آشکار نکرده است، بلکه پدر من که در آسمان‌هاست”» (متی ۱۶:۱۶، ۱۷). افزون بر این، یهوه خدا بخشی از یک تثلیث نیست. آموزهٔ تثلیث کتاب مقدسی نیست.
«پرستندگان حقیقی» باید خدا را با «روح»، یعنی به شکلی روحانی بپرستند، بدون هیچ‌گونه شیء مذهبی بت‌پرستانه مانند صلیب، مجسمه‌ها، تصاویر یا مدال‌های مرتبط با پرستش مریم یا دیگر «قدیسان». اگر یک مسیحی چنین اشیائی دارد، باید از شر آن‌ها خلاص شود یا آن‌ها را نابود کند (اعمال رسولان ۱۹:۱۹، ۲۰). مسیحی باید خدا را با «حقیقتی» که در کتاب مقدس بیان شده است بپرستد (یوحنا ۱۷:۱۷؛ دوم تیموتائوس ۳:۱۶، ۱۷؛ دوم پطرس ۱:۲۰، ۲۱). مسیحی نباید پیش و پس از دعا حرکاتی انجام دهد که از نظر کتاب مقدسی شایسته نیست، مانند کشیدن علامت صلیب. این یک رسم غیرکتاب‌مقدسی است که در زمان رسولان وجود نداشت. همان‌گونه که پولس رسول به الهام خدا فرمود: «از این رو، ای عزیزان من، از بت‌پرستی بگریزید» (اول قرنتیان ۱۰:۱۴).
آیا شایسته است که این دعا را به شکلی مکانیکی و بدون تفکر دربارهٔ آن تکرار کنیم؟ بر اساس سخنان عیسی مسیح، بدیهی است که خیر. می‌توانیم آنچه را او دربارهٔ تکرار نکردن مکانیکی و بدون تفکرِ همیشگی همان سخنان در دعاهایمان فرمود دوباره بخوانیم: «و هنگامی که دعا می‌کنید، همچون مردم ملت‌ها همیشه سخنان تکراری نگویید» (متی ۶:۷).
آنچه باید از دعای نمونه به خاطر سپرد
«۹ پس شما باید این‌گونه دعا کنید:
“‘ای پدر ما که در آسمان‌ها هستی، نام تو مقدس باد. ۱۰ پادشاهی تو بیاید. خواست تو همان‌گونه که در آسمان است، بر زمین نیز انجام شود. ۱۱ نان امروز ما را امروز به ما بده؛ ۱۲ و قرض‌های ما را ببخش، همان‌گونه که ما نیز قرض‌داران خود را بخشیده‌ایم. ۱۳ و ما را در آزمایش مینداز، بلکه ما را از شریر رهایی بخش.’
۱۴ “زیرا اگر خطاهای انسان‌ها را ببخشید، پدر آسمانی شما نیز شما را خواهد بخشید؛ ۱۵ اما اگر خطاهای انسان‌ها را نبخشید، پدر شما نیز خطاهای شما را نخواهد بخشید”» (متی ۶:۹-۱۵).
ما باید با محبت و دلبستگی به درگاه خدا دعا کنیم، درست همان‌گونه که پسر و دختری با پدری که عمیقاً و صمیمانه دوستش دارند سخن می‌گویند. ما باید دغدغهٔ نام او را داشته باشیم تا مقدس شمرده شود، که این شامل آرزوی دفاع از نام نیک او نیز می‌گردد. باید آرزوی قلبی خود را به او ابراز کنیم که مقصود عادلانهٔ او بر روی زمین به تحقق بپیوندد (متی ۶:۹، ۱۰). درک می‌کنیم که عیسی مسیح به خوبی می‌رساند دعاهای ما به طور کلی باید عملی پرستش‌گونه به سوی خدا باشد، و در آن ستایش‌ها و قدردانی عمیق خود را بابت ابراز محبت‌های فراوانی که به ما نشان می‌دهد بیان کنیم. کتاب مزامیر نمونه‌های فراوانی از ستایش‌هایی به دست می‌دهد که می‌توانیم همچون بخوری روحانی و خوشایند به پیشگاه یهوه خدا تقدیم کنیم: «دعای من همچون بخور در برابر تو مهیا شود، و برافراشتن دستهای من همچون هدیهٔ غلهٔ شامگاهی باشد» (مزمور ۱۴۱:۲). یهوه خدا نسبت به اینکه او را دوست بداریم و این محبت را با سخنان و رفتار خود نشان دهیم بسیار حساس است: «(خدایی) که تا هزار نسل به کسانی که مرا دوست می‌دارند و فرمان‌های مرا نگاه می‌دارند، محبت وفادارانه نشان می‌دهد» (خروج ۲۰:۶). بیایید با دعاها و رفتار خود، به محبتی که او به ما نشان می‌دهد با دوست داشتن متقابل خدا پاسخ دهیم. مزمور ۱۴۵ سرشار از ستایش‌هایی خطاب به خداست: «ای خدای من و ای پادشاه، تو را متعال خواهم خواند و نام تو را تا ابدالآباد، آری برای همیشه متبارک خواهم خواند» (مزمور ۱۴۵:۱).
