کتێبی پیرۆز ئۆنلاین (Kitêbî Pîroz Onlayn)

وتاری سەر کێو
**(مەتا بەشی ٥ هەتا ٧)**
**بەشی ٥ (ژمارەی ئایەتەکان پارێزراون)**
ئارامگرتن لە ناخۆشیدا بەهۆی هیوای مەسیحییەوە
«کاتێک خەڵکەکەی بینی، سەرکەوتە سەر کێوەکە؛ دوای ئەوەی دانیشت، قوتابییەکانی هاتنە لای؛ ٢ ئەویش دەمی کردەوە و دەستی کرد بە فێرکردنیان و فەرمووی:
٣ « خۆزگە بەوانەی هەست بە هەژاریی ڕۆحیی خۆیان دەکەن، چونکە شانشینی ئاسمان هی ئەوانە.
٤ « خۆزگە بەوانەی لە ماتەمینیدان، چونکە دڵنەوایی دەکرێن.
٥ « خۆزگە بەوانەی ڕەوشت نەرمن، چونکە دەبنە میراتگری زەوی.
٦ « خۆزگە بەوانەی برسی و تینووی ڕاستودروستین، چونکە تێر دەبن.
٧ « خۆزگە بە بەزەییەکان، چونکە بەزەییان پێدا دێتەوە.
٨ « خۆزگە بەوانەی دڵپاکان، چونکە خودا دەبینن.
٩ « خۆزگە بە ئاشتیخوازان، چونکە پێیان دەگوترێت ‘کوڕانی خودا’. »» (مەتا ٥: ١-٩).
دەبێت توانای هزریی خۆمان بەکاربهێنین بۆ ئەوەی لە ڕێگەی خۆشی لە هیوادا خۆمان لە داهاتوودا ببینین، کە بەشێکە لە بەروبوومی ڕۆحی پیرۆز: «بەڵام بەروبوومی ڕۆح بریتییە لە خۆشەویستی، خۆشی، ئاشتی، ئارامگرتن، میهرەبانی، چاکەکاری، باوەڕ، نەرمی و خۆڕاگری. هیچ یاسایەک دژی ئەم شتانە نییە.» (گەلاتیا ٥: ٢٢، ٢٣). لە پەرتووکی پیرۆزدا نووسراوە کە باوکی ئاسمانی خودایەکی دڵخۆشە و مەسیحی «مژدەی خودایەکی دڵخۆش» ڕادەگەیەنێت (١ تیمۆساوس ١: ١١). لە کاتێکدا ئەم سیستمە شتانە هەرگیز هێندە لە تاریکیی ڕۆحیدا نەبووە، دەبێت ئێمە سەرچاوەی ڕووناکی بین لە ڕێگەی ئەو مژدەیەی کە بڵاوی دەکەینەوە، هەروەها لە ڕێگەی خۆشیی هیواکەمانەوە کە دەمانەوێت بیبەخشینە ئەوانی تر: «ئێوە ڕووناکیی جیهانن. شارێک کە لەسەر کێوێک بێت ناتوانرێت بشاردرێتەوە. ئەگەر چرایەک دابگیرسێنرێت، بۆ ئەوە نییە بخرێتە ژێر سەبەتەیەکەوە، بەڵکو لەسەر چراخان دادەنرێت؛ ئینجا ڕووناکی دەداتە هەموو ئەوانەی لە ماڵەکەدان. بە هەمان شێوە، با ڕووناکیی ئێوە لە بەردەم خەڵکیدا بدرەوشێتەوە تا کارە چاکەکانتان ببینن و شکۆمەندی بدەنە باوکتان کە لە ئاسمانە.» (مەتا ٥: ١٤-١٦). با خۆشیی خودا بکەینە قەڵای خۆمان: «خەمبار مەبن، چونکە خۆشیی *یەهوە (YHWH) قەڵای ئێوەیە.» (نەحەمیا ٨: ١٠).
* YHWH تێتراگراماتۆن یان چوار پیتی ناوی خودایە. لە وەرگێڕانی پەرتووکی پیرۆزدا (وەرگێڕانی جیهانی نوێ)، بەو شێوە خوێندنەوەیەی کە چەندین سەدەیە باوە بە «یەهۆڤا» (Jéhovah) دەرکەوتووە. ئەم خوێندنەوەیە لە دوو ڕووەوە نادروستە بەهۆی دانانی دەنگی J لە بری I (i) یان Y و پیتی V کە بەرامبەر W دێت، کە وەک «Û» یان «ئوو» دەخوێنرێتەوە (نەک V). خوێندنەوە دروستەکەی تێتراگراماتۆن بریتییە لە YeHou(W)aH، یەهوە. خوێندنەوە نادروستەکەی «Jéhovah» لە وەرگێڕانە بەکارهێنراوەکەی پەرتووکی پیرۆزدا پارێزراوە، هەر وەک چۆن خوێندنەوە نادروستەکەی «Jésus» پارێزراوە کە بە Yeshua یان یەشوع دەخوێنرێتەوە، چونکە ئەمانە لای خوێنەران ناسراوترینن (کلیک لەسەر لینکەکە بکە بۆ لێکۆڵینەوەی زیاتر لەسەر ناوی خودا: ناوی خودا، YHWH، هەر وەک چۆن دەنووسرێت ئاواش دەخوێنرێتەوە).
خۆزگە بەوانەی لە پێناو ڕاستودروستیدا دەچەوسێنرێنەوە، چونکە شانشینی ئاسمان هی ئەوانە
«١٠ خۆزگە بەوانەی لە پێناو ڕاستودروستیدا چەوسێنراونەتەوە، چونکە شانشینی ئاسمان هی ئەوانە.
١١ « خۆزگە بە ئێوە کاتێک لەبەر من جنێوتان پێ دەدەن، دەتانچەوسێننەوە و بە درۆ هەموو جۆرە قسەیەکی خراپتان لە دژ دەکەن. ١٢ دڵخۆش بن و لە خۆشیدا هەڵبپەڕن، چونکە پاداشتتان لە ئاسماندا گەورەیە؛ چونکە پێغەمبەرانی پێش ئێوەشیان هەر بەم شێوەیە چەوساندەوە. »» (مەتا ٥: ١٠-١٢).
عیسای مەسیح وزەی خۆڕاگریی خۆی لە بەرامبەر تاقیکردنەوەکاندا، لە خۆشیی ئەو هیوایەوە وەردەگرت کە لە بەردەمیدا دانرابوو. گرنگە ئێمەش وزە بۆ بەهێزکردنی خۆڕاگریمان لە «خۆشی»ی هیوای ژیانی هەتاهەتایی وەربگرین کە لە بەردەمماندایە. سەبارەت بە تاقیکردنەوەکانمان، عیسای مەسیح فەرمووی ڕۆژ بە ڕۆژ چارەسەریان بکەین (مەتا ٦: ٣٣، ٣٤). جێبەجێکردنی ئەم بنەمایە یارمەتیمان دەدات بە باشترین شێوە وزەی هزری و سۆزداریمان بەڕێوەببەین بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی کێشەکانی ڕۆژانەمان. عیسای مەسیح ئامۆژگاریمان دەکات کە زیادەڕۆیی نەکەین لە پێشبینیکردنی کێشە و تاقیکردنەوەکان، چونکە دەکرێت مێشکمان جەنجاڵ بکەن و هەستی ترس و تۆقین دروست بکەن، کە لە کۆتاییدا ڕەنگە هەموو وزە ڕۆحییەکەمان لێ بسەننەوە (بەراوردی بکە لەگەڵ مەرقۆس ٤: ١٨، ١٩). زۆر گرنگە لە هیوادا دڵخۆش بین بۆ ئەوەی بتوانین هەتا کۆتایی خۆڕاگر بین تا بەدیهاتنی هیوا مەسیحییەکەمان بۆ ژیانی هەتاهەتایی بەدەست بهێنین: «دڵخۆش بن و لە خۆشیدا هەڵبپەڕن، چونکە پاداشتتان لە ئاسماندا گەورەیە.» (مەتا ٥: ١٢).
قوتابییەک دەتوانێت لە ڕێگەی خزمەتی وشەکەوە ژیانی زۆر مرۆڤ ڕزگار بکات
«١٣ ئێوە خوێی زەوین؛ بەڵام ئەگەر خوێ سوێرییەکەی لەدەست بدات، بە چی سوێر دەکرێتەوە؟ چیتر بە کەڵکی هیچ نایەت جگە لەوەی فڕێ بدرێتە دەرەوە تا لەلایەن خەڵکەوە پێشێل بکرێت.
١٤ « ئێوە ڕووناکیی جیهانن. شارێک کە لەسەر کێوێک هەڵکەوتبێت ناتوانرێت بشاردرێتەوە. ١٥ چرایەک دادەگیرسێنرێت تا لەسەر چراخان دابنرێت، نەک لە ژێر پێوانەیەکدا، و ڕووناکی دەداتە هەموو ئەوانەی لە ماڵەکەدان. ١٦ بە هەمان شێوە، با ڕووناکیی ئێوە لە بەردەم خەڵکیدا بدرەوشێتەوە، تا کارە چاکەکانتان ببینن و شکۆمەندی بدەنە باوکتان کە لە ئاسمانە. »» (مەتا ٥: ١٣-١٦).
مزگێنیدان و فێرکردنی وشەی خودا، دوو ڕێگان بۆ درەوشاندنەوەی ڕووناکییەکی ڕۆحی و ئاراستەیەکی پتەو لە ژیاندا، لە ناو ئەم جیهانە ڕۆحییە تاریکەدا. ئەو وشە یۆنانییەی کە بە «مزگێنیدان / بانگەوازکردن» (prêcher) وەرگێڕدراوە بریتییە لە «κηρύσσω» (kēryssō) (فەرهەنگی سترۆنگ «بانگەوازکردن وەک جاڕدەرێکی گشتی» (G2784)): «ڕاگەیاندن وەک جاڕدەری گشتی». مزگێنیدان ڕاگەیاندنێکی گشتییە. هەرچەندە مزگێنیدان فێرکردنێکی سادەیە کە بە شێوەیەکی گشتی بڵاودەکرێتەوە، بەڵام نابێت تێکەڵ بکرێت لەگەڵ فێرکردنی پەروەردەیی بنەما سەرەکییەکانی پەرتووکی پیرۆز، کە لە مەتا ٢٨: ٢٠دا باس کراوە، لەوێدا عیسای مەسیح داوا لە قوتابییەکانی دەکات ئەو کەسانە فێر بکەن کە تازە لە ئاو هەڵکێشراون بۆ ئەوەی پەروەردەیەکی باشی پەرتووکی پیرۆزیان پێبدەن: «فێریان بکەن هەموو ئەو شتانە جێبەجێ بکەن کە فەرمانم پێ کردوون» (مەتا ٢٨: ٢٠) (فێریان بکەن: (διδάσκω (didasko) «فێرکردن» (فەرهەنگی سترۆنگ «فێرکردن» (G1321)). دەتوانین دوو نموونەی سادەی پەرتووکی پیرۆز وەربگرین کە سادەیی پەیامێکی ڕاگەیەندراو (زۆرجار بە تەنها ڕستەیەک) و فێرکردنێک لە شێوەی وتارێکدا نیشان دەدەن: مزگێنیدان: «لەو کاتەوە عیسا دەستی کرد بە مزگێنیدان (kēryssō) و فەرمووی: « تۆبە بکەن، چونکە شانشینی ئاسمان نزیک بووەتەوە. »» (مەتا ٤: ١٧). لە لۆقا ١٠: ٩دا، کاتێک عیسای مەسیح ٧٠ کەس لە قوتابییەکانی دەنێرێت تا لە پێشییەوە مزگێنی بدەن، ڕێک هەمان بابەتی زۆر سادەی ڕاگەیاندنیان پێدەدات: «شانشینی خودا لێتان نزیک بووەتەوە».
فێرکردن لە شێوەی وتارێکدا: «کاتێک خەڵکەکەی بینی، سەرکەوتە سەر کێوەکە؛ دوای ئەوەی دانیشت، قوتابییەکانی هاتنە لای؛ ئەویش دەمی کردەوە و دەستی کرد بە فێرکردنیان (didasko) و فەرمووی» (مەتا ٥: ١، ٢). بەم شێوەیە، وتاری سەر کێو تەنها ڕاگەیاندنێکی گشتیی سادە نییە، بەڵکو فێرکردنێکی پەروەردەیی پەرتووکی پیرۆزە لە شێوەی وتارێکی گشتیدا کە نزیکەی نیو کاتژمێر دەخایەنێت (لەم حاڵەتەدا).
بەڵام عیسای مەسیح دەستەواژەی «کارە چاکەکان»ی بەکارهێناوە، ئەم ڕووناکییە ڕۆحییە دەبێت لە ڕێگەی ڕەفتاری نموونەیی مەسیحییانەمانەوە بدرەوشێتەوە.
لاسایی عیسای مەسیح بکەینەوە لە دڵسۆزیدا لە هەموو شتێکدا
«١٧ « وا بیر مەکەنەوە کە من هاتووم بۆ هەڵوەشاندنەوەی تەورات یان پێغەمبەران. نەهاتووم بۆ هەڵوەشاندنەوە، بەڵکو بۆ تەواوکردن؛ ١٨ چونکە بە ڕاستی پێتان دەڵێم هەتا ئاسمان و زەوی تێنەپەڕن، بچووکترین پیت یان خاڵێک لە تەورات تێناپەڕێت هەتا هەموو شتێک نەیەتە دی. ١٩ کەواتە هەر کەسێک یەکێک لەم فەرمانە هەرە بچووکانە بشکێنێت و خەڵکیش فێری هەمان شت بکات، لە شانشینی ئاسماندا بە ‘بچووکترین’ ناودەبرێت. بەڵام هەر کەسێک جێبەجێیان بکات و فێریان بکات، لە شانشینی ئاسماندا بە ‘گەورە’ ناودەبرێت. ٢٠ چونکە پێتان دەڵێم ئەگەر ڕاستودروستیی ئێوە لە هی مامۆستایانی تەورات و فەریسییەکان زیاتر نەبێت، بە هیچ شێوەیەک ناچنە ناو شانشینی ئاسمانەوە. »» (مەتا ٥: ١٧-٢٠).
عیسای مەسیح ئەو شەریعەتەی (تەورات) تەواو کرد کە بە مووسا درابوو. مەسیحییەکان لە ژێر ئەو شەریعەتەدا نین کە بە مووسا درابوو. عیسای مەسیح کۆتایی ئەو شەریعەتەیە کە بە مووسا درابوو: «چونکە مەسیح کۆتایی شەریعەتە، بۆ ئەوەی هەر مرۆڤێک باوەڕ بهێنێت ڕاستودروستی بەدەست بهێنێت.» (ڕۆما ١٠: ٤). لەگەڵ ئەوەشدا، عیسای مەسیح هانمان دەدات لە شتە بچووکەکاندا دڵسۆز بین: «ئەوەی لە شتی زۆر بچووکدا دڵسۆز بێت، لە شتی زۆریشدا دڵسۆز دەبێت، ئەوەش لە شتی زۆر بچووکدا ناڕاست بێت، لە شتی زۆریشدا ناڕاست دەبێت.» (لۆقا ١٦: ١٠).
گرنگە دیدگای خودا سەبارەت بە دزی و درۆ لە ناخماندا بچەسپێنین. کاتێک ئادەم و حەوا بە هاندانی وەسوەسەی ئیبلیس گوناهیان کرد، درۆی ئیبلیس و دزینی ئەو میوەیەی کە موڵکی خودا بوو لەلایەن ئادەم و حەواوە ڕوویدا (پەیدابوون بەشی ٣). سەبارەت بەم گێڕانەوەیەی پەرتووکی پیرۆز، عیسای مەسیح درۆی ئیبلیس بە کوشتنی مرۆڤەوە دەبەستێتەوە: «ئێوە لە باوکتان ئیبلیسەوەن و دەتانەوێت ئارەزووەکانی باوکتان جێبەجێ بکەن. ئەو هەر لە سەرەتاوە بکوژ بووە و لە ڕاستیدا جێگیر نەبووە، چونکە ڕاستی تێدا نییە. کاتێک درۆ دەکات، بەپێی سروشتی خۆی قسە دەکات، چونکە درۆزنە و باوکی درۆیە.» (یۆحەنا ٨: ٤٤). بەهۆی ئەم درۆیەی ئیبلیسەوە، گوناه لە ڕێگەی یاخیبوونی یەکەم مرۆڤ، ئادەمەوە، هاتە ناو جیهان. ئەنجامەکەی ئەوە بوو کە مردن لە ڕووی ڕۆحی و بۆماوەییەوە بەسەر هەموو نەوەکانیدا بڵاوبووەوە (ڕۆما ٥: ١٢؛ ٦: ٢٣). بۆ ئەم دۆخەی کە بۆ تەواوی مرۆڤایەتی بێچارە دەردەکەوت، پێویست بوو یەهوە خودا، باوک، ڕازی بێت بە مردنی قوربانییانەی کوڕە خۆشەویستەکەی، عیسای مەسیح (یەهۆشوع مەشیح)، بۆ ڕزگارکردنی مرۆڤایەتی (یۆحەنا ٣: ١٦، ٣٦).
کاتێک لەم گۆشەنیگایەوە سەیری دەکەین، باشتر لە قسەکانی عیسای مەسیح تێدەگەین کاتێک درۆ بە کوشتن و پیاوکوژییەوە دەبەستێتەوە، چ لە حاڵەتی ئیبلیسدا و چ بۆ منداڵە زەمینییەکانی شەیتان، کە بەردەوام هەوڵیان دەدا بیکوژن (یۆحەنا ٥: ١٨؛ ٧: ١). هەندێک جار، هەندێک کەس دەڵێن درۆی «بچووک» و درۆی «گەورە» هەن. کێشەکە ئەوەیە کە «پێویستی»ی درۆکردن و پێوەری قورسیی درۆکان زۆرجار لەلایەن خودی درۆزنەکانەوە دیاری دەکرێن. بەڵام بۆ گەڕانەوە بۆ بیرۆکە گرنگەکە، پێویستە دیدگای خودا سەبارەت بەم بابەتە لە ڕێگەی گێڕانەوەکانی پەرتووکی پیرۆزەوە بزانین. لێدوانێکی سادەی مەسیح نیشانی دەدات کە دانانی پێوەرێکی مرۆیی بۆ قورسیی درۆ هەڵەیە: «ئەوەی لە شتی زۆر بچووکدا دڵسۆز بێت، لە شتی زۆریشدا دڵسۆز دەبێت، ئەوەش لە شتی زۆر بچووکدا ناڕاست بێت، لە شتی زۆریشدا ناڕاست دەبێت.» (لۆقا ١٦: ١٠). دەتوانین ئەمە بە نموونەی حەنانیا و سەفیرەی هاوسەری ڕوون بکەینەوە، کە موڵکەکەی خۆیان فرۆشت بۆ ئەوەی پارەکەی بدەن بە کۆمەڵەی مەسیحییەکانی سەردەمی نێردراوان. بەڵام گێڕانەوەکە پێمان دەڵێت کە بەشێک لە پارەی فرۆشتنەکەیان بۆ خۆیان گل دایەوە، لە کاتێکدا وایان نیشانی نێردراوان دەدا کە هەموویان بەخشیوە. ئەنجامەکەی ئەوە بوو کە خودا بەهۆی کردنی وەها درۆیەکەوە مردنی بەسەردا هێنان (کرداری نێردراوان ٥: ١-١١). دەرەنجامی پەرتووکی پیرۆز سادەیە: درۆ دەتوانێت دەرەنجامی کارەساتباری هەبێت نەک تەنها بۆ قوربانییەکان، بەڵکو بۆ خودی درۆزنەکانیش.
عیسای مەسیح کوشتن، ڕق و جنێودانی قەدەغە کردووە
«٢١ « بیستووتانە بە پێشینان گوتراوە: ‘نابێت بکوژیت؛ هەر کەسێکیش بکوژێت دەبێت لە بەردەم دادگادا وەڵام بداتەوە.’ ٢٢ بەڵام من پێتان دەڵێم هەر کەسێک لە تووڕەبوون بەرامبەر براکەی بەردەوام بێت، دەبێت لە بەردەم دادگادا وەڵام بداتەوە؛ هەر کەسێکیش وشەیەکی سووکایەتیی نەشیاو بە براکەی بڵێت، دەبێت لە بەردەم دادگای باڵادا وەڵام بداتەوە؛ هەر کەسێکیش بڵێت: ‘ئەی گەمژەی بێنرخ!’ شایەنی ئاگری دۆزەخ (گەهەننا) دەبێت. »» (مەتا ٥: ٢١-٢٢).
لە کاتی دەستگیرکردنیدا کە بەرەو مردنی دەبرد، عیسای مەسیح بەکارهێنانی چەکی قەدەغە کرد، تەنانەت بۆ بەرگریکردن لە خۆی یان بەرگریکردن لە دۆزەکەشی: «ئینجا عیسا پێی فەرموو: « شمشێرەکەت بخەرەوە جێی خۆی، چونکە هەموو ئەوانەی شمشێر هەڵدەگرن، بە شمشێر لەناودەچن. »» (مەتا ٢٦: ٥٢). کوشتن و پیاوکوژی قەدەغە کراون، چ لەبەر هۆکاری کەسی و چ تەنانەت لەبەر نیشتمانپەروەریی ئایینی یان دەوڵەتی. ئەم لێدوانەی مەسیح بیرهێنانەوەی ئەوەیە کە لە پێشبینیی ئەشەعیادا نووسراوە: «شمشێرەکانیان دەکەنە گاسن و ڕمەکانیان دەکەنە داس. نەتەوە شمشێر لە دژی نەتەوە هەڵنابڕێت و چیتر فێری جەنگ نابن.» (ئەشەعیا ٢: ٤).
چیتر فێرنەبوونی جەنگ بێگومان ئەوە دەگەیەنێت کە لە هەمان کاتدا وەرزشە جەنگییەکان یان هونەرە بەرگرییەکان ئەنجام نەدرێن، تەنانەت ئەگەر بە پڕوپاگەندەی ئایینیش ڕازێنرابێتنەوە کە بگوترێت بە مەبەستی «بەرگری»یە. گۆڕینی جەستەی مرۆڤ بۆ «چەکێکی بەرگری»، دەتوانێت بە خێرایی ببێتە «چەکێکی هێرشبەر» کە دەتوانێت بریندار بکات یان بکوژێت… نابێت مەسیحییەکان چێژ لە نمایشە وەرزشییە توندوتیژەکان یان ئەو فیلمانە وەربگرن کە توندوتیژیی بێهۆ بەرز دەنرخێنن. ئەمە لە بەرچاوی یەهوە خودا تەواو قێزەونە: «یەهوە خۆی ڕاستودروست و بەدکار تاقی دەکاتەوە؛ هەر کەسێک حەزی لە توندوتیژی بێت، گیانی ئەو بە ڕاستی ڕقی لێی دەبێتەوە.» (زەبوور ١١: ٥).
دەستەواژەی ئاگری گەهەننا (دۆزەخ)، کە لەلایەن عیسای مەسیحەوە بەکارهاتووە، ڕێک هەمان واتای لەناوچوون یان مردنی بێ هیوای هەستانەوەی هەیە. گەهەننا لە کوێ بوو؟ دەکەوتە باشووری ئۆرشەلیم، لە دەرەوەی شووراکان. زۆر بە سادەیی زبڵدانەکەی شاری ئۆرشەلیم بوو، کە لە سەردەمی عیسای مەسیحدا هەبوو و پێی دەگوترا دۆڵی هینۆم (گێ هینۆم) یان گەهەننا. زبڵ و خاشاکی شارەکە، هەروەها لاشەی ئاژەڵان و تاوانباران دوای لەسێدارەدانیان فڕێدەدرانە ناوی و دەسووتێنران، کە شایەنی ناشتن نەبوون (تەنانەت، لە خەیاڵدانی گشتیی پەرتووکی پیرۆزدا، شایەنی هەستانەوەش نەبوون («بە ناشتنی گوێدرێژ دەنێژرێت، ڕادەکێشرێت و فڕێدەدرێتە دەرەوەی دەروازەکانی ئۆرشەلیم» (یەرمیا ٢٢: ١٩)).
وەرگێڕانی پەرتووکی پیرۆز بۆ زمانی لاتینی، سەرلێشێواوییەکی دروست کرد لە تێگەیشتن لە دۆخی مردووان. وەک بینیمان، پێویستە جیاوازی بکرێت لە نێوان وشەی عیبری شێئۆل (Shéol) و یۆنانی هادێس (Hadès) لە لایەک، لەگەڵ گەهەننا لە لایەکی ترەوە. لە هەندێک وەرگێڕانی پەرتووکی پیرۆزدا، ئەم سێ وشەیە بە وشە لاتینییەکەی دۆزەخ (enfer / infernus) وەرگێڕدراون. بەم کارەش، سەرلێشێواوییەک دروست بوو لە تێگەیشتن لە وشەی گەهەننا، کە بووە فێرکردنێکی نا-پەرتووکی پیرۆز سەبارەت بە بوونی دۆزەخێکی ئاگرین.
عیسای مەسیح وشەی «گەهەننا» یان «ئاگری گەهەننا»ی وەک شوێنێکی ڕاستەقینە و ناسراو لای هەموو هاوچەرخەکانی بەکارهێناوە، بۆ ڕوونکردنەوەی حوکمی هەتاهەتایی و بیرۆکەی لەناوچوونێک بەبێ ئەگەری هەستانەوە، کە مردنی دووەمی بەناوبانگە. جێگای سەرنجە کە لە وتاری سەر کێودا، عیسای مەسیح سێ جار ئاماژەی بەم شوێنە کردووە، بەبێ ئەوەی پێویست بکات واتاکەی ڕوون بکاتەوە. بۆچی؟ زۆر بە سادەیی، تەنانەت لە جەلیلیش کە ١٠٠ کیلۆمەتر لە باکووری ئۆرشەلیمەوە دوور بوو، ئەم شوێنی لەناوچوونە زۆر ناسراو بوو و پێویستی بە هیچ وەسف یان ڕوونکردنەوەیەک نەبوو (مەتا ٥: ٢٢، ٢٩، ٣٠). گەهەننا بە ئاگرێکەوە بەستراوەتەوە کە ناکوژێتەوە، بۆچی؟ لەبەر ئەو هۆکارە ئاشکرایەی کە شوێنێکی لەو شێوەیە، لە نزیک شارێکەوە، مەترسییەکی تەندروستی بۆ زۆربەی دانیشتووان دروست دەکرد، ئەگەر ئاگرێکی هەمیشەیی یان بەردەوامی تێدا نەبووایە کە بە گۆگرد خۆش دەکرا، بۆ ئەوەی تەواوی زبڵ و خاشاکی شارەکە خێراتر شی ببێتەوە و بسووتێت (مەرقۆس ٩: ٤٧، ٤٨).
پەیوەندییەکی باش لەگەڵ خودا، بە پەیوەندیی باش لەگەڵ نزیکەکانماندا تێدەپەڕێت؛ بەڕێوەبردنی باشی ناکۆکییە کەسییەکان
«٢٣ « کەواتە ئەگەر دیارییەکەت هێنایە سەر قوربانگا و لەوێ بیرت کەوتەوە کە براکەت شتێکی لە دڵدایە بەرامبەرت، ٢٤ دیارییەکەت لەوێ، لە بەردەم قوربانگاکە بەجێبهێڵە و بڕۆ؛ سەرەتا لەگەڵ براکەت ئاشت ببەوە، ئینجا کاتێک گەڕایتەوە، دیارییەکەت پێشکەش بکە.
٢٥ « بە خێرایی لەگەڵ ئەو کەسە ڕێکبکەوە کە سکاڵای لە دژت هەیە، کاتێک لە ڕێگای [دادگادا] لەگەڵیدایت، نەوەک سکاڵاکار بتداتە دەست دادوەر و دادوەریش بتداتە دەست پۆلیسی دادگا، و فڕێبدرێیتە زیندانەوە. ٢٦ بە ڕاستی پێت دەڵێم: نەخێر، لەوێ دەرناچیت هەتا دوایین فلسە بچووکی کەمبەها نەدەیتەوە. »» (مەتا ٥: ٢٣-٢٦).
عیسای مەسیح فەرمووی باشترە پێش ئەوەی نوێژ بۆ خودا بکەین، کێشەیەک لەگەڵ نزیکەکەمان چارەسەر بکەین. عیسای مەسیح ڕوونی کردەوە کە بۆ ئەوەی پەیوەندییەکی باشمان لەگەڵ خودا هەبێت، دەبێت پەیوەندییەکی باشمان لەگەڵ نزیکەکەمان هەبێت. دەبێت بە زووترین کات کێشەکانمان لەگەڵ نزیکەکەمان چارەسەر بکەین، بە تایبەتی ئەگەر گوناهمان بەرامبەری کردبێت.