سپس می‌توانیم به درگاه خدا دعا کنیم و به ویژه نیازهای شخصی خود را مطرح نماییم، مانند اینکه در زمینهٔ روحانی و مادی به ما یاری رساند. می‌توانیم عمیق‌ترین احساساتی را که ذهنمان را مشغول کرده است با خدا در میان بگذاریم، یا شادی خود را در قالب شکرگزاری به او ابراز کنیم (کتاب مقدس مزامیر مجموعهٔ شاعرانهٔ ارزشمندی از احساسات ابرازشده به خداست). عیسی مسیح در بخش پایانی دعا، ما را تشویق می‌کند از خدا بخواهیم به ما کمک کند تا با ضعف‌هایمان مبارزه کنیم؛ ضعف‌هایی که ابلیس برای وسوسه کردن ما و در نتیجه آسیب رساندن به درستکاری‌مان از آن‌ها بهره‌برداری می‌کند (متی ۶:۱۱-۱۳؛ رومیان ۷:۲۱-۲۵) (آموزه‌های مقدماتی کتاب مقدس [ورود ممنوع]).
در متی ۶:۱۴، ۱۵، عیسی مسیح نشان می‌دهد که کیفیت رابطهٔ ما با خدا به رابطه‌ای که با همنوع خود داریم بستگی دارد: «زیرا اگر خطاهای انسان‌ها را ببخشید، پدر آسمانی شما نیز شما را خواهد بخشید؛ اما اگر خطاهای انسان‌ها را نبخشید، پدر شما نیز خطاهای شما را نخواهد بخشید» (متی ۵:۲۳، ۲۴؛ اول یوحنا ۳:۱۵؛ ۴:۸).
باید عشق به پول و ثروت‌اندوزی را رد کنیم
باید میان خدمت به خدا یا ثروت یکی را انتخاب کنیم
«۱۹ دیگر برای خود گنج‌ها بر روی زمین نیندوزید، جایی که بید و زنگ‌زدگی می‌خورند و دزدان نقب می‌زنند و می‌دزدند. ۲۰ بلکه برای خود گنج‌ها در آسمان بیندوزید، جایی که نه بید و نه زنگ‌زدگی می‌خورند و دزدان نقب نمی‌زنند و نمی‌دزدند. ۲۱ زیرا هر جا که گنج توست، دل تو نیز در آنجا خواهد بود.
۲۲ “چراغ بدن چشم است. پس اگر چشم تو ساده [و پاک] باشد، تمام بدنت روشن خواهد بود؛ ۲۳ اما اگر چشم تو بد باشد، تمام بدنت تاریک خواهد بود. پس اگر نوری که در توست تاریکی باشد، چه بزرگ است آن تاریکی!
۲۴ “هیچ‌کس نمی‌تواند به عنوان غلام برای دو ارباب کار کند؛ زیرا یا از یکی نفرت خواهد داشت و دیگری را دوست خواهد داشت، یا به یکی وفادار خواهد ماند و دیگری را خوار خواهد شمرد. شما نمی‌توانید به عنوان غلام هم برای خدا و هم برای ثروت کار کنید”» (متی ۶:۱۹-۲۴).
روشن است که کتاب مقدس ثروت را محکوم نمی‌کند، همان‌گونه که فقر را نیز تشویق نمی‌کند. عیسی مسیح دربارهٔ رابطهٔ ما با ثروت، در پیوند با هدف اصلی ما که خدمت به خداست، هشدار می‌دهد. عیسی مسیح، همچون کل کتاب مقدس، عشق به پول را محکوم می‌کند: «اما کسانی که مصمم هستند ثروتمند شوند، در وسوسه، در دام و در هوس‌های بی‌خردانه و زیان‌آور بسیاری می‌افتند که انسان‌ها را در تباهی و نابودی غرق می‌کند. زیرا عشق به پول ریشهٔ همهٔ بدی‌هاست، و برخی با اشتیاق به این عشق، از ایمان گمراه شده‌اند و خود را به دردهای فراوان مبتلا ساخته‌اند» (اول تیموتائوس ۶:۹، ۱۰). عبارت «چشم ساده» به معنای صادق، بی‌ریا، درست‌تنظیم‌شده و بخشنده است که با خدمت به خدا هماهنگ می‌باشد. یک «چشم بد»، شریر و حسود، نمایانگر اهدافی مبتنی بر طمع و آزمندی است که با خدمت به خدای ثروت هماهنگ می‌باشد.
عیسی مسیح تشویق می‌کند که نسبت به خدا ثروتمند باشیم: «در این هنگام مَثَلی برای آنان آورد و گفت: “زمین‌های مرد ثروتمندی محصول فراوانی داده بود. پس او در دل خود شروع به اندیشیدن کرد و گفت: ‘چه کنم، اکنون که جایی برای انبار کردن محصولاتم ندارم؟’ آنگاه گفت: ‘این کار را خواهم کرد: انبارهایم را خراب می‌کنم و انبارهای بزرگ‌تری می‌سازم، و تمام غله و همهٔ دارایی‌های خوبم را در آنجا جمع می‌کنم؛ و به جان خود خواهم گفت: “ای جان [من]، دارایی‌های خوب فراوانی برای سال‌های بسیار ذخیره داری؛ آسوده باش، بخور، بنوش و خوش بگذران.”’ اما خدا به او گفت: ‘ای مرد بی‌خرد، همین امشب جان تو را از تو بازپس می‌گیرند. پس چیزهایی که انباشته‌ای از آنِ چه کسی خواهد شد؟’ این‌چنین است حال کسی که برای خود گنج می‌اندوزد، اما نسبت به خدا ثروتمند نیست”» (لوقا ۱۲:۱۶-۲۱).
عیسی مسیح ما را تشویق می‌کند که مشکلات خود را
روز به روز حل کنیم
«۲۵ از این رو به شما می‌گویم: دیگر برای جان خود نگران نباشید که چه بخورید یا چه بنوشید، و نه برای بدن خود که چه بپوشید. آیا جان از خوراک و بدن از پوشاک مهم‌تر نیست؟ ۲۶ به پرندگان آسمان به دقت بنگرید، زیرا نه می‌کارند، نه درو می‌کنند و نه در انبارها جمع می‌سازند؛ با این حال پدر آسمانی شما به آنان روزی می‌دهد. آیا شما از آنان باارزش‌تر نیستید؟ ۲۷ کیست از شما که با نگرانی بتواند حتی یک ذراع به طول عمر خود بیفزاید؟ ۲۸ و دربارهٔ پوشاک، چرا نگران هستید؟ از سوسن‌های صحرا درس بگیرید، بنگرید چگونه می‌رویند؛ نه زحمت می‌کشند و نه می‌ریسند؛ ۲۹ اما به شما می‌گویم که حتی سلیمان با تمام شکوه خود، همچون یکی از آن‌ها آراسته نشد. ۳۰ پس اگر خدا گیاه صحرا را که امروز هست و فردا در تنور افکنده می‌شود این‌گونه می‌پوشاند، آیا شما را به مراتب بیشتر نخواهد پوشاند، ای کم‌ایمانان؟ ۳۱ پس هرگز نگران نشوید و نگویید: ‘چه بخوریم؟’ یا ‘چه بنوشیم؟’ یا ‘چه بپوشیم؟’ ۳۲ زیرا همهٔ این چیزهاست که ملت‌ها با حرص و ولع در پی آن‌ها هستند. زیرا پدر آسمانی شما می‌داند که به همهٔ این چیزها نیاز دارید.
۳۳ “پس نخست در پی پادشاهی و عدالت او باشید، و همهٔ این چیزهای دیگر به شما افزوده خواهد شد. ۳۴ بنابراین، هرگز نگران فردا نباشید، زیرا فردا نگرانی‌های خود را خواهد داشت. بدیِ هر روز برای همان روز کافی است”» (متی ۶:۲۵-۳۴).
احساس نگرانی در برابر مشکلات، به ویژه اگر جدی باشند، کاملاً طبیعی است. با این حال، عیسی مسیح می‌فرماید که نگرانی بیش از حد کمکی به حل مشکل نخواهد کرد. وانگهی، او این پرسش را مطرح می‌کند تا نشان دهد نگرانی بیش از حد بی‌ثمر است: «کیست از شما که با نگرانی بتواند حتی یک ذراع به طول عمر خود بیفزاید؟» (آیهٔ ۲۷). بهترین راه برای رویارویی با نگرانی، اعتماد به این حقیقت است که خدا به انسان‌هایی که دغدغهٔ انجام خواست او را دارند کمک خواهد کرد، درست همان‌گونه که به کل آفرینش خود رسیدگی می‌کند: «من جوان بودم و اکنون پیر شده‌ام، و با این حال هرگز عادل را کاملاً رهاشده، و نسل او را گدای نان ندیده‌ام» (مزمور ۳۷:۲۵). عیسی مسیح انسان‌ها را تشویق می‌کند که برای حل مشکلات در زمان حال (که در اینجا با «روز» محدود شده است) زندگی کنند، زیرا گذشته دیگر وجود ندارد و آینده هنوز نیامده است. درک عمیق این اندیشهٔ ساده اجازه نمی‌دهد نگرانی بیش از حد تغذیه شود، زیرا «بدیِ هر روز برای همان روز کافی است». عیسی مسیح در پندهای خود دربارهٔ دعا فرمود: «خدای پدر شما پیش از آنکه از او درخواست کنید می‌داند به چه چیزهایی نیاز دارید» (متی ۶:۸). دربارهٔ نیاز به خوراک، در دعای نمونه نوشته شده است: «نان امروز ما را امروز به ما بده» (متی ۶:۱۱).
در نتیجه، بهتر است از پیش‌بینی افراطی که می‌تواند نگرانی بیمارگونه ایجاد کند پرهیز کنیم. بیایید مشکلات خود را به تدریج که پیش می‌آیند حل کنیم و در عین حال به خدا توکل نماییم: «با تمام دل خود به یهوه توکل کن و بر عقل خود تکیه منما. در تمام راه‌هایت او را در نظر بگیر، و او مسیرهای تو را راست خواهد ساخت» (امثال ۳:۵، ۶).
موعظه سر کوه
(متی فصل ۷)
دیگر داوری نکنید، تا داوری نشوید
«دیگر داوری نکنید، تا داوری نشوید؛ ۲ زیرا با همان داوری که داوری می‌کنید، داوری خواهید شد؛ و با همان پیمانه‌ای که می‌پیمانید، برای شما پیمانه خواهد شد. ۳ پس چرا خاشاکی را که در چشم برادرت هست می‌بینی، اما چوبی را که در چشم خودت هست در نظر نمی‌گیری؟ ۴ یا چگونه می‌توانی به برادرت بگویی: ‘اجازه بده خاشاک را از چشمت بیرون بیاورم’، در حالی که اینک چوبی در چشم خودت هست؟ ۵ ای ریاکار! نخست چوب را از چشم خود بیرون بیاور، و آنگاه به روشنی خواهی دید که چگونه خاشاک را از چشم برادرت بیرون بیاوری» (متی ۷:۱-۵).
این ترغیب به داوری نکردن را باید در بافتار روابط انسانی به طور کلی قرار داد و نه در چارچوب عادی یک دادگاه که نیازمند مداخلهٔ قاضی برای حکم دادن دربارهٔ مجرم بودن یا نبودن یک شخص است.