هەر لە هەمان بەشدا، عیسای مەسیح فەرمووی دوژمنەکانمان خۆشبوێت (مەتا ٥: ٣٨-٤٨). کرداری «خۆشویستن» لەم دەقەدا، دەبێت بە واتای خۆشەویستییەکی ژیرانە وەربگیرێت، بەبێ ئەوەی مەرج بێت سۆز و هەستێکی گەرممان بەرامبەر دوژمنەکەمان هەبێت. بۆ نموونە، کاتێک کەسێک جنێومان پێدەدات یان بە خراپی هەڵسوکەوتمان لەگەڵ دەکات، خۆشەویستییەک کە لەسەر بنەماکانی پەرتووکی پیرۆز دامەزرابێت، ڕێگریمان لێدەکات وەڵامی جنێو بە جنێو، یان ڕق بە ڕق بدەینەوە. بەم شێوەیە بازنە داخراوەکەی ڕق بە ڕق دەشکێت، لە ڕێگەی ئەو بازنە چاکەیەی کە عیسای مەسیح داوای کردووە: وەڵامدانەوەی ڕقی دوژمنەکەمان بە خۆڕاگری، بە خۆشەویستییەک کە لەسەر ڕێز، ڕەوشتی جوان، پەروەردەی باش و ژیری دامەزرابێت (گەلاتیا ٥: ٢٢، ٢٣ «بەروبوومی ڕۆحی پیرۆز»). ئەم شێوازە هەڵسوکەوتکردنە ڕەنگە هانی بدات کە هەڵوێستی خۆی بەرامبەرمان بگۆڕێت.
پاڵنەرەکانی کردەوەکان
**(باش یان خراپ)،**
هێندەی خودی کردەوەکان گرنگن
**(باش یان خراپ)**
«بیستووتانە گوتراوە: ‘داوێنپیسی مەکە.’ ٢٨ بەڵام من پێتان دەڵێم هەر پیاوێک بەردەوام سەیری ژنێک بکات بە شێوەیەک کە ئارەزووی بۆی بجوڵێت، ئەوا پێشتر لە دڵی خۆیدا داوێنپیسی لەگەڵدا کردووە. ٢٩ کەواتە ئەگەر چاوی ڕاستت بووە هۆی کەوتنت، دەریبهێنە و فڕێی بدە دوور لە خۆت. چونکە بۆ تۆ سوودبەخشترە یەکێک لە ئەندامەکانت لەدەست بدەیت وەک لەوەی هەموو جەستەت فڕێ بدرێتە ناو گەهەنناوە. ٣٠ هەروەها ئەگەر دەستی ڕاستت بووە هۆی کەوتنت، بیبڕەوە و فڕێی بدە دوور لە خۆت. چونکە بۆ تۆ سوودبەخشترە یەکێک لە ئەندامەکانت لەدەست بدەیت وەک لەوەی هەموو جەستەت بچێتە ناو گەهەنناوە.» (مەتا ٥: ٢٧-٣٠).
دڵی هێمایی ناوەوەی ڕۆحیی مرۆڤ پێکدەهێنێت، کە لە لێکدانەوەکان پێکهاتووە و وتە و کردەوەی (باش یان خراپ)ی لەگەڵدایە. عیسای مەسیح بە باشی ڕوونی کردووەتەوە کە چی مرۆڤ پاک یان گڵاو دەکات، بەهۆی دۆخی دڵییەوە: «بەڵام ئەوەی لە دەمەوە دێتە دەرەوە لە دڵەوە سەرچاوە دەگرێت و ئەوەیە کە مرۆڤ گڵاو دەکات. بۆ نموونە، لە دڵەوە لێکدانەوەی خراپ، کوشتن، داوێنپیسی، بەدڕەوشتی، دزی، شایەتیی درۆ و کفرکردن دێنە دەرەوە. ئەمانەن کە مرۆڤ گڵاو دەکەن.» (مەتا ١٥: ١٨-٢٠). لەم حاڵەتەدا، عیسای مەسیح وەسفی مرۆڤێک دەکات لە دۆخی خەتەنەنەکراویی ڕۆحیدا، بە «پێستی سەری دڵ»ییەوە، بە لێکدانەوە خراپەکانی کە لە بەردەم خودادا گڵاوی دەکات و شایستەی ژیانی ناکات (پەندەکانی سلێمان ٤: ٢٣ ببینەوە). «مرۆڤی چاک لە گەنجینە چاکەکەیەوە شتی چاک دەردەهێنێت، بەڵام مرۆڤی خراپ لە گەنجینە خراپەکەیەوە شتی خراپ دەردەهێنێت.» (مەتا ١٢: ٣٥). لە بەشی یەکەمی قسەکەی عیسای مەسیحدا، وەسفی مرۆڤێک دەکات کە لە ڕووی ڕۆحییەوە دڵی خەتەنە کراوە.
دیدگای عیسای مەسیح سەبارەت بە تەڵاق و هاوسەرگیریی دووبارە
«٣١ « هەروەها گوتراوە: ‘ئەوەی ژنەکەی تەڵاق دەدات، با تەڵاقنامەیەکی بداتێ.’ ٣٢ بەڵام من پێتان دەڵێم هەر پیاوێک ژنەکەی تەڵاق بدات — جگە لەبەر هۆی بەدڕەوشتی (داوێنپیسی) — ئەوا دەیخاتە بەر مەترسیی ئەوەی ببێتە داوێنپیس، ئەوەش کە هاوسەرگیری لەگەڵ ژنێکی تەڵاقدراودا دەکات، داوێنپیسی دەکات. »» (مەتا ٥: ٣١-٣٢).
«هەندێک فەریسی هاتنە لای بە مەبەستی تاقیکردنەوەی و گوتیان: « ئایا ڕێگەپێدراوە پیاو بە هەر هۆکارێک بێت ژنەکەی تەڵاق بدات؟ » لە وەڵامدا فەرمووی: « ئایا نەتانخوێندووەتەوە کە ئەوەی دروستی کردن، هەر لە سەرەتاوە بە نێر و مێ دروستی کردن و فەرمووی: ‘لەبەر ئەمە پیاو دایک و باوکی بەجێدەهێڵێت و بە ژنەکەیەوە دەلکێت، هەردووکیان دەبنە یەک جەستە’؟ بە جۆرێک چیتر دوو نین، بەڵکو یەک جەستەن. کەواتە ئەوەی خودا پێکەوەی بەستووە، با مرۆڤ جیای نەکاتەوە. » پێیان گوت: « ئەی بۆچی مووسا فەرمانی دا تەڵاقنامەی پێبدرێت و تەڵاق بدرێت؟ » پێی فەرموون: « مووسا لەبەر دڵڕەقیی ئێوە ڕێگەی پێدان ژنەکانتان تەڵاق بدەن، بەڵام لە سەرەتاوە وا نەبووە. پێتان دەڵێم هەر کەسێک ژنەکەی تەڵاق بدات — جگە لەبەر هۆی بەدڕەوشتی — و هاوسەرگیری لەگەڵ یەکێکی تردا بکات، داوێنپیسی دەکات. »» (مەتا ١٩: ٣-٩).
بەم شێوەیە، تەڵاق و هاوسەرگیریی دووبارە تەنها بەهۆی بەدڕەوشتییەوە ڕێگەپێدراون، واتە ئەو پەیوەندییە سێکسییانەی کە پەرتووکی پیرۆز سەرکۆنەیان دەکات، وەک داوێنپیسی، هاوڕەگەزبازی و ڕەفتارە سێکسییە لادەرەکانی تر. ئەوەی پەیوەندیی هاوسەرگیری دەپچڕێنێت، بریتییە لە مردنی هاوسەر و بەدڕەوشتی، کە بە گشتی داوێنپیسییە. بێگومان لە کاتی داوێنپیسیدا، تەڵاق خۆکارانە نییە. ئەو هاوسەرەی زیانی پێگەیشتووە دەتوانێت لێی خۆش ببێت. لەم حاڵەتەدا، بە ڕەزامەندیی هەردوولا، ژیانی هاوسەرگیری دەتوانێت دەست پێبکاتەوە. لەم دۆخەدا، ئەو هاوسەرەی پێشتر زیانی پێگەیشتبوو، لە ڕووی پەرتووکی پیرۆزەوە ناتوانێت لە بڕیارەکەی پاشگەز ببێتەوە (ئەگەر واش بکات لە کاتێکدا هیچ داوێنپیسییەکی نوێ نەسەلمێنرابێت، ئەوا ناتوانێت هاوسەرگیری بکاتەوە). ئەگەر دووبارە بووەوە و داوێنپیسی سەلمێنرا، و ئەمجارە هاوسەرە زیانلێکەوتووەکە لێی خۆش نەبوو، دەتوانێت تەڵاق وەربگرێت و هاوسەرگیری بکاتەوە. ئەوانەشی کە حیساباتی لادەرانە دەکەن بۆ پەنابردنە بەر داوێنپیسی، یان فێڵکردن بۆ خستنە ناو داوێنپیسیی هاوسەرەکەیان، بە دەربڕینەکەی مەسیح (لە ڕێگەی مانگرتن لە پەیوەندیی سێکسی بەبێ هیچ هۆکارێک، بۆ پاڵنانی هاوسەرە پێویستەکە بەرەو هەڵە)، بە مەبەستی پچڕاندنی پەیوەندییە پیرۆزەکانی هاوسەرگیری و دواتر پشتبەستن بە بەزەیی خودا بۆ لێخۆشبوون، خۆیان هەڵدەخەڵەتێنن: «با هاوسەرگیری لای هەمووان بەڕێز بێت و جێگای خەوتنی هاوسەران بێگەرد بێت، چونکە خودا بەدڕەوشتان و داوێنپیسەکان حوکم دەدات.» (عیبرانییەکان ١٣: ٤).
ڕێزگرتن لە بەڵێنی دراو لە ڕێگەی وتنی ڕاستییەوە
«دیسان بیستووتانە بە پێشینان گوتراوە: ‘نابێت سوێند بخۆیت و نەیبەیتە سەر، بەڵکو دەبێت نەزرەکانت بۆ یەهوە جێبەجێ بکەیت.’ ٣٤ بەڵام من پێتان دەڵێم: هەرگیز سوێند مەخۆن؛ نە بە ئاسمان، چونکە تەختی خودایە؛ ٣٥ نە بە زەوی، چونکە تەختەپێی پێیەکانیەتی؛ نە بە ئۆرشەلیم، چونکە شاری پاشا مەزنەکەیە. ٣٦ هەروەها سوێند بە سەری خۆشت مەخۆ، چونکە ناتوانیت تەنها تاڵە موویەک سپی یان ڕەش بکەیت. ٣٧ با وشەی ‘بەڵێ’ی ئێوە تەنها بەڵێ بێت، و ‘نەخێر’تان نەخێر بێت؛ چونکە ئەوەی لەوە زیاترە لە شەڕانگێزەوەیە.» (مەتا ٥: ٣٣-٣٧).
ڕێزگرتن لە بەڵێنی دراو نیشانی دەدات کە دەبێت ڕاستی بڵێین. نووسراوە: «درۆ لەگەڵ یەکتر مەکەن. کەسایەتییە کۆنەکە بە کردەوەکانییەوە دابکەنن.» (کۆلۆسی ٣: ٩).
گرنگە دیدگای خودا سەبارەت بە دزی و درۆ لە ناخماندا بچەسپێنین. کاتێک ئادەم و حەوا بە هاندانی وەسوەسەی ئیبلیس گوناهیان کرد، درۆی ئیبلیس و دزینی ئەو میوەیەی کە موڵکی خودا بوو لەلایەن ئادەم و حەواوە ڕوویدا (پەیدابوون بەشی ٣). سەبارەت بەم گێڕانەوەیەی پەرتووکی پیرۆز، عیسای مەسیح درۆی ئیبلیس بە کوشتنی مرۆڤەوە دەبەستێتەوە: «ئێوە لە باوکتان ئیبلیسەوەن و دەتانەوێت ئارەزووەکانی باوکتان جێبەجێ بکەن. ئەو هەر لە سەرەتاوە بکوژ بووە و لە ڕاستیدا جێگیر نەبووە، چونکە ڕاستی تێدا نییە. کاتێک درۆ دەکات، بەپێی سروشتی خۆی قسە دەکات، چونکە درۆزنە و باوکی درۆیە.» (یۆحەنا ٨: ٤٤). بەهۆی ئەم درۆیەی ئیبلیسەوە، گوناه لە ڕێگەی یاخیبوونی یەکەم مرۆڤ، ئادەمەوە، هاتە ناو جیهان. ئەنجامەکەی ئەوە بوو کە مردن لە ڕووی ڕۆحی و بۆماوەییەوە بەسەر هەموو نەوەکانیدا بڵاوبووەوە (ڕۆما ٥: ١٢؛ ٦: ٢٣). بۆ ئەم دۆخەی کە بۆ تەواوی مرۆڤایەتی بێچارە دەردەکەوت، پێویست بوو یەهوە خودا، باوک، ڕازی بێت بە مردنی قوربانییانەی کوڕە خۆشەویستەکەی، عیسای مەسیح (یەهۆشوع مەشیح)، بۆ ڕزگارکردنی مرۆڤایەتی (یۆحەنا ٣: ١٦، ٣٦).
کاتێک لەم گۆشەنیگایەوە سەیری دەکەین، باشتر لە قسەکانی عیسای مەسیح تێدەگەین کاتێک درۆ بە کوشتن و پیاوکوژییەوە دەبەستێتەوە، چ لە حاڵەتی ئیبلیسدا و چ بۆ منداڵە زەمینییەکانی شەیتان، کە بەردەوام هەوڵیان دەدا بیکوژن (یۆحەنا ٥: ١٨؛ ٧: ١). هەندێک جار، هەندێک کەس دەڵێن درۆی «بچووک» و درۆی «گەورە» هەن. کێشەکە ئەوەیە کە «پێویستی»ی درۆکردن و پێوەری قورسیی درۆکان زۆرجار لەلایەن خودی درۆزنەکانەوە دیاری دەکرێن. بەڵام بۆ گەڕانەوە بۆ بیرۆکە گرنگەکە، پێویستە دیدگای خودا سەبارەت بەم بابەتە لە ڕێگەی گێڕانەوەکانی پەرتووکی پیرۆزەوە بزانین. لێدوانێکی سادەی مەسیح نیشانی دەدات کە دانانی پێوەرێکی مرۆیی بۆ قورسیی درۆ هەڵەیە: «ئەوەی لە شتی زۆر بچووکدا دڵسۆز بێت، لە شتی زۆریشدا دڵسۆز دەبێت، ئەوەش لە شتی زۆر بچووکدا ناڕاست بێت، لە شتی زۆریشدا ناڕاست دەبێت.» (لۆقا ١٦: ١٠). دەتوانین ئەمە بە نموونەی حەنانیا و سەفیرەی هاوسەری ڕوون بکەینەوە، کە موڵکەکەی خۆیان فرۆشت بۆ ئەوەی پارەکەی بدەن بە کۆمەڵەی مەسیحییەکانی سەردەمی نێردراوان. بەڵام گێڕانەوەکە پێمان دەڵێت کە بەشێک لە پارەی فرۆشتنەکەیان بۆ خۆیان گل دایەوە، لە کاتێکدا وایان نیشانی نێردراوان دەدا کە هەموویان بەخشیوە. ئەنجامەکەی ئەوە بوو کە خودا بەهۆی کردنی وەها درۆیەکەوە مردنی بەسەردا هێنان (کرداری نێردراوان ٥: ١-١١). دەرەنجامی پەرتووکی پیرۆز سادەیە: درۆ دەتوانێت دەرەنجامی کارەساتباری هەبێت نەک تەنها بۆ قوربانییەکان، بەڵکو بۆ خودی درۆزنەکانیش.
دەبێت ئاشتیخواز بین کە ئاشتیمان خۆشدەوێت
و ئاشتیکەر بین کە ئاشتی بەرقەرار دەکەین
«٣٨ بیستووتانە گوتراوە: ‘چاو بە چاو و ددان بە ددان.’ ٣٩ بەڵام من پێتان دەڵێم: بەربەرەکانێی کەسی بەدکار مەکەن؛ بەڵکو ئەوەی زللەیەک لە ڕوومەتی ڕاستت دەدات، ڕوومەتەکەی تریشی بۆ بگێڕەوە. ٤٠ ئەگەر یەکێکیش ویستی لەگەڵت بێتە بەردەم دادگا و کراسەکەت ببات، عەباکەشتی بۆ بەجێبهێڵە؛ ٤١ ئەگەر فەرمانڕەوایەکیش بۆ یەک میل تۆی بێگار کرد، دوو میلی لەگەڵدا بڕۆ. ٤٢ ئەوەی داوات لێدەکات بیدەرێ و ڕوو لەو کەسە وەرمەگێڕە کە دەیەوێت بەبێ سوود قەرزت لێ بکات.» (مەتا ٥: ٣٨-٤٢).
لە کاتی دەستگیرکردنیدا کە بەرەو مردنی دەبرد، عیسای مەسیح بەکارهێنانی چەکی قەدەغە کرد، تەنانەت بۆ بەرگریکردن لە خۆی یان بەرگریکردن لە دۆزەکەشی: «ئینجا عیسا پێی فەرموو: « شمشێرەکەت بخەرەوە جێی خۆی، چونکە هەموو ئەوانەی شمشێر هەڵدەگرن، بە شمشێر لەناودەچن. »» (مەتا ٢٦: ٥٢). کوشتن و پیاوکوژی قەدەغە کراون، چ لەبەر هۆکاری کەسی و چ تەنانەت لەبەر نیشتمانپەروەریی ئایینی یان دەوڵەتی. ئەم لێدوانەی مەسیح بیرهێنانەوەی ئەوەیە کە لە پێشبینیی ئەشەعیادا نووسراوە: «شمشێرەکانیان دەکەنە گاسن و ڕمەکانیان دەکەنە داس. نەتەوە شمشێر لە دژی نەتەوە هەڵنابڕێت و چیتر فێری جەنگ نابن.» (ئەشەعیا ٢: ٤).
چیتر فێرنەبوونی جەنگ بێگومان ئەوە دەگەیەنێت کە لە هەمان کاتدا وەرزشە جەنگییەکان یان هونەرە بەرگرییەکان ئەنجام نەدرێن، تەنانەت ئەگەر بە پڕوپاگەندەی ئایینیش ڕازێنرابێتنەوە کە بگوترێت بە مەبەستی «بەرگری»یە. گۆڕینی جەستەی مرۆڤ بۆ «چەکێکی بەرگری»، دەتوانێت بە خێرایی ببێتە «چەکێکی هێرشبەر» کە دەتوانێت بریندار بکات یان بکوژێت… نابێت مەسیحییەکان چێژ لە نمایشە وەرزشییە توندوتیژەکان یان ئەو فیلمانە وەربگرن کە توندوتیژیی بێهۆ بەرز دەنرخێنن. ئەمە لە بەرچاوی یەهوە خودا تەواو قێزەونە: «یەهوە خۆی ڕاستودروست و بەدکار تاقی دەکاتەوە؛ هەر کەسێک حەزی لە توندوتیژی بێت، گیانی ئەو بە ڕاستی ڕقی لێی دەبێتەوە.» (زەبوور ١١: ٥).
تەواو (بێگەرد) بین وەک چۆن باوکی ئاسمانی تەواوە
لە نیشاندانی خۆشەویستی بۆ نزیکەکانمان
«بیستووتانە گوتراوە: ‘دەبێت نزیکەکەت خۆشبوێت و ڕقت لە دوژمنەکەت بێت.’ ٤٤ بەڵام من پێتان دەڵێم: بەردەوام بن لە خۆشویستنی دوژمنەکانتان و نوێژکردن بۆ ئەوانەی دەتانچەوسێننەوە؛ ٤٥ بۆ ئەوەی ببنە کوڕانی باوکتان کە لە ئاسمانە، چونکە خۆرەکەی بەسەر بەدکاران و چاکاندا هەڵدەهێنێت و باران بەسەر ڕاستودروستان و ناڕاستودروستاندا دەبارێنێت. ٤٦ چونکە ئەگەر تەنها ئەوانەتان خۆشبوێت کە ئێوەیان خۆشدەوێت، چ پاداشتێکتان هەیە؟ ئایا باجگرانیش هەمان شت ناکەن؟ ٤٧ ئەگەر تەنها سڵاو لە براکانتان بکەن، چ کارێکی نائاسایی دەکەن؟ ئایا خەڵکی نەتەوەکانیش هەمان شت ناکەن؟ ٤٨ کەواتە دەبێت ئێوە تەواو بن، وەک چۆن باوکی ئاسمانیتان تەواوە.» (مەتا ٥: ٤٣-٤٨).
کرداری «خۆشویستن» لەم دەقەدا، دەبێت بە واتای خۆشەویستییەکی ژیرانە وەربگیرێت، بەبێ ئەوەی مەرج بێت سۆز و هەستێکی گەرممان بەرامبەر دوژمنەکەمان هەبێت. بۆ نموونە، کاتێک کەسێک جنێومان پێدەدات یان بە خراپی هەڵسوکەوتمان لەگەڵ دەکات، خۆشەویستییەک کە لەسەر بنەماکانی پەرتووکی پیرۆز دامەزرابێت، ڕێگریمان لێدەکات وەڵامی جنێو بە جنێو، یان ڕق بە ڕق بدەینەوە. بەم شێوەیە بازنە داخراوەکەی ڕق بە ڕق دەشکێت، لە ڕێگەی ئەو بازنە چاکەیەی کە عیسای مەسیح داوای کردووە: وەڵامدانەوەی ڕقی دوژمنەکەمان بە خۆڕاگری، بە خۆشەویستییەک کە لەسەر ڕێز، ڕەوشتی جوان، پەروەردەی باش و ژیری دامەزرابێت (گەلاتیا ٥: ٢٢، ٢٣ «بەروبوومی ڕۆحی پیرۆز»). ئەم شێوازە هەڵسوکەوتکردنە ڕەنگە هانی بدات کە هەڵوێستی خۆی بەرامبەرمان بگۆڕێت.
وتاری سەر کێو
**(مەتا بەشی ٦)**
**با بە بێفیز، خاکیبوون و دوور لە خۆدەرخستن خزمەتی خودا بکەین،**
بۆ شکۆمەندیی خودا
«ئاگادار بن ڕاستودروستیی خۆتان لە بەردەم خەڵکیدا ئەنجام مەدەن بۆ ئەوەی بتانبینن؛ ئەگەرنا هیچ پاداشتێکتان لە لای باوکتان نابێت کە لە ئاسمانە. ٢ کەواتە کاتێک خێر دەکەیت، کەڕەنا لە پێش خۆت لێمەدە، وەک چۆن دووڕووەکان لە کەنیشتەکان و شەقامەکاندا دەیکەن، تا لەلایەن خەڵکەوە شکۆمەند بکرێن. بە ڕاستی پێتان دەڵێم: ئەوان پاداشتی تەواوی خۆیان وەرگرتووە. ٣ بەڵام تۆ کاتێک خێر دەکەیت، با دەستی چەپت نەزانێت دەستی ڕاستت چی دەکات، ٤ بۆ ئەوەی خێرەکانت بە نهێنی بکرێن؛ ئینجا باوکت کە لە نهێنیدا دەبینێت، پاداشتت دەداتەوە. (…) ١٦ کاتێک بەڕۆژوو دەبن، وەک دووڕووەکان ڕوخسارتان مۆن مەکەن، چونکە ڕوخساریان تێکدەدەن تا بە خەڵکی نیشان بدەن کە بەڕۆژوون. بە ڕاستی پێتان دەڵێم: ئەوان پاداشتی تەواوی خۆیان وەرگرتووە. ١٧ بەڵام تۆ کاتێک بەڕۆژوو دەبیت، سەرت چەور بکە و دەموچاوت بشۆ، ١٨ بۆ ئەوەی نەک بە خەڵکی، بەڵکو بە باوکت نیشان بدەیت کە لە نهێنیدایە کە تۆ بەڕۆژوویت؛ ئینجا باوکت کە لە نهێنیدا دەبینێت، پاداشتت دەداتەوە.» (مەتا ٦: ١-٤، ١٦-١٨).
عیسای مەسیح ئەو مرۆڤە ئاگادار دەکاتەوە کە بۆ شکۆی خۆی کار دەکات تا جۆرێک لە پێزانین لەلایەن خەڵکەوە بۆ ئەو کارانەی ئەنجامی دەدات بەدەست بهێنێت، پاداشتەکەی تەنها بێهوودەیی شکۆی مرۆڤەکان دەبێت کە زۆر کورت و خەیاڵییە، و هیچ پاداشتێکی لەلایەن خوداوە نابێت. باوکی ئاسمانی تەنها پاداشتی ئەو مرۆڤانە دەداتەوە کە بە خاکیبوونەوە لەگەڵیدا دەڕۆن: «ئەی مرۆڤی لە خاک دروستکراو، ئەو پێی ڕاگەیاندوویت کە چی چاکە. یەهوە چیت لێ داوا دەکات جگە لەوەی دادپەروەری جێبەجێ بکەیت، میهرەبانیت خۆشبوێت و بە خاکیبوونەوە لەگەڵ خوداکەتدا بڕۆیت؟» (میخا ٦: ٨). پاداشتی خودا لە بەرامبەر کارە چاکەکانماندا، کە بەبێ ئاگاداریی گشتیی مرۆڤەکان دەکرێن، هەتاهەتاییە.
با ئەوەمان بیربێتەوە کە عیسای مەسیح لە سەرەتای وتاری سەر کێودا فەرمووی: قوتابییەکانی ڕووناکیی جیهانن، و ئەو کارە چاکانەی دەیکەن دەبێت شکۆمەندی بدەنە باوکی (مەتا ٥: ١٤-١٦). لەبەر ئەوە، با پەرۆشی ئەوە بین کە شانازیی کارە چاکەکانمان هەمیشە بگەڕێتەوە بۆ خودا: «کەواتە چ بخۆن، چ بخۆنەوە، یان هەر کارێکی تر بکەن، هەموو شتێک بۆ شکۆمەندیی خودا بکەن.» (١ کۆرنسۆس ١٠: ٣١).
عیسای مەسیح پێمان دەڵێت چۆن نوێژ بۆ باوکی ئاسمانی بکەین
«٥ هەروەها کاتێک نوێژ دەکەن، نابێت وەک دووڕووەکان بن؛ چونکە ئەوان حەز دەکەن بە پێوە لە کەنیشتەکان و سووچی شەقامە گەورەکاندا نوێژ بکەن، تا لەلایەن خەڵکەوە ببینرێن. بە ڕاستی پێتان دەڵێم: ئەوان پاداشتی تەواوی خۆیان وەرگرتووە. ٦ بەڵام تۆ کاتێک نوێژ دەکەیت، بچۆ ژوورە تایبەتەکەی خۆت و دوای ئەوەی دەرگاکەت داخست، نوێژ بۆ باوکت بکە کە لە نهێنیدایە؛ ئینجا باوکت کە لە نهێنیدا دەبینێت، پاداشتت دەداتەوە. ٧ بەڵام کاتێک نوێژ دەکەن، هەمیشە هەمان قسە دووبارە مەکەنەوە، وەک چۆن خەڵکی نەتەوەکان دەیکەن، چونکە وا بیر دەکەنەوە بەهۆی زۆر قسەکردنەوە گوێیان لێ دەگیرێت. ٨ کەواتە مەبنە هاوشێوەی ئەوان، چونکە خودای باوکتان پێش ئەوەی داوای لێ بکەن دەزانێت پێویستیتان بە چییە.» (مەتا ٦: ٥-٨).
ئەمە زۆر بە سادەیی بیرهێنانەوەی یەکەم فەرمانە لە دە فەرمانەکە: دەبێت تەنها یەهوە بپەرستین. نابێت نوێژەکانمان ئاراستەی عیسای مەسیح بکەین، چونکە ئەو کوڕی خودایە و خودای هەرە بەتوانا نییە. پەترۆسی نێردراو خۆی عیسای مەسیحی بە کوڕی خودا ناوبرد. دوای وەڵامە دروستەکەی، عیسای مەسیح دەستخۆشیی لە پەترۆسی نێردراو کرد: «شیمۆن پەترۆس لە وەڵامدا گوتی: « تۆ مەسیحیت، کوڕی خودای زیندوو. » ئینجا عیسا پێی فەرموو: « خۆزگە بە تۆ، شیمۆنی کوڕی یۆنا، چونکە گۆشت و خوێن ئەمەی بۆ تۆ ئاشکرا نەکردووە، بەڵکو باوکم کە لە ئاسمانە. »» (مەتا ١٦: ١٦، ١٧). سەرەڕای ئەوەش، یەهوە خودا بەشێک نییە لە سێیانە (ترینیتێ / ثالوث). فێرکردنی سێیانە لە پەرتووکی پیرۆزدا نییە.