عیسی مسیح می‌فرماید انسانی که تمایل دارد پیوسته همنوع خود را داوری کند، اغلب فراموش می‌کند که دقیقاً در همان وضعیتی قرار دارد که شخصی را که داوری می‌کند در آن است: او نیز همچون همهٔ نسل‌های دیگر آدم گناهکار است: «زیرا همگی گناه کرده‌اند و از جلال خدا قاصر هستند» (رومیان ۳:۲۳). عیسی مسیح نکتهٔ دوم را نیز می‌افزاید و نشان می‌دهد شخصی که داوری می‌کند، از دیدگاه کسی که داوری را اجرا خواهد کرد، یعنی پادشاه عیسی مسیح، به ویژه اندکی پیش از مصیبت بزرگ، خود را در وضعیت بسیار حساسی قرار می‌دهد: او به همان شیوه‌ای که دیگران را داوری می‌کند، داوری خواهد شد. بدین سان، داوری نکردن از این منظر، نوعی احتیاط و دوراندیشی است. با این حال، عیسی مسیح پیش‌تر در موعظهٔ خود فرموده بود که باید رحیم و بخشنده باشیم و بدین سان بر ما رحم خواهد شد. باید ببخشیم، و بدین سان خدا خطاهای ما را خواهد بخشید (متی ۵:۷؛ ۶:۱۴، ۱۵).
با این حال، عیسی مسیح دربارهٔ شخصی که تمایل به داوری کردن همنوع خود دارد بسیار فراتر می‌رود و بی‌درنگ می‌فرماید که او ریاکار است. در واقع، او همنوع خود را داوری می‌کند در حالی که نادیده می‌گیرد خودش دارای عیب‌هایی است، و حتی عیب‌هایی بسیار جدی‌تر؛ عیسی مسیح می‌فرماید شخص داوری‌شده خاشاک کوچکی در چشم دارد، در حالی که بر اثر خطای دید، خود او چوبی در چشم دارد. عبارتی که مسیح به کار برده است کاملاً با شخصی که مرتباً همنوع خود را داوری می‌کند مطابقت دارد: «ای طبیب، خود را شفا بده» (لوقا ۴:۲۳).
آنچه مقدس است به سگان ندهید
«آنچه مقدس است به سگان ندهید، و مرواریدهای خود را پیش خوک‌ها نیندازید، مبادا آن‌ها را با پاهای خود لگدمال کنند و برگشته، شما را بدرند» (متی ۷:۶).
بدیهی است که سگان و خوک‌ها نماد انسان‌های نفسانی هستند که رفتارشان به هیچ وجه روحانی نیست (اول قرنتیان ۲:۱۶). با این حال، در این مورد خاص، عیسی مسیح توضیح می‌دهد که این انسان‌ها می‌توانند باعث جراحت و حتی مرگ شوند. آنچه «مقدس» است یا «مرواریدها»، عطایای روحانی مرتبط با خدمت مقدسی هستند که به خدا تقدیم می‌کنیم، از جمله اعلام بشارت و تعلیم کتاب مقدس. در چارچوب خدمت مسیحیِ کلام، مسیحی باید احتیاط و تشخیص به خرج دهد و درک کند در چه زمانی اصرار ورزیدن عاقلانه نیست: «اینک! من شما را همچون گوسفندان به میان گرگ‌ها می‌فرستم؛ پس همچون مارها هوشیار و با این حال همچون کبوتران بی‌آزار باشید» (متی ۱۰:۱۶).
همهٔ کسانی که برای مدتی از گوش دادن به بشارت خودداری می‌کنند، یا دیدگاهی اساساً متفاوت با ما یا با کلام خدا دارند، نباید در دستهای که عیسی مسیح ذکر کرده است قرار گیرند. خود او با گناهکاران معاشرت می‌کرد تا آنان را به راه راست بازگرداند: «من آمده‌ام تا نه عادلان، بلکه گناهکاران را به توبه فرا بخوانم» (لوقا ۵:۲۷-۳۲). در برخی ادیان یا جماعت‌ها، مسیحیان به دلیل داشتن دیدگاهی متفاوت دربارهٔ عقاید رسمی یا تفسیر کتاب مقدس اخراج می‌شوند. در حالی که این مسیحیان در ردهٔ مرتدان قرار می‌گیرند، برخی تا آنجا پیش می‌روند که آنان را «سگ» و «خوک» می‌نامند، در حالی که رفتار آنان هیچ ربطی به خطرناک بودنِ ذکرشده توسط عیسی مسیح، یعنی توانایی زخمی کردن یا به خطر انداختن جان خودِ کسانی که به آنان توهین می‌کنند، ندارد.
دربارهٔ این وضعیت دردناک، به ویژه برای کسانی که از سوی مجموعه‌ای از جماعت‌ها طرد شده‌اند، امور در دستان پادشاه عیسی مسیح، در زمان داوری جماعت‌های مسیحی، اندکی پیش از مصیبت بزرگ است (متی ۲۵). کسانی که از توهین کردن به آنان ابایی ندارند، بر اساس متی ۷:۱-۴ و همچنین متی ۵:۲۲، خود را در وضعیت بسیار خطرناکی قرار می‌دهند؛ زیرا اگر شخص یا اشخاص طردشده در روز داوری بی‌گناه شناخته شوند و شهرت نیکویشان بازگردانده شود، چه بر سر کسانی خواهد آمد که به شدت به آنان توهین کرده‌اند؟ در اینجا متنی از نبوت اشعیا آورده شده است که دلگرمی‌ای برای انسان‌های درستکار در پیشگاه خدا خواهد بود که این وضعیت بسیار رنج‌آور را تجربه می‌کنند: «کلام یهوه را بشنوید، ای کسانی که از کلام او می‌لرزید: “برادران شما که از شما نفرت دارند و به خاطر نام من شما را طرد می‌کنند، گفته‌اند: ‘یهوه جلال یابد!’ آری، او با شادی بر شما نیز ظاهر خواهد شد و آنان شرمسار خواهند گشت”» (اشعیا ۶۶:۵). اگر به خدا و عیسی مسیح وفادار هستید و وفادار بمانید، خدا مراقب اعادهٔ شهرت نیکوی شما که پیش‌تر نزد او دارید خواهد بود؛ این بار به ویژه در برابر کسانی که به کرامت شخص شما آسیب می‌رسانند:
«اما من به شما می‌گویم که هر کس پیوسته بر برادر خود خشمگین باشد، در برابر دادگاه پاسخگو خواهد بود؛ و هر که به برادر خود ناسزایی تحقیرآمیز بگوید، در برابر دادگاه عالی پاسخگو خواهد بود؛ و هر که بگوید: ‘ای احمقِ پست!’ سزاوار جَهَنَّم آتشین خواهد بود» (متی ۵:۲۲).