«پەرستەرە ڕاستەقینەکان» دەبێت خودا بە «ڕۆح» بپەرستن، یان بە شێوەیەکی ڕۆحی، بەبێ هیچ شتێکی ئایینیی بتپەرستانە، وەک خاچ، پەیکەر، وێنە یان مەدالیا کە پەیوەندییان بە پەرستنی مریەم یان «پیرۆزەکان»ی ترەوە هەبێت. ئەگەر مەسیحییەک شتی لەو جۆرەی هەبێت، دەبێت خۆی لێیان ڕزگار بکات یان لەناویان ببات (کرداری نێردراوان ١٩: ١٩، ٢٠). مەسیحی دەبێت خودا بەو «ڕاستی»یە بپەرستێت کە لە پەرتووکی پیرۆزدا خراوەتە ڕوو (یۆحەنا ١٧: ١٧؛ ٢ تیمۆساوس ٣: ١٦، ١٧؛ ٢ پەترۆس ١: ٢٠، ٢١). مەسیحی نابێت پێش و پاش نوێژکردن ئەو جووڵانە بکات کە لە پەرتووکی پیرۆزدا گونجاو نین، وەک کێشانی نیشانەی خاچ. ئەمە ڕەفتارێکی نا-پەرتووکی پیرۆزە کە لە سەردەمی نێردراواندا بوونی نەبووە. وەک چۆن پۆڵسی نێردراو بە سروش فەرمووی: «لەبەر ئەمە، ئەی خۆشەویستانم، لە بتپەرستی هەڵبێن.» (١ کۆرنسۆس ١٠: ١٤).
ئایا گونجاوە ئەم نوێژە بە شێوەیەکی میکانیکی (بێ بیرکردنەوە) دووبارە بکرێتەوە؟ لەسەر بنەمای لێدوانەکانی عیسای مەسیح، ئاشکرایە کە نەخێر. دەتوانین ئەوە بخوێنینەوە کە سەبارەت بە دووبارەنەکردنەوەی هەمان قسە بە شێوەیەکی میکانیکی و بێ بیرکردنەوە لە نوێژەکانماندا فەرمووی: «بەڵام کاتێک نوێژ دەکەن، هەمیشە هەمان قسە دووبارە مەکەنەوە، وەک چۆن خەڵکی نەتەوەکان دەیکەن.» (مەتا ٦: ٧).
ئەوەی پێویستە لە نوێژە نموونەییەکە فێری ببین
«٩ کەواتە ئێوە بەم شێوەیە نوێژ بکەن:
’ئەی باوکمان کە لە ئاسمانیت، با ناوت پیرۆز بێت. ١٠ با شانشینی تۆ بێت. با ویستی تۆ بێتە دی، وەک چۆن لە ئاسمان، هەرواش لەسەر زەوی. ١١ نانی ئەمڕۆمان بۆ ئەم ڕۆژە بدەرێ؛ ١٢ قەرزەکانمان لێ ببوورە، وەک چۆن ئێمەش لە قەرزدارەکانمان بووراوین. ١٣ مەمانخەرە ناو تاقیکردنەوەوە، بەڵکو لە شەڕانگێز ڕزگارمان بکە.’
١٤ « چونکە ئەگەر ئێوە لە هەڵەی خەڵکی خۆش بن، باوکی ئاسمانیشتان لێتان خۆش دەبێت؛ ١٥ بەڵام ئەگەر ئێوە لە هەڵەی خەڵکی خۆش نەبن، باوکیشتان لە هەڵەکانتان خۆش نابێت. »» (مەتا ٦: ٩-١٥).
دەبێت بە خۆشەویستی و سۆزەوە نوێژ بۆ خودا بکەین، وەک کاتێک کوڕ و کچێک قسە لەگەڵ باوکیان دەکەن کە بە قووڵی و بە دڵسۆزییەوە خۆشیان دەوێت. دەبێت خەمخۆری ناوی ئەو بین، کە پیرۆز بکرێت، ئەمەش ئارەزووی بەرگریکردن لە ناوبانگە جوانەکەی دەگرێتەوە. دەبێت ئارەزووی دڵسۆزانەی خۆمانی بۆ دەرببڕین کە مەبەستە دادپەروەرەکەی لەسەر زەوی بێتە دی (مەتا ٦: ٩، ١٠). تێدەگەین کە عیسای مەسیح بە ڕوونی ئاماژە بەوە دەکات کە نوێژەکانمان بە گشتی دەبێت کردارێکی پەرستش بن کە ئاراستەی خودا کرابن، لە ڕێگەی دەربڕینی ستایش و سوپاسگوزاریی قووڵمان بۆ ئەو دەربڕینە زۆرانەی خۆشەویستی کە بۆمانی نیشان دەدات. پەرتووکی زەبوورەکان زۆر نموونەی ستایش دەدات کە دەتوانین ئاراستەی یەهوە خودای بکەین، وەک بخوورێکی ڕۆحیی پەسەند لای ئەو: «با نوێژم وەک بخوور لە بەردەمتدا ئامادە بکرێت، بەرزکردنەوەی لەپی دەستەکانم وەک قوربانیی دانەوێڵەی ئێواران.» (زەبوور ١٤١: ٢). یەهوە خودا زۆر هەستیارە بەرامبەر ئەوەی کە خۆشمان بوێت و ئەمە بە وتە و ڕەفتارمان نیشان بدەین: «(خودا) کە چاکەی دڵسۆزانە دەنوێنێت تا هەزار نەوە بۆ ئەوانەی خۆشیان دەوێم و فەرمانەکانم دەپارێزن.» (دەرچوون ٢٠: ٦). لە ڕێگەی نوێژەکانمان و ڕەفتارمانەوە، وەڵامی ئەو خۆشەویستییەی بدەینەوە کە بۆمانی نیشان دەدات، بەوەی ئێمەش لە بەرامبەردا خودامان خۆشبوێت. زەبووری ١٤٥ زۆر دەوڵەمەندە بەو ستایشانەی ئاراستەی خودا کراون: «ئەی خودای من، ئەی پاشا، بەرزت دەکەمەوە و ناوت پیرۆز دەکەم بۆ کاتێکی نادیار، بەڵێ بۆ هەتاهەتایە.» (زەبوور ١٤٥: ١).
پاشان دەتوانین نوێژ بۆ خودا بکەین و بە تایبەتی باسی پێداویستییە کەسییەکانمان بکەین، وەک ئەوەی لە ڕووی ڕۆحی و مادییەوە یارمەتیمان بدات. دەتوانین قووڵترین هەستەکانمان کە نیگەرانمان دەکەن بە خودا بڵێین، یان خۆشیی خۆمانی بە سوپاسگوزارییەوە بۆ دەرببڕین (پەرتووکی زەبوورەکان کۆمەڵە هۆنراوەیەکی بەنرخە لەو هەستانەی کە بۆ خودا دەربڕدراون). عیسای مەسیح لە بەشی کۆتایی نوێژەکەدا هانمان دەدات داوا لە خودا بکەین یارمەتیمان بدات دژی لاوازییەکانمان بجەنگین، کە ئیبلیس دەیانقۆزێتەوە بۆ تاقیکردنەوەمان و بەم شێوەیە زیانگەیاندن بە بێگەردیمان (مەتا ٦: ١١-١٣؛ ڕۆما ٧: ٢١-٢٥) (فێرکردنە سەرەتاییەکانی پەرتووکی پیرۆز (ئاراستەی قەدەغەکراو)).
لە مەتا ٦: ١٤، ١٥دا، عیسای مەسیح نیشانی دەدات کە باشیی پەیوەندیمان لەگەڵ خودا، پەیوەستە بەو پەیوەندییەی کە لەگەڵ نزیکەکانمان هەمانە: «چونکە ئەگەر ئێوە لە هەڵەی خەڵکی خۆش بن، باوکی ئاسمانیشتان لێتان خۆش دەبێت؛ بەڵام ئەگەر ئێوە لە هەڵەی خەڵکی خۆش نەبن، باوکیشتان لە هەڵەکانتان خۆش نابێت.» (مەتا ٥: ٢٣، ٢٤؛ ١ یۆحەنا ٣: ١٥؛ ٤: ٨).
دەبێت خۆشەویستیی پارە و گەڕان بە دوای ساماندا ڕەت بکەینەوە
دەبێت هەڵبژاردنێک بکەین لە نێوان خزمەتکردنی خودا یان ساماندا
«١٩ چیتر گەنجینە لەسەر زەوی بۆ خۆتان کۆمەکەنەوە، کە مۆرانە و ژەنگ لەناوی دەبەن، و دزەکان هەڵیدەکۆڵن و دەیدزن. ٢٠ بەڵکو گەنجینە لە ئاسمان بۆ خۆتان کۆبکەنەوە، کە نە مۆرانە و نە ژەنگ لەناوی دەبەن، و دزەکانیش هەڵیناکۆڵن و نایدزن. ٢١ چونکە گەنجینەکەت لە کوێ بێت، دڵیشت لەوێ دەبێت.
٢٢ « چرای جەستە، چاوە. کەواتە ئەگەر چاوت سادە (ساف) بێت، هەموو جەستەت ڕووناک دەبێت؛ ٢٣ بەڵام ئەگەر چاوت بەدکار بێت، هەموو جەستەت تاریک دەبێت. کەواتە ئەگەر ئەو ڕووناکییەی لە تۆدایە تاریکی بێت، ئەو تاریکییە چەند گەورەیە!
٢٤ « کەس ناتوانێت وەک کۆیلە کار بۆ دوو گەورە بکات؛ چونکە یان ڕقی لە یەکێکیان دەبێتەوە و ئەوی تریان خۆشدەوێت، یان دەست بە یەکێکیانەوە دەگرێت و ئەوی تریان بە سووک سەیر دەکات. ناتوانن وەک کۆیلە کار بۆ خودا و بۆ سامان بکەن. »» (مەتا ٦: ١٩-٢٤).
ئاشکرایە کە پەرتووکی پیرۆز سەرکۆنەی دەوڵەمەندی ناکات، هەر وەک چۆن هانی هەژاریش نادات. عیسای مەسیح ئاگادارمان دەکاتەوە سەبارەت بە پەیوەندیمان لەگەڵ ساماندا، بە بەراورد لەگەڵ ئامانجە سەرەکییەکەمان کە خزمەتکردنی خودایە. عیسای مەسیح، وەک تەواوی پەرتووکی پیرۆز، سەرکۆنەی خۆشەویستیی پارە دەکات: «بەڵام ئەوانەی سوورن لەسەر ئەوەی دەوڵەمەند بن، دەکەونە ناو تاقیکردنەوە و تەڵە و زۆر ئارەزووی بێئەقڵانە و زیانبەخشەوە، کە مرۆڤەکان نقوومی لەناوچوون و وێرانبوون دەکەن. چونکە خۆشەویستیی پارە ڕەگی هەموو جۆرە شتێکی خراپە، هەندێک کەس بە ئاواتخواستن بۆ ئەم خۆشەویستییە لە باوەڕ گومڕا بوون و خۆیان بە زۆر ئازار و مەینەت بریندار کرد.» (١ تیمۆساوس ٦: ٩، ١٠). مەبەست لە دەستەواژەی «چاوی سادە»، دڵسۆز، بێ پێچوپەنا، ڕێکوپێک و بەخشندەیە، کە لەگەڵ خزمەتکردنی خودادا دەگونجێت. «چاوی بەدکار»، خراپ و چاوچنۆک، نوێنەرایەتیی ئەو ئامانجانە دەکات کە لەسەر تەماح و چاوچنۆکی دامەزراون، کە لەگەڵ خزمەتکردنی خوداوەندی ساماندا دەگونجێت.
عیسای مەسیح هانمان دەدات کە بەرامبەر خودا دەوڵەمەند بین: «لەسەر ئەوە نموونەیەکی بۆ هێنانەوە و فەرمووی: « زەویی پیاوێکی دەوڵەمەند بەروبوومێکی باشی دابوو. جا لە ناو خۆیدا کەوتە بیرکردنەوە و گوتی: ‘چی بکەم، ئێستا کە شوێنم نییە بەروبوومەکانمی تێدا کۆبکەمەوە؟’ ئینجا گوتی: ‘ئەمە دەکەم: ئەمبارەکانم دەڕووخێنم و گەورەتر دروست دەکەمەوە، هەموو دانەوێڵە و شتە چاکەکانم لەوێدا کۆدەکەمەوە؛ بە گیانی خۆم دەڵێم: ئەی گیانم، شتی چاکی زۆرت بۆ چەندین ساڵ پاشەکەوت کردووە؛ بحەسێرەوە، بخۆ، بخۆرەوە و خۆشی ببینە.’ بەڵام خودا پێی فەرموو: ‘ئەی بێئەقڵ، هەر ئەمشەو گیانت لێ دەسەنرێتەوە. ئینجا ئەو شتانەی کۆت کردوونەتەوە، بۆ کێ دەبن؟’ ئاوایە حاڵی ئەو کەسەی گەنجینە بۆ خۆی کۆدەکاتەوە، بەڵام بەرامبەر خودا دەوڵەمەند نییە. »» (لۆقا ١٢: ١٦-٢١).
عیسای مەسیح هانمان دەدات کە کێشەکانمان
ڕۆژ بە ڕۆژ چارەسەر بکەین
«٢٥ لەبەر ئەمە پێتان دەڵێم: چیتر نیگەران مەبن سەبارەت بە گیانتان، کە چی دەخۆن یان چی دەخۆنەوە، یان سەبارەت بە جەستەتان، کە چی لەبەر دەکەن. ئایا گیان لە خواردن گرنگتر نییە و جەستەش لە جلوبەرگ؟ ٢٦ بە وردی سەرنجی باڵندەکانی ئاسمان بدەن، چونکە نە تۆو دەچێنن، نە دروێنە دەکەن و نە لە ئەمبارەکاندا کۆدەکەنەوە؛ کەچی باوکی ئاسمانیتان خواردنیان دەداتێ. ئایا ئێوە لەوان بەنرختر نین؟ ٢٧ کێ لە ئێوە بە نیگەرانبوون دەتوانێت تەنها یەک باڵ بخاتە سەر تەمەنی خۆی؟ ٢٨ سەبارەت بە جلوبەرگیش بۆچی نیگەران دەبن؟ پەند لە سۆسەنەکانی کێڵگە وەربگرن، سەیر بکەن چۆن گەشە دەکەن؛ نە ماندوو دەبن و نە ڕستن دەکەن؛ ٢٩ بەڵام پێتان دەڵێم تەنانەت سلێمانیش لە هەموو شکۆمەندییەکەیدا وەک یەکێک لەمانە نەپۆشرابوو. ٣٠ کەواتە ئەگەر خودا بەم شێوەیە گیای کێڵگە بپۆشێت، کە ئەمڕۆ هەیە و سبەی فڕێدەدرێتە ناو تەندوورەوە، ئایا زۆر زیاتر ئێوە ناپۆشێت، ئەی کەمباوەڕان؟ ٣١ کەواتە هەرگیز نیگەران مەبن و مەڵێن: ‘چی بخۆین؟’ یان ‘چی بخۆینەوە؟’ یان ‘چی لەبەر بکەین؟’ ٣٢ چونکە هەموو ئەمانە ئەو شتانەن کە نەتەوەکان بە تامەزرۆییەوە بە دوایاندا دەگەڕێن. چونکە باوکی ئاسمانیتان دەزانێت کە ئێوە پێویستیتان بە هەموو ئەم شتانە هەیە.
٣٣ « کەواتە بەردەوام بن لەوەی سەرەتا بە دوای شانشین و ڕاستودروستیی ئەودا بگەڕێن، ئینجا هەموو ئەم شتە ترانەشتان بۆ زیاد دەکرێت. ٣٤ کەواتە هەرگیز نیگەرانی سبەینێ مەبن، چونکە سبەینێ نیگەرانییەکانی خۆی دەبێت. هەر ڕۆژێک خراپە (ناخۆشی)ی خۆی بەسە.» (مەتا ٦: ٢٥-٣٤).
زۆر ئاساییە کە مرۆڤ لە بەرامبەر کێشەکاندا هەست بە نیگەرانی بکات، بە تایبەتی ئەگەر کێشەکان سەخت بن. بەڵام عیسای مەسیح دەفەرموێت کە نیگەرانیی زیاد لە پێویست ناتوانێت کێشەکە چارەسەر بکات. هەر بۆیە ئەم پرسیارە دەکات، تا نیشانی بدات کە نیگەرانیی زیاد لە پێویست بێسوودە: «کێ لە ئێوە بە نیگەرانبوون دەتوانێت تەنها یەک باڵ بخاتە سەر تەمەنی خۆی؟» (ئایەتی ٢٧). باشترین ڕێگا بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی نیگەرانی، متمانەبوونە بەوەی کە خودا یارمەتی ئەو مرۆڤانە دەدات کە خەمخۆری جێبەجێکردنی ویستی ئەون، هەر وەک چۆن ئاگاداری تەواوی دروستکراوەکانیەتی: «گەنج بووم و پیریش بووم، کەچی نەمبینی ڕاستودروست بە تەواوی وازی لێ هێنرابێت، نە نەوەکەشی بە دوای ناندا بگەڕێن.» (زەبوور ٣٧: ٢٥). عیسای مەسیح هانی مرۆڤەکان دەدات کە لە ئێستادا بژین (کە لەم حاڵەتەدا بە ڕۆژ سنووردار کراوە) بۆ چارەسەرکردنی کێشەکان، چونکە ڕابردوو چیتر بوونی نییە و داهاتووش هێشتا بوونی نییە. ئەم بیرۆکە سادەیە کاتێک بە باشی هەستی پێ بکرێت، ڕێگری دەکات لە گەورەکردنی نیگەرانیی زیاد لە پێویست چونکە «هەر ڕۆژێک خراپە (ناخۆشی)ی خۆی بەسە». لە ئامۆژگارییەکانیدا سەبارەت بە نوێژ، عیسای مەسیح فەرمووی: «خودای باوکتان پێش ئەوەی داوای لێ بکەن دەزانێت پێویستیتان بە چییە.» (مەتا ٦: ٨). سەبارەت بە پێویستیی خواردنیش، لە نوێژە نموونەییەکەدا نووسراوە: «نانی ئەمڕۆمان بۆ ئەم ڕۆژە بدەرێ.» (مەتا ٦: ١١).
لەبەر ئەوە، باشترە خۆمان لە پێشبینیکردنی زیاد لە پێویست بەدوور بگرین کە دەتوانێت نیگەرانییەکی نەخۆش دروست بکات. با کێشەکانمان یەک بە یەک وەک چۆن دێنە پێش چارەسەر بکەین، لە هەمان کاتدا متمانەمان بە خودا هەبێت: «بە هەموو دڵت متمانەت بە یەهوە هەبێت و پشت بە تێگەیشتنی خۆت مەبەستە. لە هەموو ڕێگاکانتدا ئەوت لەبەرچاو بێت، ئەویش ڕێڕەوەکانت ڕاست دەکاتەوە.» (پەندەکانی سلێمان ٣: ٥، ٦).
وتاری سەر کێو
**(مەتا بەشی ٧)**
واز لە حوکمدان بهێنن، تاوەکو حوکم نەدرێن
«واز لە حوکمدان بهێنن، تاوەکو حوکم نەدرێن؛ ٢ چونکە بەو حوکمەی ئێوە حوکم دەدەن، حوکم دەدرێن؛ و بەو پێوانەیەی ئێوە دەیپێون، بۆتان دەپێورێت. ٣ بۆچی سەیری پووشەکەی ناو چاوی براکەت دەکەیت، بەڵام سەرنجی ئەو کاریتەیە نادەیت کە لە چاوی خۆتدایە؟ ٤ یان چۆن دەتوانیت بە براکەت بڵێیت: ‘ڕێگە بدە پووشەکەی ناو چاوت دەربهێنم’، لە کاتێکدا ئەوەتا کاریتەیەک لە چاوی خۆتدایە؟ ٥ ئەی دووڕوو! سەرەتا کاریتەکەی ناو چاوی خۆت دەربهێنە، ئینجا بە ڕوونی دەبینیت چۆن پووشەکەی ناو چاوی براکەت دەربهێنیت.» (مەتا ٧: ١-٥).
ئەم هاندانە بۆ حوکمنەدان دەبێت لە چوارچێوەی پەیوەندیی مرۆیی گشتیدا دابنرێت، نەک لە چوارچێوەی ئاسایی دادگایەکدا کە پێویستی بە دەستتێوەردانی دادوەرێک هەیە بۆ بڕیاردان لەسەر تاوانباری یان بێتاوانیی کەسێک.
عیسای مەسیح دەفەرموێت ئەو مرۆڤەی کە مەیلی ئەوەی هەیە بە شێوەیەکی بەردەوام حوکم بەسەر نزیکەکەیدا بدات، زۆرجار لەبیری دەکات کە ڕێک لە هەمان دۆخی ئەو کەسەدایە کە حوکمی بەسەردا دەدات: ئەویش گوناهبارە وەک هەموو نەوەکانی تری ئادەم: «چونکە هەمووان گوناهیان کردووە و لە شکۆمەندیی خودا بێبەش بوون.» (ڕۆما ٣: ٢٣). عیسای مەسیح خاڵێکی دووەم زیاد دەکات کە نیشانی دەدات ئەو کەسەی حوکم دەدات خۆی دەخاتە دۆخێکی زۆر هەستیارەوە لە ڕوانگەی ئەو کەسەی کە حوکمڕانی دەکات، واتە عیسای مەسیحی پاشا، بە تایبەتی کەمێک پێش تەنگانە گەورەکە: بە هەمان شێوە حوکم دەدرێت کە حوکم بەسەر ئەوانی تردا دەدات. بەم شێوەیە، حوکمنەدان کاتێک لەم گۆشەنیگایەوە سەیر بکرێت، جۆرێکە لە وریایی و ژیری. بەڵام عیسای مەسیح پێشتر لە وتارەکەیدا فەرمووی کە دەبێت بەبەزەیی بین و بەم شێوەیە بەزەییمان پێدا دێتەوە. دەبێت لێخۆشبوو بین، تاوەکو خوداش لە هەڵەکانمان خۆش ببێت (مەتا ٥: ٧؛ ٦: ١٤، ١٥).
لەگەڵ ئەوەشدا، عیسای مەسیح زۆر زیاتر دەڕوات سەبارەت بەو کەسەی مەیلی حوکمدانی بەسەر نزیکەکەیدا هەیە، بێ دوودڵی دەفەرموێت کە ئەو کەسە دووڕووە. لە ڕاستیدا، ئەو حوکم بەسەر نزیکەکەیدا دەدات بەبێ ئەوەی ئاگای لەوە بێت کە خۆی کەموکوڕیی هەیە، تەنانەت زۆر قورستریش؛ عیسای مەسیح دەفەرموێت ئەو کەسەی حوکمی بەسەردا دەدرێت پووشێکی بچووک لە چاویدایە، لە کاتێکدا بەهۆی هەڵەی بینینەوە، خۆی کاریتەیەک لە چاویدایە. ئەو دەربڕینەی مەسیح بەکاریهێناوە تەواو لەگەڵ ئەو کەسەدا دەگونجێت کە بە بەردەوامی حوکم بەسەر نزیکەکەیدا دەدات: «ئەی پزیشک، خۆت چارەسەر بکە.» (لۆقا ٤: ٢٣).
ئەوەی پیرۆزە مەیدەن بە سەگەکان
«ئەوەی پیرۆزە مەیدەن بە سەگەکان، مروارییەکانیشتان فڕێ مەدەنە بەردەم بەرازەکان، نەوەک بە پێیەکانیان پێشێلیان بکەن و ئاوڕ بدەنەوە و پەلامارتان بدەن و بتاندڕن.» (مەتا ٧: ٦).
بە دڵنیاییەوە سەگ و بەرازەکان هێمان بۆ مرۆڤە جەستەییەکان (دونیاییەکان) کە ڕەفتاریان بە هیچ شێوەیەک ڕۆحی نییە (١ کۆرنسۆس ٢: ١٦). بەڵام لەم حاڵەتە دیاریکراوەدا، عیسای مەسیح ڕوونی دەکاتەوە کە ئەم مرۆڤانە دەتوانن ببنە هۆی برینداربوون، تەنانەت مردنیش. ئەوەی «پیرۆز»ە یان «مروارییەکان»، بەهرە و دیارییە ڕۆحییەکانن کە پەیوەندییان بەو خزمەتە پیرۆزەوە هەیە کە پێشکەشی خودای دەکەین، لە نێویاندا ڕاگەیاندنی مژدە و فێرکردنی پەرتووکی پیرۆز. لە چوارچێوەی خزمەتی مەسیحییانەی وشەدا، مەسیحی دەبێت وریایی و جیاکاری بنوێنێت و تێبگات لە چ کاتێکدا پێداگریکردن کارێکی ژیرانە نییە: «ئەوا من وەک مەڕ لە ناو گورگەکاندا دەتاننێرم؛ کەواتە وەک مار وریا بن و کەچی وەک کۆتر بێفیڵ بن.» (مەتا ١٠: ١٦).
هەموو ئەو کەسانەی کە بۆ ماوەیەک ڕەتی دەکەنەوە گوێ لە مژدە بگرن، یان بۆچوونێکیان هەیە کە لە بنەڕەتدا جیاوازە لە هی ئێمە یان لە وشەی خودا، نابێت بخرێنە ناو ئەو پۆلەی کە عیسای مەسیح باسی کردووە. ئەو خۆی تێکەڵی گوناهباران بوو بە مەبەستی گەڕاندنەوەیان بۆ سەر ڕێگای ڕاست: «نەهاتووم بانگی ڕاستودروستان بکەم بۆ تۆبەکردن، بەڵکو گوناهباران.» (لۆقا ٥: ٢٧-٣٢). لە هەندێک ئایین یان کۆمەڵەدا، مەسیحییەکان لە کۆمەڵە دەردەکرێن بەهۆی ئەوەی بۆچوونێکی جیاوازیان هەیە سەبارەت بە بیروباوەڕە باوەکان (دۆکسا) یان لێکدانەوەی پەرتووکی پیرۆز. لە کاتێکدا ئەم مەسیحییانە دەخرێنە ڕیزی هەڵگەڕاوەکانەوە، هەندێک کەس دەگەنە ئەو ئاستەی پێیان بڵێن «سەگ» و «بەراز»، لە کاتێکدا ڕەفتاریان هیچ پەیوەندییەکی بەو مەترسییەوە نییە کە عیسای مەسیح باسی کردووە، ئەویش توانای بریندارکردن یان خستنە مەترسیی ژیانی هەر ئەو کەسانەی کە سووکایەتییان پێدەکەن.
سەبارەت بەم دۆخە بەئازارە، بە تایبەتی بۆ ئەو کەسانەی کە لەلایەن کۆمەڵێک کۆمەڵەوە دوورخراونەتەوە و پەراوێزخراون، کارەکان لە دەستی عیسای مەسیحی پاشادان، لە کاتی دادگاییکردنی کۆمەڵە مەسیحییەکاندا، کەمێک پێش تەنگانە گەورەکە (مەتا ٢٥). بۆ ئەو کەسانەش کە دوودڵ نین لە سووکایەتیکردن پێیان، بەپێی مەتا ٧: ١-٤، هەروەها بەپێی مەتا ٥: ٢٢، خۆیان دەخەنە دۆخێکی یەکجار مەترسیدارەوە، چونکە ئەگەر ئەو کەسە یان ئەو کەسانەی دوورخراونەتەوە لە ڕۆژی دادگاییدا بێتاوان دەربچن و ناوبانگە باشەکەیان بۆ بگەڕێنرێتەوە، چی بەسەر ئەو کەسانەدا دێت کە بە توندی سووکایەتییان پێکردوون؟ ئەمە دەقێکە لە پێشبینیی ئەشەعیا کە دەبێتە هاندانێک بۆ ئەو کەسانەی لە بەردەم خودادا بێگەردن و بەم دۆخە زۆر سەختەدا تێدەپەڕن: «گوێ لە وشەی یەهوە بگرن، ئەی ئەوانەی لە وشەکەی دەلەرزن: « براکانتان کە ڕقیان لێتانە و لەبەر ناوی من دەرتان دەکەن، گوتوویانە: ‘با یەهوە شکۆمەند بێت!’ بەڵێ، ئەویش بە خۆشییەوە لە لای ئێوە دەردەکەوێت و ئەوانیش شەرمەزار دەبن. »» (ئەشەعیا ٦٦: ٥). ئەگەر ئێوە دڵسۆزن بۆ خودا و عیسای مەسیح و بەو شێوەیە دەمێننەوە، خودا چاودێریی گەڕاندنەوەی ناوبانگە باشەکەتان دەکات کە پێشتر لە بەردەم ئەودا هەتانە، ئەمجارە بە تایبەتی لە بەردەم ئەوانەی کە دەستدرێژی دەکەنە سەر کەرامەتی کەسایەتیتان:
«بەڵام من پێتان دەڵێم هەر کەسێک لە تووڕەبوون بەرامبەر براکەی بەردەوام بێت، دەبێت لە بەردەم دادگادا وەڵام بداتەوە؛ هەر کەسێکیش وشەیەکی سووکایەتیی نەشیاو بە براکەی بڵێت، دەبێت لە بەردەم دادگای باڵادا وەڵام بداتەوە؛ هەر کەسێکیش بڵێت: ‘ئەی گەمژەی بێنرخ!’ شایەنی ئاگری دۆزەخ (گەهەننا) دەبێت.» (مەتا ٥: ٢٢).