پیوسته درخواست کنید، تا به شما داده شود
«۷ پیوسته درخواست کنید، تا به شما داده شود؛ پیوسته بجویید، تا بیابید؛ پیوسته بکوبید، تا در به رویتان گشوده شود. ۸ زیرا هر که درخواست کند می‌یابد، و هر که بجوید پیدا می‌کند، و هر که بکوبد در به رویش گشوده خواهد شد. ۹ آری، کیست از شما که اگر پسرش از او نان بخواهد، سنگی به دستش بدهد؟ ۱۰ یا اگر ماهی بخواهد، ماری به او بدهد؟ ۱۱ پس اگر شما با آنکه شریر هستید، می‌دانید چگونه هدایای نیکو به فرزندان خود بدهید، پدر شما که در آسمان‌هاست چقدر بیشتر چیزهای نیکو را به کسانی که از او درخواست می‌کنند خواهد بخشید!» (متی ۷:۷-۱۱).
عیسی مسیح می‌فرماید که اگر می‌خواهیم برکت خدا را به دست آوریم، باید در دعا اصرار بورزیم و پایداری کنیم. او در مَثَلی دیگر نشان داد که چگونه یک بیوه‌زن به سبب پافشاری نزد یک قاضی ناعادل توانست عدالت را به دست آورد: «سپس مَثَلی برای آنان آورد دربارهٔ اینکه باید همیشه دعا کنند و دست نکشند؛ ۲ او گفت: “در شهری قاضی‌ای بود که نه از خدا می‌ترسید و نه برای انسان احترامی قائل بود. ۳ اما در آن شهر بیوه‌زنی بود که پیوسته نزد او می‌رفت و می‌گفت: ‘حق مرا از دشمنم بستان.’ ۴ او برای مدتی نپذیرفت، اما سرانجام با خود گفت: ‘هرچند نه از خدا می‌ترسم و نه برای انسان احترامی قائلم، ۵ به هر حال چون این بیوه‌زن پیوسته برایم دردسر ایجاد می‌کند، حق او را خواهم ستاند تا سرانجام نیاید و مرا به ستوه نیاورد.’” ۶ آنگاه سرور فرمود: “بشنوید که این قاضی با آنکه ناعادل بود چه گفت. ۷ پس آیا خدا حق برگزیدگان خود را که شبانه‌روز به درگاه او فریاد برمی‌آورند نخواهد ستاند، حتی اگر در مورد آنان صبر پیشه کند؟ ۸ به شما می‌گویم: او به زودی حق آنان را خواهد ستاند. با این حال، هنگامی که پسر انسان بیاید، آیا به راستی ایمان را بر روی زمین خواهد یافت؟”» (لوقا ۱۸:۱-۸).
قاعدهٔ طلایی
«پس هر آنچه می‌خواهید مردم برای شما انجام دهند، شما نیز همان را برای آنان انجام دهید؛ زیرا معنای شریعت و پیامبران همین است» (متی ۷:۱۲).
عیسی مسیح فرمانی را بیان می‌کند که شالودهٔ تمام شریعت و پیامبران است، یعنی شریعت شاهانهٔ محبت؛ زیرا او دقیقاً همین عبارت را در نتیجه‌گیری خود تکرار می‌کند: «ای استاد، بزرگ‌ترین فرمان در شریعت کدام است؟” ۳۷ او به وی گفت: “‘یهوه خدای خود را با تمام دل، با تمام جان و با تمام ذهن خود محبت کن.’ ۳۸ این نخستین و بزرگ‌ترین فرمان است. ۳۹ فرمان دوم که همانند آن است، این می‌باشد: ‘همنوع خود را همچون خویشتن محبت کن.’ ۴۰ تمام شریعت و پیامبران به این دو فرمان وابسته است» (متی ۲۲:۳۶-۴۰؛ یعقوب ۲:۸).
باز هم دربارهٔ همین موضوعِ محبت به همنوع، این پرسش از او مطرح شد که واژهٔ «همنوع» در عمل به چه معناست. عیسی مسیح مَثَلی آورد تا تعریف دقیق آن را ارائه دهد: «اما آن مرد که می‌خواست خود را عادل نشان دهد، به عیسی گفت: “همنوع من کیست؟” ۳۰ عیسی در پاسخ گفت: “مردی از اورشلیم به اریحا می‌رفت که به دست راهزنان افتاد؛ آنان لباسش را کندند و او را به شدت کتک زدند و رفتند، در حالی که او را نیمه‌جان رها کرده بودند. ۳۱ بر حسب اتفاق، کاهنی از همان راه پایین می‌آمد، اما چون آن مرد را دید، از سمت دیگر جاده گذشت و رفت. ۳۲ به همین ترتیب، یک لاوی نیز چون به آن مکان رسید و او را دید، از سمت دیگر جاده گذشت و رفت. ۳۳ اما یک سامری که در سفر بود، به نزد او رسید و چون وی را دید، دلش به رحم آمد. ۳۴ پس نزدیک او رفت و بر زخم‌هایش روغن و شراب ریخت و آن‌ها را بست. سپس او را بر چهارپای خود سوار کرد، به کاروانسرایی برد و از او مراقبت نمود. ۳۵ و روز بعد دو دینار بیرون آورد، به کاروانسرادار داد و گفت: ‘از او مراقبت کن و هر چه بیشتر خرج کنی، هنگام بازگشت به تو خواهم پرداخت.’ ۳۶ به نظر تو کدام یک از این سه نفر برای مردی که به دست راهزنان افتاده بود، همنوع شد؟” ۳۷ او گفت: “همان کسی که به او رحم کرد.” آنگاه عیسی به او گفت: “برو و تو نیز چنین کن”» (لوقا ۱۰:۲۹-۳۷).