بەردەوام بن لە داواکردن، ئەوا پێتان دەدرێت
«٧ بەردەوام بن لە داواکردن، ئەوا پێتان دەدرێت؛ بەردەوام بن لە گەڕان، ئەوا دەدۆزنەوە؛ بەردەوام بن لە دەرگادان، ئەوا بۆتان دەکرێتەوە. ٨ چونکە هەر کەسێک داوا بکات وەردەگرێت، هەر کەسێک بگەڕێت دەدۆزێتەوە، و بۆ هەر کەسێک لە دەرگا بدات دەکرێتەوە. ٩ بەڵێ، کێ لە ئێوە هەیە ئەگەر کوڕەکەی داوای نانی لێ بکات — بەردێکی دەداتێ، وایە؟ ١٠ یان ئەگەر داوای ماسییەک بکات — مارێکی دەداتێ، وایە؟ ١١ کەواتە ئەگەر ئێوە، لەگەڵ ئەوەی خراپن، دەزانن دیاریی چاک بدەنە منداڵەکانتان، چەند زیاتر باوکتان کە لە ئاسمانە شتی چاک دەداتە ئەوانەی داوای لێ دەکەن!» (مەتا ٧: ٧-١١).
عیسای مەسیح دەفەرموێت ئەگەر بمانەوێت بەرەکەتی خودا بەدەست بهێنین، دەبێت لە نوێژدا پێداگر و بەردەوام بین. لە نموونەیەکی تردا نیشانی دا چۆن بێوەژنێک، بەهۆی پێداگریی زۆری لای دادوەرێکی ستەمکار، توانی دادپەروەری بۆ خۆی بەدەست بهێنێت: «ئینجا نموونەیەکی بۆ هێنانەوە سەبارەت بە پێویستیی ئەوەی کە هەمیشە نوێژ بکەن و کۆڵ نەدەن؛ فەرمووی: « لە شارێکدا دادوەرێک هەبوو نە لە خودا دەترسا و نە ڕێزی لە مرۆڤ دەگرت. لەو شارەدا بێوەژنێکیش هەبوو کە بەردەوام دەچووە لای و دەیگوت: ‘وا بکە مافم لە نەیارەکەم وەربگرمەوە.’ بۆ ماوەیەک ڕەتی کردەوە، بەڵام دواتر لە دڵی خۆیدا گوتی: ‘هەرچەندە نە لە خودا دەترسم و نە ڕێز لە مرۆڤ دەگرم، بەڵام لەبەر ئەوەی ئەم بێوەژنە بەردەوام سەرم دەئێشێنێت، وا دەکەم مافی خۆی وەربگرێتەوە، نەوەک لە کۆتاییدا بێت و بە مست لێم بدات.’ » ئینجا خاوەنشکۆ فەرمووی: « گوێ بگرن ئەم دادوەرە ستەمکارە چی گوت. ئەی کەواتە خودا مافی هەڵبژێردراوەکانی خۆی وەرناگرێتەوە کە شەو و ڕۆژ هاواری بۆ دەکەن، تەنانەت ئەگەر ئارامیشیان لەسەر بگرێت؟ پێتان دەڵێم: بە خێرایی مافیان بۆ وەردەگرێتەوە. بەڵام کاتێک کوڕی مرۆڤ دێت، ئایا بە ڕاستی باوەڕ لەسەر زەوی دەدۆزێتەوە؟ »» (لۆقا ١٨: ١-٨).
یاسای زێڕین
«کەواتە هەموو ئەوەی دەتانەوێت خەڵکی بۆ ئێوەی بکەن، ئێوەش بە هەمان شێوە بۆ ئەوانی بکەن؛ چونکە ئەمە واتای تەورات و پێغەمبەرانە.» (مەتا ٧: ١٢).
عیسای مەسیح ئەو فەرمانە دەردەبڕێت کە هەموو تەورات و پێغەمبەران ڕادەگرێت، واتە یاسای شاهانەی خۆشەویستی، چونکە لە کۆتاییدا ڕێک هەمان دەستەواژە دووبارە دەکاتەوە: « »مامۆستا، گەورەترین فەرمان لە تەوراتدا کامەیە؟ » پێی فەرموو: « ‘دەبێت یەهوە خودات بە هەموو دڵت، بە هەموو گیانت و بە هەموو مێشکت خۆشبوێت.’ ئەمە گەورەترین و یەکەم فەرمانە. دووەمیش کە هاوشێوەی ئەمەیە، ئەمەیە: ‘دەبێت نزیکەکەت وەک خۆت خۆشبوێت.’ هەموو تەورات و پێغەمبەرانیش بەم دوو فەرمانەوە هەڵواسراون. »» (مەتا ٢٢: ٣٦-٤٠؛ یاقوب ٢: ٨).
هەر لەسەر هەمان بابەتی خۆشەویستیی نزیک، پرسیاری لێکرا سەبارەت بەوەی کە وشەی «نزیک» بە شێوەیەکی کرداری چ واتایەکی هەیە. عیسای مەسیح نموونەیەکی پێشکەش کرد بۆ ئەوەی پێناسە وردەکەی بدات: «بەڵام پیاوەکە ویستی خۆی بە ڕاستودروست نیشان بدات و بە عیسای گوت: « ئەی کێ نزیکی منە؟ » عیسا لە وەڵامدا فەرمووی: « پیاوێک لە ئۆرشەلیمەوە بەرەو ئەریحا دادەبەزی و کەوتە ناو چەتەکانەوە، ئەوانیش ڕووتیان کردەوە و زۆریان لێدا و ڕۆیشتن و بە نیوەمردوویی بەجێیان هێشت. بە ڕێکەوت کاهینێک بەو ڕێگایەدا دادەبەزی، کاتێک پیاوەکەی بینی، بە لایەکەی تری ڕێگاکەدا تێپەڕی. بە هەمان شێوە لێڤییەکیش کاتێک گەیشتە ئەو شوێنە و پیاوەکەی بینی، بە لایەکەی تری ڕێگاکەدا تێپەڕی. بەڵام سامرییەک کە بە ڕێگاوە بوو، گەیشتە نزیکی و کاتێک بینی، دڵی پێی سووتا. چووە پێشەوە و برینەکانی بۆ پێچا و ڕۆن و شەرابی بەسەردا کردن. پاشان سواری وڵاخەکەی خۆی کرد و بردییە میوانخانەیەک و چاودێریی کرد. بۆ بەیانی دوو دیناری دەرهێنا و دایە خاوەنی میوانخانەکە و گوتی: ‘چاودێریی بکە، هەرچییەکی زیاتریشت خەرج کرد، لە کاتی گەڕانەوەمدا پێت دەدەمەوە.’ کام لەم سێیە پێت وایە بووە نزیکی ئەو پیاوەی کەوتبووە ناو چەتەکانەوە؟ » گوتی: « ئەوەی بەزەیی پێیدا هاتەوە. » ئینجا عیسا پێی فەرموو: « بڕۆ و تۆش هەمان شت بکە. »» (لۆقا ١٠: ٢٩-٣٧).
بەم شێوەیە، وەک چۆن عیسای مەسیح جەختی لەسەر کردەوە، یاسای زێڕین دەبێت بەبێ جیاوازی بەسەر هەموو ئەو مرۆڤانەدا جێبەجێ بکرێت کە تێکەڵیان دەبین، بە دوژمنەکانیشمانەوە بەپێی ئەوەی لە مەتا ٥: ٤٣-٤٨دا نووسراوە.
لە دەرگا تەسکەکەوە بچنە ژوورەوە
«١٣ لە دەرگا تەسکەکەوە بچنە ژوورەوە؛ چونکە ئەو ڕێگایەی بەرەو لەناوچوون دەبات پان و بەرینە و ئەوانەی پێیدا دەچنە ژوورەوە زۆرن؛ ١٤ لە کاتێکدا ئەو دەرگایەی بەرەو ژیان دەبات تەسکە و ڕێگاکەشی باریکە و ئەوانەی دەیدۆزنەوە کەمن.» (مەتا ٧: ١٣، ١٤).
عیسای مەسیح چەندین جار نیشانی داوە کە ئەو ڕێگایەی بەرەو ژیانی هەتاهەتایی دەبات، گەیشتن پێی و شوێنکەوتنی ئاسان نابێت چونکە باسی دەرگایەک دەکرێت کە دەچێتە سەر ڕێگایەکی تەسک. ئەو ڕێگایەی بەرەو لەناوچوون دەبات ئەم دوو سەختییەی تێدا نییە، واتە دەرگا و تەسکیی ڕێگاکە، زۆر بە سادەیی پانە و شوێنکەوتنی ئاسانە، پێویستی بە هیچ ماندووبوونێک نییە.
عیسای مەسیح بە شێوازی جیاواز جەختی لە سەختیی خزمەتی مەسیحی کردووەتەوە، کە لەگەڵ ئەم ڕێگایەدا دەگونجێت کە دۆزینەوە و شوێنکەوتنی ئاسان نییە: «ئەوا من وەک مەڕ لە ناو گورگەکاندا دەتاننێرم؛ کەواتە وەک مار وریا بن و کەچی وەک کۆتر بێفیڵ بن. ئاگاداری خەڵکی بن؛ چونکە دەتاندەنە دەست دادگا ناوخۆییەکان و لە کەنیشتەکانیاندا بە قامچی لێتان دەدەن. بەڵێ، لەبەر من دەبرێنە بەردەم فەرمانڕەواکان و پاشاکان، وەک شایەتییەک بۆ ئەوان و بۆ نەتەوەکان.» (مەتا ١٠: ١٦-١٨).
عیسای مەسیح نیشانی دا کە مەسیحیبوون لەم سیستمە شتانەدا کارێکی ئاسان نابێت و پێویستی بە ڕۆحی خۆنەویستی هەیە: «هەر کەسێکیش کۆڵەکەی ئەشکەنجەی خۆی هەڵنەگرێت و بە دوامدا نەیەت، شایەنی من نییە.» (مەتا ١٠: ٣٨). هەروەها پێویستیی خۆڕاگریی هەتا کۆتایی بۆ بەدەستهێنانی ژیانی هەتاهەتایی نیشان دا: «بەڵام ئەوەی هەتا کۆتایی خۆڕاگر بێت، ئەوە ڕزگار دەبێت.» (مەتا ٢٤: ١٣).
ئاگاداری پێغەمبەرە درۆزنەکان بن
«١٥ ئاگاداری پێغەمبەرە درۆزنەکان بن، کە بە پۆشاکی مەڕەوە دێنە لاتان، بەڵام لە ناوەوە گورگی دڕندەن. ١٦ بە بەروبوومەکانیاندا دەیانناسنەوە. هەرگیز ترێ لە دڕک و هەنجیر لە چقڵ ناچنرێتەوە، وایە؟ ١٧ بە هەمان شێوە، هەموو دارێکی چاک بەروبوومی جوان دەدات، بەڵام هەموو دارێکی ڕزیو بەروبوومی بێبەها دەدات؛ ١٨ دارێکی چاک ناتوانێت بەروبوومی بێبەها بگرێت، و دارێکی ڕزیویش ناتوانێت بەروبوومی جوان بگرێت. ١٩ هەموو دارێک کە بەروبوومی جوان نەگرێت دەبڕدرێتەوە و فڕێدەدرێتە ناو ئاگرەوە. ٢٠ کەواتە بە بەروبوومەکانیاندا ئەم کەسانە دەناسنەوە.
٢١ « هەموو ئەوانەی پێم دەڵێن: ‘گەورەم، گەورەم’، ناچنە ناو شانشینی ئاسمانەوە، بەڵکو ئەوەی کە خواستی باوکم جێبەجێ دەکات کە لە ئاسمانە. ٢٢ لەو ڕۆژەدا زۆر کەس پێم دەڵێن: ‘گەورەم، گەورەم، ئایا بە ناوی تۆوە پێشبینیمان نەکرد، بە ناوی تۆوە جنۆکەمان دەرنەکرد و بە ناوی تۆوە زۆر کاری بەهێزمان ئەنجام نەدا؟’ ٢٣ ئینجا منیش پێیان دەڵێم: هەرگیز ئێوەم نەناسیوە! لێم دوور بکەونەوە، ئەی ئەوانەی کاری نایاسایی دەکەن. »» (مەتا ٧: ١٥-٢٣).
عیسای مەسیح دەفەرموێت مەترسیی پێغەمبەرە درۆزنەکان لە توانای هەڵخەڵەتاندن و نواندنی ڕوخسارێکی مەڕئاسادایە. کەواتە بە ئاسانی لە ڕێگەی هەڵسوکەوتیانەوە ناناسرێنەوە کە لەسەر یاریکردن بە عەقڵ و فریودان دامەزراوە، بەڵکو لە ڕێگەی ئەنجامی کۆتایی کردەوە خراپەکانیانەوە دەناسرێنەوە، کە لە ڕاستیدا دەیسەلمێنن ئەمانە گورگی دڕندە و بێبەزەیین کە ئازاری کۆمەڵەی مەسیحی دەدەن. عیسای مەسیح جەخت لەسەر ڕۆحی تێبینیکردن یان جیاکاری دەکاتەوە کە ڕێگە دەدات بە باشی تێبگەین شتێکی نائاسایی لە ئامادەبوونی ئەم پێغەمبەرە درۆزنانەدا ڕوودەدات، وەک ئەوەی مرۆڤ ترێ بە دڕکەوە یان هەنجیر بە چقڵەوە ببینێت.