بدین سان، همان‌گونه که عیسی مسیح تأکید کرد، قاعدهٔ طلایی باید بدون تبعیض در مورد همهٔ انسان‌هایی که با آنان در ارتباط هستیم، از جمله دشمنانمان، مطابق آنچه در متی ۵:۴۳-۴۸ نوشته شده است، به کار بسته شود.
از درِ تنگ وارد شوید
«۱۳ از درِ تنگ وارد شوید؛ زیرا فراخ و وسیع است راهی که به نابودی می‌انجامد، و بسیارند کسانی که از آن وارد می‌شوند؛ ۱۴ در حالی که تنگ است در، و باریک است راهی که به حیات می‌انجامد، و اندک‌اند کسانی که آن را می‌یابند» (متی ۷:۱۳، ۱۴).
عیسی مسیح بارها نشان داد که دستیابی به راه منتهی به حیات جاودان و پیمودن آن آسان نخواهد بود، زیرا سخن از دری است که به راهی تنگ منتهی می‌شود. راه منتهی به نابودی این دو دشواریِ ذکرشده، یعنی در و تنگی راه را ندارد؛ این راه به سادگی فراخ و پیمودنش آسان است و به هیچ تلاشی نیاز ندارد.
عیسی مسیح دشواری خدمت مسیحی را به شیوه‌های گوناگون برجسته ساخت که با همین راهِ دشوار برای یافتن و پیمودن مطابقت دارد: «اینک! من شما را همچون گوسفندان به میان گرگ‌ها می‌فرستم؛ پس همچون مارها هوشیار و با این حال همچون کبوتران بی‌آزار باشید. از انسان‌ها برحذر باشید؛ زیرا شما را به دادگاه‌های محلی تسلیم خواهند کرد و در کنیسه‌های خود تازیانه خواهند زد. آری، به خاطر من شما را به نزد فرمانداران و پادشاهان خواهند کشاند تا برای آنان و برای ملت‌ها شهادت دهید» (متی ۱۰:۱۶-۱۸).
عیسی مسیح نشان داد که مسیحی بودن در این نظام کار آسانی نخواهد بود و نیازمند روحیهٔ ایثار و ازخودگذشتگی است: «و هر که تیر شکنجهٔ خود را برنگیرد و در پی من نیاید، شایستهٔ من نیست» (متی ۱۰:۳۸). او ضرورت پایداری تا به پایان را برای به دست آوردن حیات جاودان نشان داد: «اما کسی که تا به پایان پایداری کند، او نجات خواهد یافت» (متی ۲۴:۱۳).
از پیامبران دروغین برحذر باشید
«۱۵ از پیامبران دروغین برحذر باشید که در لباس میش نزد شما می‌آیند، اما در باطن گرگان درنده هستند. ۱۶ آنان را از میوه‌هایشان خواهید شناخت. آیا هرگز از بوتهٔ خار انگور، یا از تیغ انجیر می‌چینند؟ ۱۷ به همین سان، هر درخت نیکو میوه‌های نیکو می‌آورد، اما هر درخت فاسد میوه‌های بی‌ارزش می‌آورد؛ ۱۸ درخت نیکو نمی‌تواند میوه‌های بی‌ارزش بیاورد، و نه درخت فاسد می‌تواند میوه‌های نیکو بیاورد. ۱۹ هر درختی که میوهٔ نیکو نیاورد بریده می‌شود و در آتش افکنده می‌گردد. ۲۰ بدین سان، این مردان را از میوه‌هایشان خواهید شناخت.
۲۱ “نه هر که به من ‘سرورم، سرورم’ بگوید وارد پادشاهی آسمان‌ها خواهد شد، بلکه کسی که خواست پدر مرا که در آسمان‌هاست به جا آورد. ۲۲ بسیاری در آن روز به من خواهند گفت: ‘سرورم، سرورم، آیا به نام تو نبوت نکردیم، و به نام تو دیوها را بیرون نراندیم، و به نام تو کارهای پرقدرت بسیاری انجام ندادیم؟’ ۲۳ و آنگاه به آنان صریحاً خواهم گفت: هرگز شما را نشناخته‌ام! ای کسانی که به بی‌قانونی عمل می‌کنید، از من دور شوید”» (متی ۷:۱۵-۲۳).
عیسی مسیح می‌فرماید خطر پیامبران دروغین در توانایی آنان برای فریب دادن و داشتن ظاهر میش است. بنابراین، آنان به سادگی از روی رفتارشان که مبتنی بر دست‌کاری ذهنی برای فریب دادن است شناسایی نمی‌شوند، بلکه از روی نتیجهٔ نهایی اعمال بدشان شناخته می‌شوند که در واقع نشان می‌دهد آنان گرگان درنده و بی‌رحمی هستند که جماعت مسیحی را آزار می‌دهند. عیسی مسیح بر روحیهٔ دقت یا تشخیص تأکید می‌کند که امکان می‌دهد به خوبی درک کنیم در حضور این پیامبران دروغین اتفاقی غیرعادی در حال رخ دادن است؛ گویی که انگور بر بوتهٔ خار یا انجیر بر تیغ دیده شود.
پولس رسول با این پیامبران دروغینِ فریبنده که خود را رسولان برجسته جا می‌زدند روبه‌رو شد: «زیرا چنین مردانی رسولان دروغین و کارگران فریبکاری هستند که خود را به شکل رسولان مسیح درمی‌آورند. و جای شگفتی نیست، زیرا خود شیطان نیز همواره خویشتن را به شکل فرشتهٔ نور درمی‌آورد. پس جای تعجب نیست اگر خادمان او نیز همواره خویشتن را به شکل خادمان عدالت درآورند. اما سرانجام آنان مطابق اعمالشان خواهد بود» (دوم قرنتیان ۱۱:۱۳-۱۵).
عیسی مسیح به سادگی نشان می‌دهد که معیار نجات ابدی، انجام دادن خواست خداست: «نه هر که به من ‘سرورم، سرورم’ بگوید وارد پادشاهی آسمان‌ها خواهد شد، بلکه کسی که خواست پدر مرا که در آسمان‌هاست به جا آورد» (متی ۷:۲۱).
نتیجه‌گیری موعظه سر کوه
«۲۴ پس هر که این سخنان مرا بشنود و آن‌ها را به جا آورد، به مردی دانا تشبیه خواهد شد که خانهٔ خود را بر صخره بنا کرد. ۲۵ و باران شدید بارید، و سیلاب‌ها جاری شد، و بادها وزیدند و بر آن خانه کوبیدند، اما فرو نریخت، زیرا بر صخره بنیان نهاده شده بود. ۲۶ از سوی دیگر، هر که این سخنان مرا بشنود و آن‌ها را به جا نیاورد، به مردی نادان تشبیه خواهد شد که خانهٔ خود را بر شن بنا کرد. ۲۷ و باران شدید بارید، و سیلاب‌ها جاری شد، و بادها وزیدند و به آن خانه برخوردند، و فرو ریخت؛ و ویرانی آن بزرگ بود» (متی ۷:۲۴-۲۷).
عیسی مسیح همچون کسی که اقتدار دارد تعلیم می‌داد
«و هنگامی که عیسی این سخنان را به پایان رساند، اثرش چنین بود که جمعیت از شیوهٔ تعلیم او شگفت‌زده شدند؛ زیرا او همچون مردی که قدرت و اقتدار دارد آنان را تعلیم می‌داد، و نه مانند کاتبان ایشان» (متی ۷:۲۸، ۲۹).
عیسی مسیح موعظه سر کوه را در جلیل ایراد کرد؛ منطقه‌ای که هم کشاورزی بود و هم فعالیت ماهیگیری در آن جریان داشت. از این رو، او مَثَل‌هایی مرتبط با زندگی روزمرهٔ آنان و با اشارات فراوان به طبیعت بیان می‌کرد. عیسی مسیح در جلیل بزرگ شده بود و احتمالاً شنوندگانش این را حس می‌کردند؛ آنان متوجه می‌شدند که او مردی است که با وجود برخورداری از حکمت الهی فوق‌العاده، بسیار به مردم نزدیک است و آنان را دوست دارد (متی ۹:۳۶). با این حال، آنچه بیش از همه شنوندگانش را مجذوب می‌کرد، صراحت، بی‌پرده سخن گفتن و اقتدار مهرآمیز او نسبت به مردم بود.
در موعظه سر کوه مشاهده می‌کنیم که عیسی مسیح تمام اندیشه‌های مهم خود را با مَثَل و تصویرسازی بیان می‌کرد. این امر به شنوندگانش اجازه می‌داد که اندیشه‌های کلیدی سخنرانی او را بهتر به خاطر بسپارند. برای مثال، با به یاد آوردن واژهٔ «سعادتمند» در آغاز موعظه، شنونده با وجود دشواری‌های جدی خود به امید می‌اندیشید. مَثَل خاشاک و چوب در چشم، به معنای داوری نکردن بود. در و راه تنگ، بیانگر ضرورت پایداری تا زمان تحقق امید مسیحی بود.
در موعظه سر کوه هیچ اندیشهٔ دشواری برای درک کردن وجود ندارد، اما این موضوع به هیچ وجه از عمق تعالیم نمی‌کاهد. برای مثال، در قوانین مربوط به ممنوعیت قتل و زنای محصنه، عیسی مسیح بر نیت‌ها یا انگیزه‌هایی که می‌توانند پیش از این گناهان سنگین شکل بگیرند تأکید کرد. بدین سان، او نشان داد که برای جلوگیری از رسیدن به چنین نقاط افراطی، باید از پیش و در ریشه اقدام کرد. برای نمونه، برای اجتناب از خشم، نفرت و کینه، و بعدها شاید قتل، عیسی مسیح نشان داد که باید مشکلات ناشی از تضادهای شخصیتی را هر چه سریع‌تر حل کرد تا از تباهی مرگبار روابط انسانی جلوگیری شود. دربارهٔ پیامد یا نتیجهٔ نهایی یک وضعیت نیز عیسی مسیح نشان داد که تنها گناه انجام‌شده نیست که سنگین است، بلکه نیت آن نیز اهمیت دارد، حتی اگر عملی نشده باشد، مانند مورد زنای محصنه. دربارهٔ قاعدهٔ طلایی نیز، با عبارتی که نشان می‌داد تمام شریعت و پیامبران به آن وابسته است، او آنچه را که شالودهٔ قوانین است، یعنی اصول بی‌زمان و همیشگی همچون محبت به خدا و همنوع را نشان داد. شریعت ارزشی مقطعی و متناسب با شرایط دارد (می‌تواند نسخ شود، مانند شریعت موسی که با شریعت دیگری جایگزین شد [رومیان ۱۰:۴])، در حالی که اصل یا فرمان، بی‌زمان و ابدی است؛ این همان چیزی است که قاعدهٔ طلایی نشان می‌دهد (متی ۲۲:۳۶-۴۰).