پۆڵسی نێردراو ڕووبەڕووی ئەم پێغەمبەرە درۆزنە فریودەرانە بووەوە، کە خۆیان وەک نێردراوی باڵا نیشان دەدا: «چونکە کەسانی وا نێردراوی درۆزنن، کرێکاری فێڵبازن کە خۆیان دەگۆڕن بۆ نێردراوانی مەسیح. ئەمەش جێی سەرسوڕمان نییە، چونکە شەیتان خۆیشی هەمیشە خۆی دەگۆڕێت بۆ فریشتەی ڕووناکی. کەواتە شتێکی نائاسایی نییە ئەگەر خزمەتکارەکانیشی هەمیشە خۆیان بگۆڕن بۆ خزمەتکارانی ڕاستودروستی. بەڵام کۆتاییان بەپێی کردەوەکانیان دەبێت.» (٢ کۆرنسۆس ١١: ١٣-١٥).
عیسای مەسیح زۆر بە سادەیی نیشانی دەدات کە پێوەری ڕزگاریی هەتاهەتایی بریتییە لە جێبەجێکردنی ویستی خودا: «هەموو ئەوانەی پێم دەڵێن: ‘گەورەم، گەورەم’، ناچنە ناو شانشینی ئاسمانەوە، بەڵکو ئەوەی کە خواستی باوکم جێبەجێ دەکات کە لە ئاسمانە.» (مەتا ٧: ٢١).
کۆتایی وتاری سەر کێو
«٢٤ کەواتە هەر کەسێک گوێ لەم قسانەم بگرێت و جێبەجێیان بکات، بەراورد دەکرێت بە پیاوێکی ژیر کە خانووەکەی لەسەر تاشەبەرد بنیاد ناوە. ٢٥ باران بە لێزمە باری، لافاو هات و با هەڵیکرد و خۆی کێشا بەو خانووەدا، بەڵام نەڕووخا، چونکە لەسەر تاشەبەرد دامەزرابوو. ٢٦ لە لایەکی ترەوە، هەر کەسێک گوێ لەم قسانەم بگرێت و جێبەجێیان نەکات، بەراورد دەکرێت بە پیاوێکی گەمژە کە خانووەکەی لەسەر لم بنیاد ناوە. ٢٧ باران بە لێزمە باری، لافاو هات و با هەڵیکرد و خۆی کێشا بەو خانووەدا، ئەویش ڕووخا و ڕووخانەکەشی گەورە بوو.» (مەتا ٧: ٢٤-٢٧).
عیسای مەسیح وەک کەسێک کە دەسەڵاتی هەیە فێری دەکرد
«کاتێک عیسا لە وتنی ئەم قسانە بووەوە، کاریگەرییەکەی ئەوە بوو کە خەڵکەکە سەرسام بوون بە شێوازی فێرکردنەکەی؛ چونکە وەک پیاوێک کە دەسەڵاتی هەیە فێری دەکردن، نەک وەک مامۆستایانی تەورات.» (مەتا ٧: ٢٨، ٢٩).
عیسای مەسیح وتاری سەر کێوی لە جەلیل پێشکەش کرد، کە ناوچەیەک بوو هەم کشتوکاڵی بوو و هەم چالاکیی ڕاوەماسی تێدا بوو. بۆیە ئەو نموونانەی دەهێنایەوە کە پەیوەندییان بە ژیانی ڕۆژانەیانەوە هەبوو، لەگەڵ ئاماژەی زۆر بۆ سروشت. عیسای مەسیح لە جەلیل گەورە ببوو، پێدەچێت گوێگرەکانی هەستیان بەوە کردبێت و درکیان بەوە کردبێت کە ئەو پیاوێکە، هەرچەندە خاوەنی داناییەکی خودایی نائاسایی بوو، زۆر لە خەڵکەکەوە نزیک بوو و خۆشی دەویستن (مەتا ٩: ٣٦). بەڵام ئەوەی زیاتر لە هەموو شتێک سەرنجی گوێگرەکانی ڕادەکێشا، ڕاشکاوی، ڕاستگۆیی و دەسەڵاتە میهرەبانانەکەی بوو بەرامبەر بە خەڵکەکە.
لە وتاری سەر کێودا تێبینی دەکەین کە عیسای مەسیح هەموو بیرۆکە گرنگەکانی بە نموونە ڕوون دەکردەوە. ئەمەش ڕێگەی بە گوێگرەکانی دەدا کە بیرۆکە سەرەکییەکانی وتارەکەی باشتر لەبەر بکەن. بۆ نموونە، بە بیرهێنانەوەی وشەی «خۆزگە» لە سەرەتای وتارەکەیدا، گوێگر بیری لە هیوا دەکردەوە سەرەڕای سەختییە گەورەکانی. نموونەی پووش و کاریتە لە چاودا، بۆ حوکمنەدان. دەرگا و ڕێگا تەسکەکە، بۆ نیشاندانی پێویستیی خۆڕاگری هەتا بەدیهاتنی هیوای مەسیحی.
لە وتاری سەر کێودا هیچ بیرۆکەیەک نییە کە تێگەیشتن لێی قورس بێت، ئەمەش هیچ لە قووڵایی فێرکردنەکان کەم ناکاتەوە. بۆ نموونە، لە یاساکانی قەدەغەکردنی کوشتن و داوێنپیسیدا، عیسای مەسیح جەختی لەسەر ئەو مەبەست یان پاڵنەرانە کردەوە کە دەکرێت پێش ئەم گوناهە گەورانە بکەون. بەم شێوەیە نیشانی دا کە بۆ ئەوەی نەگەینە ئەو ئاستە توندانە، دەبێت پێشوەختە کار بکەین. بۆ نموونە، بۆ دوورکەوتنەوە لە تووڕەیی، ڕق و قین و دواتریش ڕەنگە کوشتن، عیسای مەسیح نیشانی دا کە دەبێت کێشەکانی ناکۆکیی کەسی بە زووترین کات چارەسەر بکرێن بۆ ئەوەی ڕێگری لە تێکچوونێکی کوشندەی پەیوەندیی مرۆیی بکرێت. سەبارەت بە ئەنجامی کۆتایی دۆخێکیش، عیسای مەسیح نیشانی دا کە تەنها گوناهە ئەنجامدراوەکە نییە کە مەترسیدارە، بەڵکو مەبەستەکەش مەترسیدارە، تەنانەت ئەگەر نەشچووبێتە بواری جێبەجێکردنەوە، وەک لە حاڵەتی داوێنپیسیدا. سەبارەت بە یاسای زێڕینیش، لە ڕێگەی ئەو دەربڕینەی کە نیشانی دەدات هەموو تەورات و پێغەمبەران بەوەوە هەڵواسراون، ئەوەی نیشان دا کە لە بنەڕەتی یاساکاندایە، واتە بنەما نەمرەکان وەک خۆشەویستی بۆ خودا و نزیک. یاسا بەهایەکی کاتی و هەلومەرجیی هەیە (دەکرێت هەڵبوەشێنرێتەوە وەک شەریعەتی مووسا و بە یەکێکی تر جێگەی بگیرێتەوە (ڕۆما ١٠: ٤))، لە کاتێکدا بنەما یان فەرمان نەمر و هەتاهەتاییە، ئەمەش ئەوەیە کە یاسای زێڕین نیشانی دەدات (مەتا ٢٢: ٣٦-٤٠).
لە ئەنجامدا، گوێگرەکانی هەر کێ بووبن، کوالێتیی فێرکردنەکەی هەمان شت بوو. بەڵام کاتێک مامەڵەی لەگەڵ کۆمەڵە کەسێکدا دەکرد کە زۆر ڕانەهاتبوون لە مامەڵەکردن لەگەڵ بیرۆکە داماڵراوەکان (ئەبستراکتەکان)، ئەو کاتە نموونەی بەکاردەهێنا بۆ ڕوونکردنەوەی واتاکەی. هێزی شێوازی فێرکردنەکەی لە توانای ئەودا بوو بۆ ڕوونکردنەوەی بیرۆکە قووڵەکان و ئەوانەی هەمیشە تێگەیشتن لێیان ئاسان نییە، بە شێوەیەکی سادە، بە وشەی سادە و نموونەی ڕوون.
بە پێچەوانەوە، کاتێک لە ئامادەبوونی مامۆستایاندا بوو، دەیتوانی بە قووڵیی زانیارییەکانی لە نووسراوە پیرۆزەکاندا سەرسامیان بکات. بۆ نموونە لە گفتوگۆکەیدا لەگەڵ نیقۆدیمۆس، باسی لەدایکبوونەوەی کرد. نیقۆدیمۆس بە تەواوی شڵەژا بەم دەربڕینە کە پەیوەندییەکی نزیکی بە لەئاوهەڵکێشانەوە هەبوو، هەروەها بە هەستانەوەی مردووانیشەوە. لە بەرامبەر ئەم سەرسوڕمانەدا، عیسای مەسیح ئەم پرسیارە ڕەوانبێژییانەی لێکرد: «تۆ مامۆستای ئیسرائیلیت و کەچی ئەم شتانە نازانیت؟» و زیادی کرد: «ئەگەر شتە زەمینییەکانم پێ گوتن و باوەڕ ناکەن، چۆن باوەڕ دەکەن ئەگەر شتە ئاسمانییەکانتان پێ بڵێم؟» بە شێوەیەکی تر، عیسای مەسیح نیشانی دا کە زۆر فشاری نەخستووەتە سەر قورسیی فێرکردنەکە، بەوەی تەنها لەسەر لایەنە زەمینییەکە وەستاوە و ئاماژەی بەوەش کردووە کە لایەنێکی ئاسمانیش هەیە (یۆحەنا بەشی ٣).
هەندێک جار پرسیارێکی دەکرد کە وایدەگەیاند فێرکردنەکە گۆشەی تری تێگەیشتنی تێدایە. بۆ نموونە، هاوچەرخەکانی مەسیح بە کوڕی داود بانگیان دەکرد، کە لە هەمان کاتدا ڕاست بوو، بەڵام لە چوارچێوەیەکی تردا وا نەبوو: «کاتێک فەریسییەکان کۆببوونەوە، عیسا لێی پرسین: « ڕاتان چییە سەبارەت بە مەسیح؟ کوڕی کێیە؟ » پێیان گوت: « کوڕی داودە. » پێی فەرموون: « کەواتە چۆن داود بە سروش پێی دەڵێت ‘گەورەم’، کاتێک دەڵێت: ‘یەهوە بە گەورەکەمی فەرموو: « لە دەستە ڕاستم دابنیشە هەتا دوژمنەکانت دەخەمە ژێر پێیەکانت »‘؟ کەواتە ئەگەر داود پێی دەڵێت ‘گەورەم’، چۆن کوڕی ئەوە؟ » کەس نەیتوانی تەنها وشەیەکیشی وەڵام بداتەوە، لەو ڕۆژەشەوە کەس نەیوێرا چیتر پرسیاری لێ بکات.» (مەتا ٢٢: ٤١-٤٦).
هەندێک جار، فێرکردنەکەی دەیتوانی زۆر ئاڵۆز و قورس بێت بۆ تێگەیشتن، وەک بۆ نموونە پێشبینییەکەی سەبارەت بە ڕۆژانی کۆتایی لە مەتا ٢٤، ٢٥، مەرقۆس ١٣ و لۆقا ٢١. لەم حاڵەتە دیاریکراوەدا، بۆ تێگەیشتن لە هەندێک دەربڕینی پەرتووکی پیرۆز، پێویست بوو (و پێویستە) زانیارییەکی باش هەبێت سەبارەت بە پێشبینییەکەی دانیال چونکە ئەو بە شێوەیەکی سەرەکی ئاماژەی بەو دەکرد.
هەندێک جار عیسای مەسیح جیاکارییەکی لە ناو گوێگرەکانیدا دروست دەکرد، لە نێوان ئەوانەی بە ڕووکەشی گوێیان لێدەگرت بەبێ ئەوەی هەوڵ بدەن زیاتر بزانن، و ئەوانی تر کە زۆر کەمتر بوون، وەک نێردراوەکان کە پرسیاریان لێدەکرد تا هێمای نموونەکانی بۆ ڕوون بکاتەوە (مەتا ١٣: ١٠-١٥).
***
Kudish (Sorani): چەندین بابەتی قووڵ و ئیلهامبەخش بۆ بەهێزکردنی باوەڕمان لە ڕێگەی خوێندنەوەی کتێبی پیرۆز و وردبوونەوە لێی
وشەکانی تۆ چرایە بۆ پێیەکانم، ڕووناکییە بۆ ڕێگام
گێڕانەوەکانی هەستانەوەی عیسای مەسیح
یئەو بەڵێنەی کە خودا لە باخچەی عەدەندا دای
بۆچی خودا ڕێگەی بە ئازار و خراپەکاری داوە؟
گێڕانەوەی موعجیزەکانی عیسای مەسیح
فێرکردنە بنەڕەتییەکانی کتێبی پیرۆز
- Kurdish (Kurmandji: Mijarên cûrbecûr ên kûr û îlhambexş ji bo xurtkirina baweriya me bi rêya xwendin û fikirîna li ser Kitêba Pîroz:
Peyva te çirayek e ji bo lingên min û ronahîyek e ji bo rêya min(Zebûr 119:105)
Bîranîn Şîreta mirina Îsa Mesîh
Serpêhatiyên ji nû ve vejîna Îsa Mesîh
Hînkirinên Îsa Mesîh ku rê li ber gihîştina giyanî vedikin
Çima Xwedê destûrê dide êş û zulmê?
Erametên îsa Mesîh ji bo hêviya jiyana herheyî baweriyê xurt bikin
Hînkirina Kitêba Pîroz a Seretayî
Çawa xwe ji bo tengahiya mezin amade bikin?
Tabloyek kurtkirî bi zêdetirî 70 zimanan, her yek şeş gotarên girîng ên Kitêba Pîroz dihewîne…
Table of contents of the http://yomelyah.fr/ website
Her roj Kitêba Pîroz bixwînin. Ev naverok gotarên agahdar ên Kitêba Pîroz bi Îngilîzî, Fransî, Spanî û Portekîzî dihewîne (bi karanîna Google Translate, zimanek û zimanê xwe yê bijarte hilbijêrin da ku naverokê fêm bikin)…
***