در نتیجه، مخاطبان او هر که بودند، کیفیت تعلیم او یکسان بود. با این حال، هنگامی که با گروهی از افراد روبه‌رو می‌شد که عادت چندانی به کار با مفاهیم انتزاعی نداشتند، از مَثَل‌ها برای روشن کردن معنای آن‌ها استفاده می‌کرد. قدرت شیوهٔ تعلیم او در توانایی‌اش برای توضیح اندیشه‌های عمیق و نه همیشه آسان، به شکلی ساده، با واژه‌های ساده و تصویرسازی‌های روشن نهفته بود.
در مقابل، هنگامی که در حضور معلمان شریعت قرار می‌گرفت، می‌توانست آنان را با عمق شناخت خود از نوشته‌های مقدس شگفت‌زده کند. برای مثال، در گفت‌وگوی خود با نیقودیموس، دربارهٔ تولد دوباره سخن گفت. نیقودیموس از این عبارت که پیوند نزدیکی با تعمید و همچنین با رستاخیز مردگان داشت، کاملاً شگفت‌زده و سردرگم شد. در برابر این شگفتی، عیسی مسیح این پرسش‌های بلاغی را از او مطرح کرد: «تو استاد اسرائیل هستی و با این حال این چیزها را نمی‌دانی؟» و افزود: «اگر دربارهٔ چیزهای زمینی به شما گفتم و ایمان نمی‌آورید، اگر دربارهٔ چیزهای آسمانی به شما بگویم چگونه ایمان خواهید آورد؟» به بیان دیگر، عیسی مسیح نشان می‌داد که با بسنده کردن به جنبهٔ زمینی، سختی تعلیم را بیش از حد سنگین نکرده است و اشاره می‌کرد که جنبه‌ای آسمانی نیز وجود دارد (انجیل یوحنا فصل ۳).
گاهی او پرسشی مطرح می‌کرد که نشان می‌داد تعلیم دارای زوایای درک دیگری نیز هست. برای مثال، هم‌عصران مسیح او را پسر داوود می‌نامیدند که این هم درست بود و هم در بافتاری دیگر چنین نبود: «و هنگامی که فریسیان گرد هم آمده بودند، عیسی از آنان پرسید: “دربارهٔ مسیح چه فکر می‌کنید؟ او پسر کیست؟” به او گفتند: “پسر داوود.” به ایشان گفت: “پس چگونه است که داوود به الهام روح او را ‘سرور’ می‌خواند، هنگامی که می‌گوید: ‘یهوه به سرور من فرمود: “بر دست راست من بنشین تا دشمنانت را زیر پاهایت بیندازم”’؟ پس اگر داوود او را ‘سرور’ می‌خواند، چگونه پسر اوست؟” و هیچ‌کس نتوانست یک کلمه به او پاسخ دهد، و از آن روز به بعد دیگر هیچ‌کس جرئت نکرد از او پرسشی بپرسد» (متی ۲۲:۴۱-۴۶).
گاهی تعلیم او می‌توانست بسیار پیچیده و دشوار برای درک باشد، مانند نبوت دربارهٔ روزهای آخر در متی ۲۴ و ۲۵، مرقس ۱۳ و لوقا ۲۱. در این مورد خاص، برای درک برخی عبارات کتاب مقدسی، لازم بود (و هست) که شناخت خوبی از نبوت دانیال وجود داشته باشد، زیرا او به طور عمده به آن اشاره می‌کرد.
گاهی عیسی مسیح در میان شنوندگان خود دست‌چینی ایجاد می‌کرد؛ میان کسانی که سطحی به او گوش می‌دادند، بی‌آنکه در پی دانستن بیشتر باشند، و گروهی بسیار کوچک‌تر، مانند رسولان که از او می‌پرسیدند تا نمادگرایی مَثَل‌هایش را توضیح دهد (متی ۱۳:۱۰-۱۵).
دربارهٔ شیوهٔ تعلیم عیسی مسیح سخنان بسیار دیگری نیز می‌توان گفت؛ شایسته است از آن الهام بگیریم، به ویژه برای معلمان کلام خدا، تا تعلیم را هم‌زمان عمیق و ساده برای درک سازیم و آن را در دسترس بیشترین تعداد ممکن از مردم قرار دهیم: «زیرا شما برای همین راه فراخوانده شده‌اید، چون مسیح نیز برای شما رنج کشید و نمونه‌ای برایتان به جا گذاشت تا به دقت پا در جای پای او بگذارید» (اول پطرس ۲:۲۱).
***
Other Middle Eastern languages:
Arabic: ستة مواضيع لدراسة الكتاب المقدس
Hebrew: שישה נושאי לימוד תנ »ך
yiddish: זעקס ביבל שטודיע טעמעס
Urdu : چھ بائبل مطالعہ کے موضوعات
Table of contents of the http://yomelyah.fr/ website
Reading the Bible daily, this table of contents contains informative Bible articles (Please click on the link above to view it)…
Table of languages of more than seventy languages, with six important biblical articles, written in each of these languages…
Site en Français: http://yomelijah.fr/
Sitio en español: http://yomeliah.fr/
Site em português: http://yomelias.fr/
You can contact to comment, ask for details (no marketing)…
***